Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

Όχι αποφάσεις φιλανθρωπίας για το προσφυγικό

Μεγάλες λευκές νιφάδες να πέφτουν αργά. Θυμάμαι παιδί να κοιτώ τον ουρανό και να νομίζω πως κάτι μαγικό συμβαίνει εκεί ψηλά, πως όλα τα μαγικά εκεί ψηλά συμβαίνουν. Μου άρεσε ο ουρανός που δεν είχε τέλος και οι λευκές νιφάδες που έπεφταν αργά. Τα παιχνίδια στο χιόνι μου άρεσαν λίγο, ο χιονοπόλεμος σχεδόν καθόλου, αλλά τρελλαινόμουν να φτιάχνουμε πολλούς και διαφορετικούς χιοναθρώπους και να τους βάζουμε διάφορα για μάτια, μύτες. Ήταν κι αυτοί πλάσματα μαγικά, μόνο που αντί να πέφτουν από τον ουρανό έτοιμοι τους φτιάχναμε εμείς. Για το λίγο που κρατούσε ήταν καλά, γιατί προτιμούσα πάντα να τελειώσει γρήγορα και να ξαναγυρίσουμε στις ζεστές μέρες. Κι αυτό, η προτίμηση για τις ζεστές μέρες, με ακολούθησε με τρόπο μυστηριώδη και στην ενήλικη ζωή μου, παρά το ότι τότε μπορούσα να περάσω τις μέρες του χιονιού με τους φίλους μου κάνοντας πιο ενδιαφέροντα πράγματα.
 
Η εβδομάδα βρίσκεται στο μέσον της. Έχουν περάσει πέντε μέρες με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, χιόνι, παγετούς. Θυμάμαι ακόμη τη αγωνία και το σφίξιμο στο στομάχι των προηγούμενων ημερών καθώς φοβόμουν ότι θα φτάναμε το πρωί στο site και κάποιοι θα είχαν πεθάνει από το κρύο. Κάποιος άρρωστος ενήλικας, κανένα μικρό παιδί. Ένας φόβος πρωτόγνωρος, υπόκωφος και με διάρκεια. Τις πρώτες μέρες δεν έγινε τίποτα και τις επόμενες δεν πήγαμε καθώς δεν ήταν εύκολη η πρόσβαση. Ο φόβος υποχωρούσε αλλά τη θέση του έπαιρνε μια αγωνία που ανακατευόταν μαζί του κι έκανε το μείγμα αβάσταχτο. Είπα να οχυρωθώ, να φτιάξω τις άμυνές μου, να μην ακούσω δελτία ειδήσεων, να μη διαβάσω στο ίντερνετ, να μην ακούσω για θανάτους από το κρύο. Μόλις είχαμε συνέλθει από τους θανάτους το καλοκαίρι στη θάλασσα εξάλλου. Αλλά βέβαια τα νέα σε φτάνουν πάντα, καθώς ότι είναι να σε φτάσει, θα σε φτάσει πάντα.
 
Δεν θα μείνω στην έλλειψη οποιασδήποτε προετοιμασίας και μέριμνας από το ελληνικό κράτος για  τη στέγαση και φροντίδα των προσφύγων ενόψει του χειμώνα. Κάτι τέτοιο δεν υπήρξε παρά μόνο όταν έφτασε ο Δεκέμβρης όταν κάτι σαραβαλιασμένα και ακατάλληλα κοντέινερς άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους σε διάφορα sites. Δεν θα μείνω εδώ, γιατί αν υπήρχε έστω μια κάποια ευθιξία ο αρμόδιος υπουργός θα είχε παραιτηθεί εδώ και καιρό ζητώντας συγνώμη για την εγκληματική του αμέλεια, την καθυστέρηση, την ανικανότητα. Όμως όχι, τίποτα τέτοιο δεν συνέβη ούτε τώρα. Αντίθετα, ακούσαμε πάλι τα ίδια τερατώδη ψέματα, ότι ανταποκριθήκαμε, τα καταφέραμε, δεν υπάρχουν πρόσφυγες σε σκηνές στην ενδοχώρα και άλλες φανταστικές εξαγγελίες και ανακοινώσεις.
 
