Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2016

Άνοιξη είναι




Άνοιξη είναι
αυτή η μυρωμένη ανάσα πριν το καλοκαίρι
η γεμάτη από τη μυρωδιά της φρέσκιας ρίγανης που μαζέψαμε
και η μοσχοβιολιά ενός λεμονιού που κόψαμε απ΄ το δέντρο.
Λίγο πριν το καλοκαίρι...  

Κυριακή, 27 Μαρτίου 2016

Inside the Crisis - άρθρο

Καθώς όλες οι ψύχραιμες και σοβαρές προσεγγίσεις συμφωνούν ότι το ένα εκατομμύριο περίπου πρόσφυγες που πέρασαν στην Ευρώπη το 2015 δεν συγκροτούν με κανέναν τρόπο -πολιτικό, πολιτισμικό, θρησκευτικό, ή όποιον άλλον- “απειλή” για την Ευρώπη, η συζήτηση για το τρίπτυχο Ευρώπη-Προσφυγικό-Κρίση είναι εξαιρετικά σημαντική. Έντονη, σύνθετη και με ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιχειρεί να απαντήσει στο καίριο ερώτημα “που βρίσκεται η κρίση;” φωτίζοντας ίσως έτσι τις από δω και πέρα κατευθύνσεις.

Η κοινή παραδοχή ότι το ένα εκατομμύριο προσφύγων δεν συνιστά “απειλή” για την Ευρώπη οδήγησε σχετικά γρήγορα στη διαπίστωση ότι το προσφυγικό ζήτημα έφερε απλώς στην επιφάνεια τη μεγάλη λειτουργική κρίση της ΕΕ. Και πράγματι, ήρθε σε μια εποχή που η αλληλεγγύη μεταξύ των 28 ήταν ήδη σε χαμηλό σημείο κάτι που συνομολογούν όλα τα think tank της ΕΕ. Η αστάθεια της ευρωζώνης, ο συνεχής κλονισμός που επέφερε, η αργή οικονομική ανάκαμψη του ενιαίου νομίσματος, η αδύναμη πολιτική ηγεσία και η άνοδος των ακροδεξιών κομμάτων σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ, οδήγησαν σε μια επαναβεβαίωση των εθνικών ταυτοτήτων. Ταυτόχρονα, αναδείχθηκε με ισχυρό τρόπο μία ξενοφοβική αντιδραστική ατζέντα, που πολλές φορές καπηλευόταν παλιές αλλά και νέες ιδέες της ουμανιστικής αριστεράς.
Σε αυτήν τη δυσλειτουργική κατάσταση πολύ γρήγορα αναδύθηκε και η μεγάλη θεσμική  κρίση της ΕΕ. Ολόκληρο το δικαϊκό σύστημα (διεθνές δίκαιο, ενωσιακό, προσφυγικό), θεμελιώδεις συνθήκες, χάρτες δικαιωμάτων, κατακτήσεις δεκαετιών και αιώνων αγνοήθηκαν, παραμερίστηκαν, καταπατήθηκαν μέσα στα πλέον θεσμικά περιβάλλοντα της ΕΕ όπως αυτά των συνόδων κορυφής και κορυφαίων συνδιασκέψεων, αναδεικνύοντας μια αποκαλυπτική για όλους και ασφυκτική για την ΕΕ αντίφαση. 
Κρίση λειτουργική, κρίση θεσμών, με το μεταναστευτικό-προσφυγικό να ανήκει  στα πιο δημοφιλή και πιο διχαστικά θέματα στην πολιτική ατζέντα. Μοιραία, πρωθυπουργοί και πρόεδροι κρατών που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαχείρισή του, προσέγγισαν το θέμα από τη σκοπιά της εσωτερικής, εθνικής πολιτικής. Κι έτσι, σχεδόν αναπόφευκτα αναδύθηκαν μία σειρά από "θέσεις άρνησης" της Ευρώπης σε σχέση με το προσφυγικό ζήτημα. Αυτές οι "θέσεις άρνησης" κατεύθηναν τις εξελίξεις και καθώς το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου λόγου παραμένει κατακερματισμένο κατά μήκος των εθνικών γραμμών, η προσφυγική κρίση μέσα από το πρόταγμα της εθνικής κυριαρχίας έγινε αφορμή για προβληματικές νομικά και ηθικά συμφωνίες.
Αυτές οι παράμετροι συνέθεσαν το πλαίσιο της συζήτησης. Όμως η πραγματική συζήτηση, ξεκινάει με αφετηριακό σημείο τη διαπίστωση ότι η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα -σε όλα τα επίπεδα- να δεχτεί τα εκατομμύρια των προσφύγων που βρίσκονται στην Τουρκία και επιθυμούν να έρθουν στην Ευρώπη.

Ο Geoff Gilbert αναδεικνύει σε πρόσφατο άρθρο του μια πολύ ενδιαφέρουσα όψη αλλά και κριτήριο για το εάν πρόκειται για κρίση, συνδέοντάς την με τους πόρους που είναι διαθέσιμοι στο παρόν και στο μέλλον από την Ευρώπη για ανθρώπους που δεν είναι ευρωπαίοι πολίτες.  Αυτή η διάσταση του μη-ευρωπαίου πολίτη εντός της Ευρώπης και η συμπεριφορά της Ευρώπης απέναντί του είναι μία κρίσιμη επισήμανση, οπωσδήποτε όμως όχι καινούρια για την Ευρώπη. Εδράζεται σε πλέγματα ιστορικών αντλήψεων, πολιτισμικών ετεροτήτων και σύγχρονες εθνικές διαφοροποιήσεις περί ταυτότητας, εθνικότητας, ιθαγένειας, υπό τη θεώρηση της διάθεσης πόρων και όχι κάποιας δικαϊκής ή ανθρωπιστικής αντίληψης. Έχει ήδη καθορίσει πολλές από τις έως τώρα αποφάσεις και θα καθορίσει πολλά από τα ζητήματα της προσφυγικής διαχείρισης από την Ευρώπη και στο μέλλον, κυρίως αυτό της "ιδιότητας" του "ευρωπαίου πολίτη".

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η άποψη ότι δεν πρόκειται για μία “προσφυγική κρίση”, αλλά για μία “κρίση διέλευσης”, μία κρίση ελεύθερης μετακίνησης. Και πράγματι, η ελεύθερη διέλευση και μετακίνηση ανθρώπων -ένα σχεδόν “φυσικό προνόμιο”- έχει πάψει να ισχύει, όπως το καταμαρτυρούν οι νεκροί της Μεσογείου, οι φράκτες στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα, η πρόσφατη διαχείριση και οι επιμέρους συμφωνίες των ευρωπαϊκών κρατών. Αναμφίβολα η παρούσα κρίση μπορεί να ειδωθεί και έως τέτοια, κυρίως γιατί εάν η διέλευση στην Ευρώπη ήταν ελεύθερη και ασφαλής, το προσφυγικό ζήτημα δεν θα έπαιρνε τέτοιες διαστάσεις και δεν θα είχε τέτοιες εξελίξεις. Θα επρόκειτο για κάτι εντελώς διαφορετικό και οπωσδήποτε όχι κρισιακό.

Εξίσου σημαντική και η άποψη ότι πρόκειται για μία “κρίση ασύλου”. Η στεγνή πραγματικότητα είναι ότι υπάρχει μια αυξημένη εισροή αιτούντων άσυλο και μια σειρά από ευρωπαϊκές χώρες που αρνούνται να επεξεργαστούν τις αιτήσεις ασύλου, αν και η ΕΕ έχει την ικανότητα, την τεχνογνωσία και τα κεφάλαια να το κάνει. Και όσο οι ευρωπαϊκές χώρες αρνούνται να επεξεργαστούν αιτήσεις ασύλου, ή προτίθονται να το κάνουν με το ρυθμό που έχουν ανακοινώσει, τότε δεν υπάρχουν πολλές άλλες επιλογές από συμφωνίες νομικά και ηθικά προβληματικές. 

