Πέμπτη, 28 Ιανουαρίου 2016

Μία Τέχνη που φοβάται τη δημοσιογραφία είναι μία κακή Τέχνη. Μία Δημοκρατία που φοβάται την Τέχνη είναι μια κακή Δημοκρατία.

Η "Ισορροπία του Nash" της Πηγής Δημητρακοπούλου έκανε πρεμιέρα στην Πειραματική Σκηνή-1 του Εθνικού Θεάτρου στις 15 Ιανουαρίου 2016. Δεν συζητήθηκε καν πολύ αυτή η παράσταση. Μέχρι χθες. Που κάποιοι δημοσιογράφοι και πολιτικοί, που προφανέστατα δεν είχαν δει την παράσταση, άρχισαν να σχίζουν τα ιμάτιά τους, με φωνές, κραυγές και οδυρμούς. Η παράσταση ήταν βασισμένη σε λογοτεχνικά και ιστορικά κείμενα, σε πρακτικά της δίκης της 17 Νοέμβρη και στο βιβλίο του Σάββα Ξηρού "Η μέρα εκείνη..." Η σκηνοθέτιδα επιχείρησε τη σύνθεση ενός νέου έργου για τους αξιακούς κώδικες, τη δικαιοσύνη και την τρομοκρατία στην πρόσφατη ελληνική ιστορία. Κανένας λόγος δεν έγινε για αυτό. Κανένας δημοσιογράφος δεν ανέφερε ποια ήταν αυτά τα λογοτεχνικά και ιστορικά κείμενα, ποιοι ήταν οι συγγραφείς τους, τι έλεγαν. Φωνές, κραυγές και σχισμένα ιμάτια στο άκουσμα του ονόματος του Σάββα Ξηρού, ενάντια σ΄ένα έργο που δεν γνώριζαν, για μία παράσταση που δεν είδαν, για τη σκηνοθέτιδα που δεν ήξεραν, για το Εθνικό Θέατρο. Χρειάστηκε απλά ένα απόγευμα.

Με μία ανακοίνωσή του το Εθνικό Θέατρο ενημερώνει σήμερα (28.01) ότι οι παραστάσεις διακόπτονται (ολόκληρη η ανακοίνωση στο: http://www.n-t.gr/el/news/?nid=1815) γιατί η παράσταση "ξέφυγε από τον καλλιτεχνικό της στόχο και μοιάζει, χωρίς να το επιδιώκει, να εξαντλεί τις αντοχές μιας κοινωνίας.  Έγινε αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης σε μια δύσκολη συγκυρία και παρερμηνεύτηκε η ιδεολογική της πρόθεση. Δέχτηκε τη σκληρή και απολύτως δογματική κριτική" και παρακάτω "προξενώντας περισσότερο πόνο παρά προβληματισμό" και "ενεργοποίησε αντιδράσεις ακραίων κύκλων, που έφτασαν στο σημείο να εκφράζουν απειλές για τη σωματική ακεραιότητα του κοινού, των καλλιτεχνών και των εργαζομένων του Εθνικού Θεάτρου." 

Η λογοκρισία λοιπόν κάποιων δημοσιογράφων και πολιτικών στάθηκε αρκετή και ικανή, το Εθνικό Θέατρο προφανώς άσκησε τη δική του αυτο-λογοκρισία -που όμως ήταν στην ίδια κατεύθυνση με αυτή των δημοσιογράφων- στο τι υπηρετεί, στη σχέση του με την Τέχνη, στο τι η Τέχνη είναι και γιατί υπάρχει, στην επιλογή του και στην παραγωγή του, προφανώς κατέληξε ότι δεν είχε τίποτα από τα παραπάνω να υπερασπιστεί και κατέβασε την παράσταση. 
Στη σύντομη ανακοίνωσή του επίσης δεν κάνει κανέναν λόγο για τίποτα από τα παραπάνω και μάλλον είναι απορίας άξιο που δεν ζητάει και συγνώμη, καθώς το ύφος και το περιεχόμενο είναι σε αυτήν ακριβώς τη γραμμή. Ενοχλήσαμε, προκαλέσαμε, δεχτήκαμε σκληρή κριτική, ενεργοποιήσαμε ακραίες αντιδράσεις, μας λέει η ανακοίνωση και προφανώς η Τέχνη δεν πρέπει να κάνει τέτοια πράγματα. Πρέπει από ότι καταλαβαίνω, να λέει αυτά που δεν ενοχλούν, που δεν προκαλούν αντιδράσεις, κριτική, συναίσθημα. Αυτή είναι προφανώς η Τέχνη και ειδικότερα του Θεάτρου όπως το Εθνικό Θέατρο της χώρας την αντιλαμβάνεται. Στο ίδιο μήκος κύματος και η ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού που ακολούθησε (στο:http://www.yppo.gr/2/g22.jsp?obj_id=63952). Χρειάστηκε μόλις ένα απόγευμα...