Ο εγκλωβισμός των προσφύγων είναι απόλυτος. Η μετεγκατάσταση ως στρατηγικός σχεδιασμός έχει ναυαγήσει και ως διαδικασία -όσο και για όσους γίνεται- αργεί πάρα πολύ. Κάποιες χώρες δεν δέχονται καν. Κάποιες δεν τηρούν τον αριθμό για τον οποίο δεσμεύτηκαν. Κάποιες τις εγκαταλείπουν οι ίδιοι οι πρόσφυγες εξαιτίας των πολύ κακών συνθηκών εκεί. Κι έτσι οι πρόσφυγες εγκλωβίζονται σε αυτόν τον βαλκανικό χειμώνα που είναι ίδιος, βαρύς, γεμάτος χιόνια. Οι εικόνες είναι παντού σχεδόν οι ίδιες, οι συνθήκες σχεδόν οι ίδιες. Η άρνηση των ευρωπαϊκών χωρών να δεχτούν πρόσφυγες, να κινηθούν γρήγορα σε σχέση με την μεταγκατάσταση, να την αντιληφθούν ως βασική στρατηγική και όχι μια διαδικασία που προσπαθούν να αποφύγουν, εγκλώβισε τους προσφυγικούς πληθυσμούς στο χειμώνα θέτοντας για άλλη μια φορά σε κίνδυνο τη ζωή τους.
 
Πόσες φορές άραγε σε κίνδυνο έχει μπει η ζωή τους στη διάρκεια αυτής της μίας ζωής?
 
Έκανα όλα όσα ήξερα από την παιδική μου ηλικία μέχρι την ενήλικη ζωή μου για να χαρώ το φετινό χιόνι. Δεν τα κατάφερα. Δεν θα επικαλεστώ τύψεις, ενοχές, ή αφορισμούς για όσους τα κατάφεραν. Αυτό θα ήταν σαν μια επίκληση στο συναίσθημα, όπου με μία πράξη φιλανθρωπίας ο καθένας θα μπορούσε εύκολα να προσπεράσει. Ούτε θα προσποιηθώ ότι το νόμισμα έχει μόνο μία όψη αυτή της δυστυχίας. Ίσα ίσα, θα θυμήσω ότι έχει δύο. Και χωρίς καμία επίκληση στο συναίσθημα και στη φιλανθρωπία θα ζητήσω μέτρα και πολιτικές. Και θα αφήσω τη συζήτηση περί φιλανθρωπίας για μία άλλη στιγμή, μια άλλη εποχή. Γιατί δεν πρέπει η συζήτηση για τους προσφυγικούς πληθυσμούς να γίνει μια συζήτηση φιλανθρωπίας. Πρέπει να παραμείνει μια πολιτική συζήτηση με την απαίτηση πολιτικών αποφάσεων και με πίεση για την τήρησή τους. Εκεί πρέπει να οδηγούν όλες αυτές οι εικόνες.
 
Ένας ανέστιος άνθρωπος που πεθαίνει από το κρύο είναι μια τραγικότητα χωρίς όρια, που δεν επιδέχεται περιγραφές, που δεν αντέχει και πολλές αναλύσεις. Δεν έχει καμία σημασία η εθνικότητά του, το νομικό του καθεστώς, αν είναι έλληνας ή σύριος, ή αφγανός, ή πρόσφυγας, ή μετανάστης, ή άνεργος, ή, ή, ή...
 
Η αθωότητα δεν έχει χρώμα κι αν έχει δεν είναι το λευκό. Και ο θάνατος δεν έχει χρώμα κι αν έχει δεν είναι (πάντα) το μαύρο. Καμιά φορά ο θάνατος έρχεται ντυμένος στα λευκά.