Ο πάντα σημαντικός Etienne Balibar θέτει την κρίση κάπως ως “κρίση συνόρων και μεθορίου” κάνοντας λόγω για την ίδια την Ευρώπη ως “μεθόριο”. Πολλαπλά σύνορα που την καταστούν μία κατατμημένη μεθόριο, όπου υπάρχουν εκείνοι που πρακτικά ζουν στα αεροπλάνα, στα αεροδρόμια, στα εμπορικά κέντρα, στις αίθουσες συνεδρίων και από την άλλη εκείνοι που ταξιδεύουν με τα πόδια ή με τα φορτηγά στους δρόμους της εξορίας, που μεταφέρουν ένα παιδί στην αγκαλιά τους και σακίδιο στους ώμους τους, που είναι και τα μόνα πράγματα που εξακολουθούν να κατέχουν. Μια μεθόριος όπου αυτό που πρακτικά διακυβεύεται είναι άνθρωποι που ανήκουν “στο περίσσευμα” και το αναφαίρετο δικαίωμά τους να έχουν “δικαιώματα”.

Όποια από τις παραπάνω εκδοχές και αν επικρατήσει, ο χαρακτηρισμός “κρίση” δεν είναι παρεκβατικός. Όλες οι παραπάνω θεάσεις δείχνουν μία κρισιακή κατάσταση.Ωστόσο, η συνήθης πρακτική της ΕΕ της εκτόνωσης των πολιτικών προβλημάτων μέσω των εκτεταμένων τεχνοκρατικών συζητήσεων δεν αποδίδει, οι ασύμμετρες αντιλήψεις για το προσφυγικό καθιστούν αδύνατη μια συνεκτική συλλογική απάντηση, τα αποκλίνοντα συμφέροντα δεν φαίνεται να μπορούν να συμβιβαστούν. Και η επίτευξη αλληλεγγύης εντός της ΕΕ φαντάζει σαν τον χαμένο ύπνο του αμετροεπή και αδίσταχτου Μάκμπεθ. Έτσι, καμια ρήτρα και καμια συμφωνία, όσο πιο επώδυνη και αν είναι από την προηγούμενη, δεν βοηθάει την ΕΕ να ξεπεράσει τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδά της, που πλέον δεν υπάρχει τρόπος να απομακρυνθούν. Για να γίνει αυτό, η Ευρώπη θα πρέπει να γίνει μια άλλη Ευρώπη.  


Πέμπτη, 24 Μαρτίου 2016

Μια στιγμή στο χρόνο

Η τέχνη του απολαμβάνειν με απασχολεί πάντα (http://mythostoxypnima.blogspot.gr/2012/10/blog-post_23.html), γιατί καθώς εμείς αλλάζουμε, αλλάζει και αυτή. Όσο περισσότερο μαθαίνουμε να απολαμβάνουμε τον εαυτό μας. Και το ασύγκριτα πιο όμορφο, όσο περισσότερο μαθαίνουμε να απολαμβάνουμε τον άλλον.

Ένας καφές. 
Που σου κάνει τη χάρη να τον παραγγείλει και για τον εαυτό του όπως τον πίνεις εσύ, ελληνικό, διπλό και σκέτο, παραμερίζοντας τον αγαπημένο του εσπρέσο.
Κι ύστερα μπαίνει με φόρα στο γραφείο για να σου τον φέρει.
Αλλά για εσένα μία ακόμη απαιτητική μέρα έχει ξεκινήσει και ήδη συζητάς με άλλους κάτι που προέκυψε ξαφνικά. 
Σε κοιτάει και παρόλο που  βρίσκονται τόσοι μέσα στο γραφείο χαμογελάει χωρίς την παραμικρή συννεφιά στο βλέμμα, παρόλο που καταλαβαίνει ότι δεν μπορείς να διακόψεις και δεν θα πιεις αυτόν τον καφέ μαζί του όπως ήταν το αρχικό σχέδιο της επιθυμίας  για αυτό το πρωινό.
Παρόλα αυτά, σαν να είναι το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο, σαν να έχει όλα τα πρωινά του κόσμου δικά του, σαν να μην τον πείραξε αυτή η δυσάρεστη ανατροπή, σαν να μην έχουν καμία σημασία όλα αυτά τα πρόσωπα τριγύρω, χαμογελάει, λέει τρυφερά το όνομά σου, σου τείνει το ποτήρι. 
Τον κοιτάς με ένα βλέμμα που θέλεις, ελπίζεις και εύχεσαι να σημαίνει "λυπάμαι, προέκυψε ξαφνικά όλο αυτό" και δεν λες τίποτα.
Και σου αντιγυρίζει ένα χαμογελαστό φωτεινό βλέμμα που σημαίνει, "καταλαβαίνω, όλα μια χαρά, θα τα πούμε μόλις ξεμπερδέψεις."
Χαιρετάει τους άλλους, επιβεβαιώνει σιωπηλά χωρίς καμία αδυναμία στα γεμάτα ερωτηματικά βλέμματά τους ότι ήρθε απλά για να σου φέρει τον καφέ σου, έτσι απλά και φυσικά, δεν τους λέει πως αυτή η ώρα του πρωινού καφέ ήταν δικιά του και του την έκλεψαν μαζί με τη μέρα και τα προβλήματά της που άρχισαν τόσο νωρίς και χαμογελώντας ευγενικά φεύγει γρήγορα μη θέλοντας να ενοχλήσει παραπάνω. 

Η τέχνη του "απολαμβάνειν τον άλλον". 
Ωραία πράγματα μέσα στη μέρα. Όχι στην "ύστατη", "μοναδική", "ξεχωριστή" στιγμή, αλλά στην "απλή" στιγμή της καθημερινότητας που η απήχησή της κρατάει περισσότερο. Απλά, αλλά όχι αυτονόητα. Ευτυχώς. Γιατί όλο αυτό το "αυτονόητο" μας είχε στερήσει πολλή ομορφιά, καθώς τελικά δεν γινόταν. Και τώρα, η απομυθοποίηση του "δύσκολου" δε φαντάζει σπουδαία. Έτσι, θα ονειρευτούμε, θα επιθυμήσουμε και θα διεκδικήσουμε τα όμορφα. Ένας καφές, δυο άνθρωποι χωρίς φόβο, ένα βλέμμα που κομματιάζει τη δυσκολία της μέρας.

Σε ευχαριστώ για τον καφέ. Που θέλεις να τον φέρνεις εσύ το πρωί χωρίς να σου το ζητήσω. Που θυμάσαι πως τον πίνω από την πρώτη ώρα. Που παραγγέλνεις τον ίδιο για να μοιραστούμε τη στιγμή. Μια στιγμή μέσα στο χρόνο.
Που φαντάζει αιώνιος
χωρίς να είναι...

Σε ευχαριστώ



Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2016

Εξελίξεις ραγδαίες (κατά μήκος της κλίμακας)



Τρεις μέρες τώρα -μετά την υπογραφή της συμφωνίας, αυτής της ακατανόητης συμφωνίας που μόνο ως επίδειξη κυνισμού και όχι δύναμης μπορεί να κατανοηθεί- υπάρχει μια γενική παγωμάρα. Όχι επειδή κανείς δεν γνωρίζει με ποιον τρόπο αυτή η συμφωνία θα υλοποιηθεί -που δεν το γνωρίζει- αλλά από ότι αυτή η συμφωνία σημαίνει. Καθώς μέρα με τη μέρα σχηματοποιείται ο τρόπος υλοποίησής της η παγωμάρα γίνεται μεγαλύτερη για αυτό που αποκαλύπτεται. Η ανάγκη για προστασία των ανθρώπων παραμερίζεται και η πραγματικότητα ότι οι άνθρωποι αυτοί προσπαθούν να γλυτώσουν τη ζωή τους από το θάνατο και τη δυστυχία του πολέμου και των διώξεων δεν λαμβάνεται υπόψη.