Τις ίδιες μέρες, κάπου αλλού, χρειάστηκε επίσης μόλις ένα απόγευμα.
Στην παγερή και παγωμένη Δανία ο κινέζος καλλιτέχνης Ai Weiwei,* "λογοκρίνει" το νόμο που ψήφισε το εθνικό κοινοβούλιο της χώρας, ο οποίος επιτρέπει την κατάσχεση των τιμαλφών των προσφύγων που περνούν τα σύνορά της.
"Ο ορισμός μου για την τέχνη υπήρξε ανέκαθεν ο ίδιος. Έχει να κάνει με την ελευθερία της έκφρασης, με ένα νέο τρόπο επικοινωνίας. Δεν έχει ποτέ να κάνει με το να την εκθέτεις σε μουσεία ή να την κρεμάς σε ένα τοίχο. Η τέχνη θα πρέπει να ζει στην καρδιά των ανθρώπων", λέει, και αποσύρει τα έργα του από το μουσείο Τέχνης ARoS Aarhus και την γκαλερί του ιδρύματος Faurschou στην Κοπεγχάγη, όπου και φιλοξενούνται, στέλοντας ένα ηχηρό μήνυμα στην κυβέρνηση. 

Την απόφαση του καλλιτέχνη ακολούθησε η ανακοίνωση του Ιδρύματος Faurschou που φιλοξενούσε την έκθεση:
"Η απόφαση αυτή ακολούθησε την έγκριση του κοινοβουλίου της Δανίας της πρότασης νόμου που επιτρέπει την κατάσχεση τιμαλφών και την καθυστέρηση της οικογενειακής επανένωσης των αιτούντων άσυλο. Ο Jens Faurschou υποστηρίζει την απόφαση του καλλιτέχνη και λυπάται που το κοινοβούλιο της Δανίας επιλέγει να είναι στην πρώτη γραμμή της συμβολικής και απάνθρωπης πολιτικής της σημερινής μεγαλύτερης ανθρωπιστικής κρίσης στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, αντί να είναι στην πρώτη γραμμή μιας σεβαστής ευρωπαϊκής λύσης για την επίλυση της οξείας ανθρωπιστικής κρίσης."


Μία Τέχνη που φοβάται τη δημοσιογραφία είναι μία κακή Τέχνη.

Μία Δημοκρατία που φοβάται την Τέχνη είναι μια κακή Δημοκρατία.



* Ισορροπία του Nash: Ο όρος είναι δανεισμένος από τη Θεωρία των Παιγνίων
Στη θεωρία παιγνίων, η Ισορροπία Nash αποτελεί έναν τρόπον επίλυσης μη συνεργατικών παιγνίων, στα οποία συμμετέχουν δύο οι περισσότεροι παίκτες. Υποθέτουμε ότι ο κάθε παίκτης γνωρίζει τις στρατηγικές ισορροπίας που θα ακολουθήσουν οι υπόλοιποι παίκτες και κανένας παίκτης δεν έχει να κερδίσει τίποτα αν αλλάξει μόνο τη δική του στρατηγική. Αν κάθε παίκτης έχει επιλέξει μία στρατηγική και κανένας παίκτης δεν έχει όφελος να αλλάξει τη στρατηγική του, θεωρώντας ότι (και) οι υπόλοιποι παίκτες δεσμεύονται ότι δεν θα αλλάξουν τις δικές τους στρατηγικές, τότε το σύνολο το στρατηγικών αυτών ονομάζεται σημείο ισορροπίας κατά Nash.

* Η έκθεση του Ai Weiwei που φιλοξενήθηκε πέρσυ στη Royal Academy of Arts στο Λονδίνο αποτέλεσε ένα από τα σπουδαιότερα πολιτιστικά γεγονότα της χρονιάς.