Μέσα σε αυτό περιβάλλον δεν μπορεί κανείς παρά να υποδεχθεί με ανακούφιση την ανακοίνωση της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες, η οποία έγινε άμεσα, μόλις τη δεύτερη μέρα και ενημερώνει ότι η Υ.Α. επαναπροσδιορίζει το ρόλο της λόγω της μετατροπής των κλειστών κέντρων σε χώρους κράτησης και διακόπτει μία σειρά από δράσεις της. Διατηρεί την παρουσία της σε εποπτικό ρόλο σε θέματα προστασίας, ώστε να διασφαλιστεί ότι τηρούνται τα πρότυπα ανθρωπίνων και προσφυγικών δικαιωμάτων, όπως και της παροχής ενημέρωσης για τα δικαιώματα και τις διαδικασίες για την πρόσβαση στο άσυλο. 

Παρά ότι ο τόνος της ανακοίνωσης είναι χαμηλός, δεν θα πρέπει να παραγνωριστεί η σημασία της σε όλα τα επίπεδα και κυρίως στα πεδία δράσης της, που δεν είναι άλλα από τα σημεία της προσφυγικής έντασης, και τις δυσχέριες που αυτή η αλλαγή στάσης ενός πρωταγωνιστικού "παίκτη" θα επιφέρει.
Είμαι σίγουρη ότι και άλλες μεγάλες οργανώσεις και οργανισμοί θα ακολουθήσουν. Και έχει πάντα ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον να βλέπεις την εικόνα και σε επίπεδο κορυφής στη διεθνή της διάσταση και τις αλλαγές με τις οποίες άλλες φορές τροφοδοτεί και άλλες τροφοδοτείται. Νέες σχέσεις και νέες κοινωνικές συμμαχίες σε άλλα επίπεδα αισθάνεσαι ότι προοιωνίζονται. Οι πάγιοι ρόλοι αλλάζουν, εμπλουτίζονται και παίρνουν και άλλες διαστάσεις. Αυτή η ανακοίνωση της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες αποτελεί ένα ισχυρό εφαλτήριο στην πολύμορφη σχέση του θεσμικού-πολιτικού-κινηματικού και των πολλαπλών αλληλοδιαμορφώσεών τους και θα δούμε με ενδιαφέρον πως θα εξελιχθεί στη συνέχεια. Έτσι, παραμένει μοναδικής αξίας εμπειρία να βρίσκεσαι στην καρδιά των εξελίξεων αυτών, εκεί όπου γίνονται οι συζητήσεις για όλα αυτά, αλλά και στους μετασχηματισμούς τους, καθώς και στα μέτωπα της υλοποίησής τους. Οι εξελίξεις είναι και θα παραμείνουν ραγδαίες και πολλά θα μεσολαβήσουν μέχρι την όποια σταθεροποίηση, η οποία φαντάζει πολύ μακρινή παρά τα σχέδια και τις συμφωνίες. Το παράνομο καθεστώς των αποφάσεων, η οροφή που έτσι κι αλλιώς οι αποφάσεις αυτές έχουν, τα πολλαπλά προβλήματα που θα προκύψουν στην υλοποίησή του, το επισφαλές περιβάλλον των συμφωνιών, η ευρύτερη αίσθηση εχθρότητας και αναξιοπιστίας ανάμεσα στους συνομιλητές, όχι μόνο καθιστούν την επιστροφή στην προηγούμενη ή χειρότερη κατάσταση μονόδρομο, αλλά και μακρινή μια όποια σταθεροποίηση. Τόσο, που κανείς δεν πλειοδοτεί σε αυτήν ούτε σε επίπεδο εκτιμήσεων.

"Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, οι χώροι αυτοί μετατρέπονται τώρα σε κέντρα κράτησης. Αναλόγως, και σύμφωνα με την πολιτική μας ενάντια στην υποχρεωτική κράτηση, έχουμε διακόψει ορισμένες από τις δράσεις μας σε όλα τα κλειστά κέντρα στα νησιά, συμπεριλαμβανομένων και των υπηρεσιών μετακίνησης από και προς τους χώρους αυτούς. Ωστόσο, η Υ.Α. θα διατηρήσει την παρουσία της με έναν εποπτικό ρόλο σε θέματα προστασίας, ώστε να διασφαλιστεί ότι τηρούνται τα πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δικαιωμάτων των προσφύγων, καθώς και με την παροχή ενημέρωσης για τα δικαιώματα και τις διαδικασίες για την πρόσβαση στο άσυλο.
Τα μέλη του προσωπικού της Υ.Α. θα εξακολουθούν να βρίσκονται στις ακτές και στο λιμάνι για να παρέχουν βοήθεια ζωτικής σημασίας (μεταξύ άλλων μεταφορά σε νοσοκομείο όταν υπάρχει ανάγκη). Παρέχουμε επίσης ενημέρωση για το άσυλο στην Ελλάδα στους νεοαφιχθέντες, καθώς και για την οικογενειακή επανένωση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες. Επίσης, εντοπίζουμε τα ευάλωτα άτομα που έχουν ιδιαίτερες ανάγκες."

Ολόκληρη η ανακοίνωση: http://www.unhcr.gr/nea/artikel/7b9ca8576157e5b2c25ff33a81377791/i-ya-epanaprosdior.html





Παρασκευή, 18 Μαρτίου 2016

Άβυσσος

Όπως όταν τρέχεις με ιλιγγιώδη ταχύτητα και δεν προλαβαίνεις να δεις το τοπίο, να ξεχωρίσεις τα χρώματα ή τα σχήματα, να καταλάβεις που βρίσκεσαι. Και υπάρχουν φορές που σου κόβεται η ανάσα καθώς ο αέρας σε χτυπάει δυνατά στο πρόσωπο... 
Κάπως έτσι νομίζω είναι και ο τρόπος που αποτυπώνεται το προσφυγικό στην καθημερινότητα. Ένας καταιγισμός πληροφοριών και εικόνων, ασύνδετων, ασχηματοποίητων, δεν ξέρεις τι σημαίνουν, αν σημαίνουν κάτι, δεν ξέρεις πως να τα συνταιριάξεις όλα αυτά και αν θα βγει κάτι, δεν μπορείς να ξεχωρίσεις τι είναι σημαντικό και τι όχι. Τελικά, δεν ξέρεις τι είναι αυτό που βλέπεις και τι είναι αυτό που πρέπει να καταλάβεις, αν υπάρχει κάτι τέτοιο. Η αναπόφευκτη διαμεσολάβηση των ΜΜΕ στη σύνθεση της "πραγματικότητας της καθημερινότητας" κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα.

Έτσι, οι συζητήσεις κορυφής για το προσφυγικό καλύπτονται από δημοσιογράφους που δεν έχουν και πολλή ιδέα, απαντούν με μαντεψιές και αγνοούν τα στοιχειώδη. Οι υπουργοί δηλώνουν σε πλήρη σύγχυση κυριολεκτικά ότι να 'ναι. Άλλοι είναι περήφανοι για την Ειδομένη, άλλοι τη χαρακτηρίζουν Νταχάου, άλλοι χαρακτηρίζουν την Αθήνα Ειδομένη και ανάμεσα σε αυτές τις ακραίες δηλώσεις προσπαθείς να συνθέσεις το μέγεθος της σύγχυσης. Η Τζολί έρχεται ως Πρέσβυρα Καλής Θέλησης με το ιδιωτικό της αεροπλάνο, την αποτυπώνει η Vogue και όλα τα MME και κανείς δεν μπορεί να καταλήξει αν αυτό αφήνει κάτι θετικό ή αρνητικό, γιατί το κέρδος είναι σταθερό ζητούμενο σε κάθε συλλογισμό. Ο Wei Wei κόβει τα μαλλιά του μπροστά στις κάμερες και δεν μπορείς να καταλάβεις "τι θέλει να πει ο καλλιτέχνης" με όλους αυτούς τους συμβολισμούς και αν όλο αυτό αφήνει κάτι άλλο εκτός από τα κομένα του μαλλιά. Τα πορτοκαλί σωσίβια των προσφύγων - που τώρα πια είναι μαύρα για να μην ξεχωρίζουν, ιδίως μέσα στη νύχτα και να πνίγονται ευκολότερα - είναι θετικό που γίνονται τσάντα και πορτοφόλια προς πώληση ή καλύτερα να τυλίγουν κίονες για λόγους επίσης "ευαισθητοποίησης"; Και είναι ευαισθητοποίηση ή ένας κακόγουστος φθηνός εντυπωσιασμός όπως πολλοί υποστηρίζουν; Οι παίκτες του Ολυμπιακού πάνε στο λιμάνι του Πειραιά να μοιράσουν φαγητό στους πρόσφυγες και φανέλες του Ολυμπιακού σε παιδιά που δεν γνωρίζουν καν τι είναι ο Ολυμπιακός και εκτός από τους οπαδούς τους δεν μπορείς να καταλήξεις εάν πρόκειται για μάρκετινγκ του χειρίστου είδους ή για άκακη αφέλεια. 

Μία σφοδρή, καθολική επίκληση στο συναίσθημα δεσπόζει παντού. Η μία δραματική φωτογραφία συναγωνίζεται την επόμενη ή την προηγούμενη πιο δραματική, πιο εξευτελιστική, πιο θλιβερή. Όχι τόσο των φωτορεπόρτερ, αλλά πλέον των "απλών ανθρώπων" που με όποια ιδιότητα (εθελοντές, αλληλέγγυοι, κτλ), βρίσκονται στη σκηνή του δράματος. Καμία (αυτο)συγκράτηση, κανένα κριτήριο. Με πρόσχημα την έκκληση για βοήθεια, ή την παροχή της πρόσωπα προσφύγων παιδιών "κοσμούν" και την πιο ασήμαντη ανάρτηση. Κι έτσι, μέσω του δράματος του άλλου, οι ασήμαντοι γίνονται σημαντικοί. Μεγάλο δίλημμα στα αλήθεια. Ο λόγος εκκενώνεται σιγά-σιγά από την καθημερινή του χρήση καθώς γίνεται όλο και πιο ακραίος, πιο δραματικός. Μια σχιζοφρενική επιθυμία για ταύτιση έχει επιφορτίσει την ύπαρξη και εκφράζεται με κάθε τρόπο. Τι αποκαλύπτει αυτή η βαθιά αυτοτιμωρητική ταύτιση; Κι ύστερα, η προσφορά της βοήθειας που γίνεται το μέσο ενός ολοκληρωτικού εξαγνισμού, αλλά ποιου αμαρτήματος; Αλλά και το ίδιο το κάλεσμα για βοήθεια που ορίζει μία σύγχρονη διαδικασία δημόσιας αγιοποίησης. Οι σωτήρες είναι όπως πάντα εξάλλου, διαθέσιμοι και παρόντες στα μεγάλα δράματα με πολλές μορφές κι έτσι οι τηλεοπτικές εικόνες και το διαδίκτυο γεμίζουν με θαύματα εξακολουθητικού χαρακτήρα και φύσης. Μια αναπόφευκτη θεολογία του προσφυγικού δράματος δημιουργείται.

Όλα μοιάζουν να γυρίζουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Τίποτα δεν είναι καθαρό. Ακόμη και εκείνες οι γραμμές που κάποτε φάνταζαν αδρές και διακριτές και διαχώριζαν "εμάς" και τους "άλλους", έγιναν δυσδιάκριτες, γιατί γίναμε σαν τους "άλλους". Όταν κοιτάς πολύ την άβυσσο, είπε  ο Νίτσε...
Ναι, είνα πιθανό να γίνεσαι άβυσσος. Είναι βέβαιο ότι είχε δίκιο. Είναι πολύ πιθανό να γίναμε έτσι. Άβυσσος.



Πέμπτη, 17 Μαρτίου 2016

Άλλος με τη βάρκα μαααααααααααααας!

Και είναι και αυτά τα παρακμιακά αλλά υπέροχα μαγαζιά, που τα λατρεύω! Που στέκουν εκεί ατάραχα και δεν δίνουν μία για την αισθητική σου. Θα λιώσουμε στο Fish Tavern αυτό το καλοκαίρι! Και με το που θα βγάλει τραπέζια στο πλακόστρωτο, έχω αποκτήσει μόνιμο τραπέζι, ανάμεσα στους ξένους τουρίστες που το βρίσκουν επίσης ακαταμάχητο! 


[...] στην άκρη του λιμανιού, που παραδίπλα απλώνουν τα δίχτυα τους ντόπιοι ψαράδες. Και πιάνουμε κουβέντα τα μεσημέρια που μυρίζουν καλοκαίρι και θάλασσα και έχουν ατέλειωτες ιστορίες να πουν για μια γυναίκα (ή και περισσότερες), και για τον "κόσμο που είναι κακός". Μιλάμε για "ψαριές" και "ψαριές" αυτής της ζωής. Με ένα ούζο και ότι έπιασαν ή απέμεινε στα δίχτυα. Κάθε μέρα στο ίδιο σημείο, με την ίδια ανοιχτή διάθεση, χαρούμενοι, εξωστρεφείς άνθρωποι, να σε καλωσορίσουν, να μιλήσουν, να γελάσουν.

Ψαράδες, οι μεγαλύτεροι παραμυθάδες αυτού του τόπου, ίσως και του κόσμου! 
Α-ΠΟ-ΛΑΥ-ΣΗ και χαρά της ζωής!


Όχι, όχι τα σκάφη είναι σε άλλο λιμάνι, εδώ μόνο ντόπιες βάρκες για ψάρεμα. Άλλος με τη βάρκα μααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααααας!



Δευτέρα, 14 Μαρτίου 2016

Το δόγμα των κλειστών συνόρων και η έκπτωση της ανθρώπινης ζωής - Άρθρο


Όταν συζητήσαμε να γράψω ένα άρθρο για την έντυπη έκδοση του ΠΡΙΝ (Σάββατο 12.03.2016) που θα μπορούσε να έχει και μεγάλη έκταση, σκέφτηκα να γράψω κάτι πιο αναλυτικό και πιο συγκεντρωτικό, που τα συνήθη άρθρα των 600-800 λέξεων μπορούσαν να αποδώσουν. Δεν σκεφτόμουν τόσο εκτιμήσεις για τη συνέχεια - αν και νομίζω ότι κάποιες από αυτές αναδύονται μέσα στο άρθρο-  όσο ένα άρθρο που να συνοψίζει που βρισκόμαστε τώρα, ως σταθερό σημείο αναφοράς μέσα στις εξελίξεις του προσφυγικού που είναι και θα παραμείνουν καταιγιστικές.

Αναλύοντας τις παρούσες εξελίξεις, πραγματικά πιστεύω ότι ο πρώτος κύκλος του προσφυγικού ολοκληρώθηκε, εκείνος ο κύκλος των πρώτων αντιδράσεων, του σχηματισμού των μετώπων, της "αναγνώρισης" της κατάστασης. Στο άρθρο μου στο ΠΡΙΝ αναλύω τους λόγους για την εκτιμήσή μου αυτή σε τέσσερα βασικά σημεία-άξονες των εξελίξεων: Το δόγμα των κλειστών συνόρων, Η έκπτωση της αξίας της ανθρώπινης ζωής,  Η στρατιωτικοποίηση του προσφυγικού και Η ευρωπαϊκή πολιτική.

Καθώς το ζήτημα των κλειστών συνόρων αναδεικνύεται στο νέο δόγμα της Ευρώπης, νομίζω δικαίως επιλέχθηκε από την αρχισυνταξία του ΠΡΙΝ ως τίτλος του άρθρου, ενώ η αναφορά στην έκπτωση της ανθρώπινης ζωής δεν θα μπορούσε να λείπει.

Το δόγμα των κλειστών συνόρων και η έκπτωση της ανθρώπινης ζωής



Σάββατο, 12 Μαρτίου 2016

Ο θησαυρός απρόσμενος, ανεξάντλητος στη θέαση και στην εμπειρία

Σκόπευα να πάω με την πρώτη ευκαιρία. Ανηφόρα που περπατιέται μόνο με τα πόδια, εκτείνεται σε χιλιόμετρα και στο μεγαλύτερο μέρος της έχει σκαλιά, είναι τα τρία στοιχεία στην Ελλάδα που ξέρεις ότι θα σε αποζημιώσουν τουλάχιστον με μία εξαιρετική θέα. Αλλά σε αυτήν την περίπτωση δεν ήταν μόνο η θέα. Ο θησαυρός είναι απρόσμενος. Ανεξάντλητος στη θέαση και στην εμπειρία.

Από την είσοδο, τη μεγάλη σιδερένια πόρτα, φτάνεις σχεδόν αμέσως στην εκκλησία της Παναγίας. Χαιρετώ τις γυναίκες που κάθονται στην αυλή και περνώ στην εκκλησία. Μία γυναίκα με ακολουθεί και αργότερα θα μάθω ότι τη λένε Ζαμπέτα. Αρχίζω να κοιτάω τις εικόνες και τις αγιογραφίες γύρω μου και τη ρωτώ αν μπορεί να μου πει κάτι παραπάνω, καθώς εμφανώς είναι μία γυναίκα της εκκλησίας. Αρχίζει να μου μιλάει με τη θέρμη και τον αυθόρμητο λόγο του ντόπιου ανθρώπου που μιλά για κάτι που αγαπάει και σέβεται, με τον τρόπο που αγαπάς και σέβεσαι το Θείο και τα μυστήριά του. 

Σύμφωνα με την παράδοση, μια εικόνα της Παναγίας εμφανίστηκε από τη θάλασσα στο νησί και εγκαταστάθηκε από θαύμα στο μπαρουτχανέ (πυριτιδαποθήκη) του κάστρου ανάμεσα σε δύο αναμμένες λαμπάδες, παρά τις προσπάθειες του Τούρκου αγά για την απομάκρυνσή της. Προς τιμή της οικοδομήθηκε ναός στον ίδιο τόπο, ο οποίος πολύ σύντομα έγινε το κύριο προσκύνημα του νησιού και των ναυτικών του. “Ήθελε να έρθει εδώ η Παναγία και ήρθε”, μου επαναλαμβάνει πολλές φορές η κυρία Ζαμπέτα. Η εικόνα είναι πάρα πολύ παλιά και δεν μπορείς να ξεχωρίσεις τα πρόσωπα της Παναγίας και του μικρού Χριστού που κρατάει στην αγκαλιά της. “Είναι φτιαγμένη σε δέρμα κατσίκας”, μου λέει η κυρία Ζαμπέτα. “Τι εννοείται; είναι ζωγραφισμένη πάνω σε δέρμα κατσίκας;” “Ναι, έτσι λένε”, μου απαντά. Πολλές φορές στη συνέχεια της κουβέντας μας προσθέτει το “έτσι λένε”, όχι τόσο για να αποποιηθεί την ευθύνη των λόγων της, όσο γιατί μέσα σε αυτήν τη μικρή φράση χωράει όλο το δέος που την καταλαμβάνει για το μυστήριο και το ιερό μέρος. Πάω κοντά, κοιτάω την εικόνα, που είναι ολόκληρη καλυμμένη από ασήμι εκτός από τα αχνά και δυσδιάκριτα πρόσωπα, κοιτώ τα αναθήματα, τα μεγάλα και σπάνια πια πολύχρωμα κηροπήγια δεξιά κι αριστερά της μαζί με βάζα γεμάτα φρέσκα λουλούδια. Κοιτώ το καντήλι, “το καντήλι ΤΗΣ” όπως λέει η κυρία Ζαμπέτα -και αναφέρεται στην Παναγία με αυτόν τον ζωντανό, προσωπικό λόγο- από το οποίο κρέμεται ένα ασημένιο καράβι τάμα κάποιου καπετάνιου. Το πιο παράξενο αφιέρωμα είναι ένα ομοίωμα μωρού, σε μέγεθος μικρής κούκλας, φτιαγμένο από γνήσιο κερί με ένα φυτίλι στο κεφάλι του, μια περίεργη λαπάδα δηλαδή. Ρωτάω την κυρία Ζαμπέτα με περιέργεια. “Μία γυναίκα που δεν μπορούσε να κάνει παιδιά”, μου λέει “και όταν τα κατάφερε έφερε αυτό. Είναι παράξενο δεν λέω, αλλά δεν μπορούσα και να μην το ακουμπήσω εδώ”. 
“Ποιος φροντίζει την εκκλησία”, ρωτάω εντυπωσιασμένη από τα φρέσκα λουλούδια. “Ο παπάς, ο παπάς, φέρνει τα λουλούδια και φροντίζει για όλα”. Κοιτάζω αυτή τη γυναίκα μεγάλης ηλικίας που η παρουσία μου της γεννά μεγάλη αμηχανία. Είμαι ξένη, δεν είμαι κατάλληλα ντυμένη, δείχνω μεγάλο ενδιαφέρον για όλα, κάτι που οι έλληνες δεν το συνηθίζουν, αλλά δεν έχει καμία αμφιβολία ότι είμαι ελληνίδα και το πράγμα περιπλέκεται στο μυαλό της. Έτσι η "ξενάγηση" είναι αμήχανη, γεμάτη ανησυχία, περιέργεια, ενοχή (γιατί ακόμη και κάποια ελάχιστη σκέψη της που πλήττει την αθωότητά μου την ενοχλεί και δεν ξέρει που να ισσοροπήσει), βιαστική κι έτσι χωρίς ειρμό ή συνέχεια.
Αρχίζω να περπατάω αργά μέσα στη μικρή εκκλησία, που στη σημερινή της θέση οικοδομήθηκε μετά το 1669. "Λειτουργεί η εκκλησία;" ρωτάω. "Ναι, αλλά μόνο για ιδιωτικούς λόγους, γάμους, βαφτίσια και φυσικά στις γιορτές ΤΗΣ". "Εννοείται σε όλες τις γιορτές της Παναγίας μέσα στο χρόνο;" "Ναι, έρχεται ο παπάς και τη λειτουργεί και τη Μ. Παρασκευή που βγάζουμε τον Επιτάφιο κι έρχεται ο κόσμος να προσκυνήσει την εικόνα."
Η κυρία Ζαμπέτα μου δείχνει τη μικρή, οικειακού μεγέθους εικόνα του Αγ. Λουκά ένας ρώσος άγιος που στο νησί πιστεύεται ότι κάνει πάρα πολλά θαύματα, τον πρώτο ξύλινο επιτάφειο του νησιού εντυπωσιακός με το πιο γηρασμένο ξύλο που έχω δει και απομεινάρια ενός γαλάζιου θαλασσινού χρώματος, που βγαίνει ακόμα στολισμένος την Μ. Παρασκευή και τη γιορτή της Παναγίας τον δεκαπενταύγουστο, και μία εικόνα που παρόμοιά της δεν έχω δει πουθενά. Επρόκειτο για ειδική παραγγελία από το Αγ. Όρος και είναι η “Παναγία θρηνούσα”. Πράγματι, στο πρόσωπο της Παναγίας στη θέση των δακρύων είναι ζωγραφισμένες μικρές χαρακιές (δάκρυα). Εξίσου εντυπωσιακό είναι και το φόντο της εικόνας. Μπλε βαθύ του νυχτερινού ουρανού με ζωγραφισμένους πάνω του ήλιους, φεγγάρια, πλανήτες. Δεν έχω ξαναδεί κάτι παρόμοιο πουθενά. 
Η κυρία Ζαμπέτα, με τα πολλά χρόνια, τα γκρίζα μαλλιά και την ευγενική της φυσιογνωμία μου δείχνει συγκινημένη το μαρμάρινο μνήμα μίας μοναχής πολύ αγαπημένης στο νησί, που βρίσκεται κι αυτό μέσα στη μικρή εκκλησία. “Πως λέγεται η Παναγία της εκκλησίας” τη ρωτάω. “Είναι η Παναγία η Οδηγήτρια", μου απαντά πρόθυμα. Σε έναν χαμηλό τοίχο απεικονίζεται το γεγονός της ανεύρεσης της εικόνας. Μία εικόνα μέσα σε μία μικρή ξύλινη βάρκα με δύο αναμμένα κεριά (δεξιά και αριστερά της) μέσα στη θάλασσα, να κατευθύνεται προς την ξηρά όπου την περιμένουν οι ιερείς και ο κόσμος του νησιού. 
Η κυρία Ζαμπέτα με αφήνει μόνη και βγαίνει για λίγο έξω. Η εκκλησία είναι καλυμένη όλη από αγιογραφίες, έγιναν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, με επιρροές -δεν καταλαβαίνω τον λόγο είναι αλήθεια- από τη μακεδονική σχολή -κοσμική αντίληψη, πλούσια χρωματολογία, το πρόσωπο και τα ενδύματα πλατειά φωτισμένα- και όπως και η κυρία Ζαμπέτα μου υπέδειξε έχει επίσης πολλές φορητές εικόνες που παριστάνουν την Αποκάλυψη του Ιωάννη.
“Τα κοιτάζει όλα. Με προσοχή. Δεν ξέρω... τα κοιτάζει όλα και ρωτάει για όλα”, ακούω την κυρία Ζαμπέτα να λέει χαμηλόφωνα στις φίλες της έξω και ξαναμπαίνει μέσα βιαστικά. Με βρίσκει να κοιτάω το ξυλόγλυπτο τέμπλο. “Είναι του 1700”, μου λέει, “αλλά για να μην το πάρουν στον Πόλεμο το ασβεστώσαν”. “Οι ντόπιοι, το ασβεστώσαν οι ίδιοι οι ντόπιοι για να μη φαίνεται και τους το κλέψουν;” ξαναρωτάω προσπαθώντας να βεβαιωθώ. Ο λόγος της κυρίας Ζαμπέτας είναι πάντα ελλειπτικός, όπως των ανθρώπων που γνωρίζουν την ιστορία και δεν αντιλαμβάνονται τα κενά όταν την αφηγούνται σε κάποιον που την ακούει για πρώτη φορά. Χρησιμοποιεί και λέξεις από το τοπικό ιδίωμα αλλά βγάζω νόημα εύκολα. “Ναι, και μετά ήταν πάρα πολύ δύσκολο να αφαιρέσουν τον ασβέστη και να το ξανακάνουν έτσι. Μόνο ένα κομμάτι έκλεψαν, εκείνο εκεί πάνω”, μου δείχνει και η φωνή της έχει μια βαριά στεναχώρια και απογοήτευση την ώρα που το λέει. 
Με αφήνει ξανά και βγαίνει στην αυλή και καταλαβαίνω πως πρέπει να βγω κι εγώ. Θα μπορούσα να μείνω πολύ περισσότερη ώρα, αλλά έτσι κι αλλιώς θα ξανάρθω και δεν θέλω να κάνω αυτές τις γυναίκες να ανησυχήσουν περισσότερο από το επίμονο και παρατεταμένο ενδιαφέρον μου. Καταλαβαίνω ότι πρέπει να βγω και να "συστηθώ" κανονικά. Τις βρίσκω όπως τις είχα αφήσει να κάθονται στις καρέκλες έξω από την εκκλησία γύρω από ένα τραπέζι. Κάθομαι μαζί τους στο πεζούλι, καθώς άλλη καρέκλα δεν υπάρχει. Στο πεζούλι κάθεται και η κυρία Ζαμπέτα. Με ρωτούν ποια είμαι, τι είμαι και τι κάνω στο νησί. Απαντώ σε όλα. Αρχίζουμε να μιλάμε για τους πρόσφυγες, τη ζωή και τις δυσκολίες της προσφυγιάς και αυτών των ανθρώπων, για το πως είναι να γεννάς μέσα στη λάσπη και στο κρύο και με μικρά αποσπάσματα από τις δικές τους ζωές και τη ζωή στο νησί. 
Τις αφήνω κάποια στιγμή για να συνεχίσω και να δω το κάστρο, ενώ ο κόσμος πυκνώνει καθώς έχει πιάσει ήδη μεσημέρι. Συμφωνούμε να ξανάρθω ένα Σάββατο να πιούμε καφέ εκεί, στην αυλή της εκκλησίας, στην κορυφή του βουνού. Τους λέω ότι θα φέρω τα κουλουράκια αφού εκείνες θα βάλουν τον καφέ και μου υπενθυμίζουν ότι πρέπει να είναι νηστίσιμα γιατί ξεκινάει η Σαρακοστή. Φεύγω με ένα χαμόγελο και μια ζεστή καρδιά. Θα γίνουμε σύντομα μια εξαιρετική παρέα σαββατιάτικου πρωινού καφέ, μιλώντας για τις ιστορίες του χρόνου και της ζωής, εκεί, στην κορυφή του βουνού με την υπέροχη θέα. Είμαι σίγουρη. 

Δεν έβγαλα καμία φωτογραφία μέσα στην εκκλησία. Θα ξένιζε και θα θορυβούσε τόσο αυτές τις γυναίκες για λόγους δικής μου περιέργειας. Ίσως κάποια στιγμή αργότερα. Με τον καιρό... Εξάλλου το διαδύκτιο είναι γεμάτο.

To κάστρο που ονομάζεται και Κάστρο της Παναγιάς είναι βυζαντινό και κτίστηκε τον 11ο ή 10 αιώνα. Δεσπόζει στα βορειοανατολικά σε ύψος 600 περίπου μέτρων από τη θάλασσα. Είναι σχετικά μικρό σε έκταση, σε σχέση με άλλα κάστρα - φρούρια, αλλά έχει χαρακτηριστεί "οχυρότατον και απόρθητον".Στη δυτική πλευρά του φρουρίου οικοδομήθηκε ο ναός της Παναγίας. Η αρχική μικρή εκκλησία πρέπει να ανακαινίστηκε και να διευρύνθηκε ως το 1719. Ο μονόχωρος ναός δέχθηκε πολλές επεμβάσεις και προσθήκες τον 18ο και 19ο αιώνα. Δεν είναι ορατά  σε αυτόν λείψανα αρχαίας κατοίκησης. Συνδέθηκε από το 1087, σύμφωνα με χρυσόβουλλο διάταγμα του αυτοκράτορα Αλεξίου Α' του Κομνηνού που σώζεται στη Μονή Πάτμου, με τον ιδρυτή της Μονής Αγίου Θεολόγου Πάτμου, όσιο Χριστόδουλο. Απ’ ότι φαίνεται το κάστρο προϋπήρχε, αλλά ο Χριστόδουλος το παρέλαβε σε κακή κατάσταση. Περιελάμβανε τότε το περιτείχισμα, εκκλησία με κελλιά και λιγοστά κτίσματα σε ερειπιώδη κατάσταση. Τον 13ο αιώ. το νησί καταλήφθηκε από τους Γενουάτες και ύστερα από τους
Ενετούς. Το 1309 οι Ιωαννίτες Ιππότες κυρίευσαν και οχύρωσαν το νησί. Μαρτυρία της ιπποτικής κατοχής είναι τα τέσσερα οικόσημα σε διάφορες θέσεις των οχυρώσεων, τα οποία δείχνουν το ενδιαφέρον των ιπποτών για συμπληρώσεις και επισκευές. Σημαντικές εργασίες ενίσχυσης του κάστρου έγιναν επίσης και στα μέσα περίπου του 15ου αιώνα όταν κυβερνήτης του νησιού ήταν ο Fantino Querini, ο οποίος παρά το βενετσιάνικο όνομά του ήταν Ιωαννίτης ιππότης. Ο ίδιος ήταν κυβερνήτης και της Κω (1436-1453). Το 1505 ο Οθωμανός ναύαρχος Κεμάλ Ρέις με τρεις γαλέρες και δεκαεπτά θωρηκτά πολιόρκησε το κάστρο, αλλά δεν κατόρθωσε να το καταλάβει. Το εγχείρημα επαναλήφθηκε το 1508 με περισσότερα πλοία, αλλά με το ίδιο ανεπιτυχές αποτέλεσμα. Ο θρύλος λέει πως τότε το νησί σώθηκε από τον έναν και μοναδικό επιζώντα ιππότη. Ήταν μόλις 18 ετών. Έντυσε γυναίκες και παιδιά με τις πανοπλίες των νεκρών ιπποτών, ξεγελώντας έτσι τους Οθωμανούς πως η φρουρά του νησιού ήταν ακόμα δυνατή. Τελικά, στις 24 Δεκεμβρίου του 1522 μετά την πολιορκία της Ρόδου, υπογράφτηκε συνθήκη μεταξύ του Σουλτάνου Σουλεϊμάν και του Μεγάλου Άρχοντα των Ιπποτών Φίλιππου Βιλιέρου Ντε Λ'Ισλ-Αδάμ και το νησί μαζί με όλες τις κτήσεις του Τάγματος στο Αιγαίο πέρασε σε Οθωμανικά χέρια.





Πέμπτη, 10 Μαρτίου 2016

Τέλος πρώτης φάσης για το προσφυγικό - Άρθρο

Η πρώτη φάση του προσφυγικού ολοκληρώνεται και δεν φαίνεται να υπάρχει κάτι άλλο να περιμένει κανείς στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 17 και 18 Μαρτίου πέρα από την επισφράγηση αυτής της ολοκλήρωσης.
Η παγίωση των μετώπων εντός της ΕΕ και ευρύτερα στην Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αλλάξει, ούτε με καταγγελίες, ούτε με εκκλήσεις, ούτε με κάποιον άλλον τρόπο. Το προσφυγικό έγινε ένα διμερές ζήτημα μεταξύ Ελλάδας - Τουρκίας και με αυτόν τον χαρακτήρα θα συνεχίσει στο μέλλον, με τον έλληνα Πρωθυπουργό να κάνει λόγο για συννενόηση και σχέδιο μεταξύ των δύο χωρών για το θέμα και τη Γερμανία στον διαμεσολαβητικό ρόλο της ισχυρής δύναμης. Η Ευρώπη αποσύρεται με δηλώσεις και σχέδια – παρωδία και το μόνο που θα μείνει ως ευρωπαϊκή εμπλοκή θα είναι τα ευρωπαϊκά κεφάλαια που θα πέσουν σε Ελλάδα και Τουρκία, με αυτήν τη σειρά αλλά με τη μερίδα του λέοντος στην Τουρκία.

 Ο μικρός αριθμός θέσεων μετεγκατάστασης προσφύγων σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα σε διάστημα δύο ετών, 66.400 από Ελλάδα, 39.600 από Ιταλία, 54.000 από Ουγγαρία, δεν συνιστά τίποτα άλλο παρά έναν ακόμη κατά πρόσωπο εμπαιγμό, που έρχεται να προστεθεί σε μια ατέλειωτη σειρά καταπατήσεων, παραβιάσεων, ύβρεων, χλευασμών και απειλών, ένα χαρακτηριστικό, αναγνωρίσιμο ιστορικά, ευρωπαϊκό μείγμα αλλαζονείας και κυνισμού.
Τρεις μεγάλες εξελίξεις σφραγίζουν την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης στο προσφυγικό και σηματοδοτούν την έναρξη της επόμενης. 


Καταρχήν η εμπλοκή του ΝΑΤΟ. Με το ΝΑΤΟ να επιχειρεί στο Αιγαίο και στη συνέχεια και στη Μεσόγειο, όχι μόνο αλλάζει ολοκληρωτικά ο χαρακτήρας της προσφυγικής διαχείρισης καθώς στρατιωτικοποιείται, αλλά "αλλάζει χέρια" και η ίδια η διαχείρισή του, καθώς το πολιτικό σκέλος που θα έπρεπε να είναι και να παραμείνει το κυρίαρχο περνάει σε δεύτερο ρόλο. Η αλλαγή αυτή ήταν αναμενόμενη και από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιθυμητή. Η απομάκρυνση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων από τις αρχές του δικαίου και του ανθρωπισμού δεν μπορούσε παρά να οδηγήσει σε αυτήν την εξελιξη. Γιατί ο "ρεαλισμός" για τον οποίο η ΕΕ τόσο πολύ μίλησε τα τελευταία χρόνια, αναγνωρίζει ως μόνη δυνατή συνθήκη για να αντιμετωπισθεί το προσφυγικό ζήτημα αποτελεσματικά, στις συνθετότητες που περικλείει και στο βάθος χρόνου που χρειάζεται, τις αρχές του Δικαίου και του ανθρωπισμού. Όλες οι άλλες επιλογές οδηγούσαν εδώ. Και η Ευρώπη είχε πάρει από καιρό τις αποφάσεις της, είχε κάνει τις δικές μη-ρεαλιστικές αναγνώσεις με τις οποίες εξελίχθηκε το προσφυγικό. Η εμπλοκή του ΝΑΤΟ αναμφίβολα είνα η κορύφωση που επισφραγίζει ένα "τέλος", αλλά όχι μία μη-αναμενόμενη εξέλιξη που εκπλήσσει.

Η δεύτερη μεγάλη εξέλιξη είναι το κλείσιμο της Βαλκανικής Οδού. Και αναμφίβολα πρόκειται για ένα σημείο που ορίζει το τέλος περισσότερο μιας εποχής, παρά το τέλος μίας μόνο φάσης. Στο κρίσιμο αυτό σημείο της εξέλιξης της προσφυγικής κρίσης όπου η μία ήττα ακολουθεί την άλλη και η μία παταγώδη αποτυχία την προηγούμενη, η  εκδοχή μίας "λύσης" του προσφυγικού μακριά από την ηθική και το δίκαιο, είναι μία εξέλιξη εξαιρετικά δραματική και τρομακτικά επικίνδυνη. Με τρόπο καίριο και ουσιαστικό επισημάνθηκε από όλους ότι το σχέδιο που συζήτησαν Davutoglou, Tusk και Juncker για την τελική συμφωνία ΕΕ- Τουρκίας είναι ηθικά ελλειματικό και νομικά προβληματικό. Όχι μόνο δεν επιλύει τίποτα, αλλά διαιωνίζει την υπάρχουσα κατάσταση δημιουργώντας μεγαλύτερα κιαι δραματικότερα προβλήματα στο άμεσο μέλλον. Και περιμένουμε όλοι με αγωνία να δούμε που θα "ανοίξει" η νέα προσφυγική οδός.

Η τρίτη μεγάλη εξέλιξη είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη περάσει στην “επόμενη μέρα”, που με άλλα λόγια σημαίνει ότι έχει περάσει στην επόμενη φάση. Κέντρα καταγραφής, μετεγκατάστασης, προσωρινής διαμονής, έχουν ήδη αποφασιστεί και δημιουργούνται παντού, σε όλη την Ελλάδα, με διαδικασίες fast-track. Με την ελληνική κοινωνία να αυτο-οργανώνεται, να τρέχει και να συνδράμει όπου μπορεί, χωρίς όμως η κυβέρνηση να την υπολογίζει ως συνομιλητή, πόσο μάλλον ως συνομιλητή ευθύνης που τον καλεί να σηκώσει ένα τεράστιο βάρος. Η προθυμία της ελληνικής κοινωνίας να σηκώσει το βάρος αυτό -και θα γίνουν γρήγορα περιθωριοποιημένοι και απομονωμένοι όσοι επέλεξαν ξενοφοβικές και ρατσιστικές θέσεις και αντιδράσεις – δεν σημαίνει ότι δεν δικαιούται να γνωρίζει τι συμβαίνει τώρα και τι πρόκειται να γίνει στη συνέχεια.

Η πρώτη μεγάλη φάση του προσφυγικού έχει κλείσει. Ευρώπη και ΕΕ έχουν κάνει τις επιλογές τους που δείχνουν καθαρά με ποιους θα πάνε και ποιους θα αφήσουν. Η κυβέρνηση χάνει εδώ και καιρό τους κοινωνικούς της εταίρους τον έναν μετά τον άλλον. Το προσφυγικό ενεργοποιεί ξανά την κινηματική έκφραση, της δίνει ζωή, της δίνει αιτήματα και φωνή και την κάνει ολοένα και μαζικότερη. Βαθιά πολιτικό και αδιαχώριστο από την πολιτική στη φύση και στον χαρακτήρα του, το προσφυγικό είναι μια μάχη που η κυβέρνηση δεν θα αντέξει να χάσει, αλλά και δεν φαίνεται να ξέρει πως να την κερδίσει. Και είναι πολύ πιθανό έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, γρήγορα να βρεθεί ξανά στη θέση να πρέπει να επιλέξει εάν και σε αυτό το πεδίο θα ικανοποιήσει τους ευρωπαίους εταίρους.

Υ.Γ. “Το αμαρτάνειν ανθρώπινο, το συγχωρείν θεϊκόν”, δεν ισχύει σε αυτήν την περίπτωση.


* Δημοσιεύτηκε με αυτόν τον τίτλο Τέλος πρώτης φάσης για το προσφυγικό σε εφημερίδες και portals.


Τρίτη, 8 Μαρτίου 2016

Θανάσιμο χτύπημα στο Άσυλο η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας


"Είναι εξωπραγματικό 
να θεωρηθεί η Τουρκία ‘ασφαλής τρίτη χώρα’ 
στην οποία η ΕΕ 
θα μπορεί άνετα να μεταθέσει 
τις υποχρεώσεις της"

Στο κρίσιμο αυτό σημείο της εξέλιξης της προσφυγικής κρίσης όπου η μία ήττα ακολουθεί την άλλη και η μία παταγώδη αποτυχία την προηγούμενη, υπάρχουν κάποιες μάχες που δεν μπορεί και δεν πρέπει να χαθούν. Η εκδοχή μίας "λύσης" του προσφυγικού μακριά από την ηθική και το δίκαιο, είναι μία εξέλιξη εξαιρετικά δραματική και τρομακτικά επικίνδυνη.

Καίρια και ουσιαστική στην ανακοίνωση της η Διεθνής Αμνηστεία - πολύ πιο αποφασιστική από την ανακοίνωση του ΟΗΕ/Ύπατης Αρμοστείας, λέει αυτό που όσοι υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να πουν και να υπερασπιστούν με ανυποχώρητη αποφασιστικότητα, σχετικά με το σχέδιο που συζήτησαν ο Πρωθυπουργός της Τοτρκίας Ahmet Davutoglou, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Donald Tusk και ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jean Claude Juncker και εξέθεσαν τα βασικά σημεία του για την τελική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας, πριν τη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 17 και 18 Μαρτίου 2016.

Η πρόταση ότι για κάθε Σύριο πρόσφυγα που θα επιστρέφεται από την Ελλάδα στην Τουρκία, ένας άλλος Σύριος θα εγκαθίσταται στην ΕΕ έχει σοβαρά ηθικά και νομικά ελλείμματα. Προκαλεί ανησυχία ότι το εν λόγω σχέδιο συνδέει και εξαρτά κάθε προσφερόμενη θέση μετεγκατάστασης για έναν Σύριο πρόσφυγα στην ΕΕ, με κάποιον άλλον Σύριο πρόσφυγα που θα θέτει τη ζωή του σε κίνδυνο για να διασχίσει τη θανάσιμη θαλάσσια διαδρομή προς την Ελλάδα. 


"Η ιδέα ενός παζαριού προσφύγων για πρόσφυγες 
δεν είναι μόνο επικίνδυνα απάνθρωπη, 
αλλά εκτός των άλλων 
δεν προσφέρεται 
ως μια  μακροπρόθεσμη, 
βιώσιμη λύση 
στη συνεχιζόμενη ανθρωπιστική κρίση."






Δευτέρα, 7 Μαρτίου 2016

Η ζωή όλα τα αψηφά

Η ζωή αγαπά να δίνει, είναι όμορφη και γεμάτη χρώματα, η ζωή δεν ανταγωνίζεται και δεν φωνάζει πάντα, ούτε αναζητεί συνεχώς ένα προσωπικό όφελος και συμφέρον, δεν είναι αλλαζονική, ναρκισσιστική και εγωκεντρική μόνο, ούτε σκέφτεται πάντα το κακό, ούτε εκδικείται αέναα. Η ζωή ούτε κρύβεται από τα δάκρυα, το κρύο και τη σκόνη, ούτε χάνει το δρόμο της προς τα όνειρα. Η ζωή αγαπά το ζεστό φως του ήλιου και της καρδιάς, αγαπά να χαμογελά, αγαπά να σηκώνεται όρθια, να στέκεται περήφανη, η ζωή αγαπά τους συνοδοιπόρους στους μεγάλους κακοτράχηλους δρόμους. Η ζωή όλα τα αντέχει, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα αψηφά. Η ΖΩΗ ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΕΚΠΙΠΤΕΙ. - Σε όλους εκείνους που έκαναν αυτές τις ζωγραφιές να υπάρχουν.




     










Σάββατο, 5 Μαρτίου 2016

Θαλασσινά πρωινά

Αυτά τα "θαλασσινά πρωινά" μακριά από τις τουριστικές εξορμήσεις παραμένουν αγαπημένα και απαραίτητα!



Πέμπτη, 3 Μαρτίου 2016

Τα καθαρά ρούχα...


Θέλουν να φορούν καθαρά ρούχα... Μέσα σε αυτήν την ατέλειωτη δυστυχία. Σε αυτήν την πορεία τη γεμάτη σκόνη. Ανάμεσα στα δάκρυα που δεν ξέρεις αν είναι της ζωής ή του θανάτου. Προχωρούν χωρίς σταματημό σε στεριά και θάλασσα. Κι όταν σταθούν κάπου πλένουν τα ρούχα τους. Θέλουν να φορούν καθαρά ρούχα. Γιατί άραγε? Αυτοί, που κουβαλούν πάνω τους τις ματωμένες κηλίδες των άλλων και το δικό τους αίμα, που άλλοτε παγώνει στα κρύα νερά του Αιγαίου και σταματάει κι άλλοτε κυλάει πιο ζεστό και γρήγορο μπροστά στους φράκτες που τους κλείνουν το δρόμο.

Δεν είναι σίγουρο ότι θα υπάρχει ένα πιάτο φαγητό εκεί που το κύμα θα τους πετάξει ζωντανούς. Δεν είναι σίγουρο ότι θα συνεχίσουν. Σε ένα σίγουρο σημείο όμως, εκεί που θα πάρουν μια ζεστή κουβέρτα και νερό, εκεί που θα μείνουν για λίγο, βγάζουν τα ρούχα τους και τα πλένουν. Και τα απλώνουν στους συρμάτινους φράκτες να στεγνώσουν στον ήλιο. 

Θέλουν να φορούν καθαρά ρούχα... Αυτά τα ρούχα που φορούν και που δεν είναι καν δικά τους. Άγνωστα ρούχα και ξένα που τους δώσαν στο δρόμο, να τα φορούν αντί για τα βρεγμένα που δεν στεγνώνουν έτσι κι αλλιώς ποτέ από τη νοτερή υγρασία του θανάτου που τα πότισε στα  κύματα του Αιγαίου.

Βλέπω τα απλωμένα τους ρούχα και τα κοιτώ καθηλωμένη.

Μια δύναμη ζωής ξεχύνεται μέσα από αυτά τα απλωμένα ρούχα που μοιάζουν με απλωμένα χέρια, με ανοικτά πόδια έτοιμα να συνεχίσουν το ταξίδι, που μοιάζουν να τα διαπερνούν τα φαντάσματα του πρόσφατου παρελθόντος, καθώς ο αέρας τα κουνάει, μέχρι να τα φορέσουν ξανά οι κάτοχοί τους. Παρόλα αυτά, τα φαντάσματα θα μείνουν και μετά δίπλα τους και θα συνεχίσουν την πορεία μαζί τους ακολουθώντας τους ως το τέλος της διαδρομής και μετά το τέλος...

Βλέπω τα απλωμένα τους ρούχα και αναρωτιέμαι τι τους κάνει τόσο δυνατούς...

Βλέπω τα απλωμένα τους ρούχα και προσπαθώ να καταλάβω... Εκείνους, εμένα, τι αισθάνομαι καθώς τα κοιτώ...





Τετάρτη, 2 Μαρτίου 2016

Λέρος - Συνέντευξη 98.4 Radio


Σε μια στιγμή που μοιάζει με νηνεμία, αλλά δεν είναι, κάναμε με τον δημοσιογράφο Γιώργο Σαχίνη αυτήν τη συζήτηση. Όχι τόσο για τις εξελίξεις όμως, όσο για το τι γίνεται τώρα.

http://www.neakriti.gr/?page=newsdetail&DocID=1302940&srv=266