Κυριακή, 27 Ιουλίου 2014

Μια Κυριακή του Ιούλη

Σηκώθηκα με μια εξαιρετική, υπέροχη διάθεση. Τίποτα "συγκλονιστικό" δεν είχε μεσολαβήσει. Ή τουλάχιστον τίποτα που εγώ να κατάλαβα. Έβαλα το αγαπημένο μου "φόρεμα" για τη θάλασσα δώρο της φίλης μου Χρύσας. Ένα υπέροχο ροζ, γκρι, πορτοκαλί ίσως και πρώην μεγάλο μαντήλι και νυν φόρεμα με κρόσια στις άκρες που για κάποιον λόγο που δεν ξέρω με κάνει και αισθάνομαι υπέροχα! Έπιασα τα μαλλιά μου χαλαρά ψηλά γιατί η ζέστη μεγάλη! Έβαλα μια όμορφη ροζ στέκα που μου αρέσει πολύ το χρώμα της και ήταν ένα μπόνους που ταίριαζε με το ροζ του "φορέματος" και κάτι ροζ και γυαλιστερό για να ενυδατώσω τα χείλη μου. Κοίταξα στον καθρέφτη. Υπέροχα!
Πάτησα το play να ακούσω μια μουσική που μου έστειλαν. Ήταν ωραία! Και με την καλή διάθεση άρχισα να στέλνω καλημέρες στους φίλους μου! 
Όλα τα υπέροχα εξαρτώνται από μας. Δεν μας τα φέρνει κανείς. Γιατί κανείς δεν μπορεί. 
Και με αυτήν την σκέψη που ζωγραφίζει ένα μικρό αινιγματικό χαμόγελο στα χείλη μου πάω να ετοιμάσω τον δεύτερο καφέ της ημέρας...

Έχω μια υπέροχη διάθεση να συμφιλιωθώ με το ωραίο πρόσωπο της ζωής...
Όλα τα υπέροχα εξαρτώνται από μας. Δεν μας τα φέρνει κανείς. Γιατί κανείς δεν μπορεί. Αλλά αν κάποιος θέλει να βοηθήσει στο κουβάλημα, άφησέ τον...

Τετάρτη, 16 Ιουλίου 2014

Λωρίδα της Γάζας


Θυμάμαι πάντα την πρώτη φορά που πήγα στη Λωρίδα της Γάζας, στη Δυτική Όχθη, στη Ραμάλα, στη Χεβρώνα και σε όλα τα παλαιστινιακά και όχι μόνο εδάφη. Το ταξίδι εκείνο κατέληξε σε μια μεγάλη προσωπική περιπέτεια που μικρή σημασία έχει.  Πήγα για να δω πως γίνεται σε ένα τέτοιο μέρος, η ανθρωπιστική βοήθεια. Ήταν και το πρώτο μου refugee camp. Έμαθα λίγα για τη ζωή - πως θα μπορούσα να μάθω πολλά με τι μία εξάλλου? -  και πάρα πολλά για τους ανθρώπους. Πλάσματα γεμάτα δύναμη. Γεμάτα δύναμη. Τόση, που δεν μπορεί να μη σε αγγίξει, να μη σε εντυπωσιάσει. Όχι απλά να τη διακρίνεις ή να την παρατηρήσεις, αλλά να σε εντυπωσιάσει, να σε συνεπάρει. Τόση δύναμη! 
Η ζωή θέλει και δύναμη θα σκεφτόμουν πολλές φορές αργότερα και θα θαύμαζα πάντα τους ανθρώπους αυτής της δύναμης...

Κοιτάζω τις φωτογραφίες που είχα τραβήξει τότε και αυτές του σήμερα. Κοιτάζω το παρόν του τότε που δεν έγινε παρελθόν και το παρόν του σήμερα. Τίποτα δεν φαίνεται να έχει αλλάξει. Προσχηματικές αφορμές, ανελέητοι βομβαρδισμοί αμάχων, αεροπορικές επιδρομές, λουτρά αίματος, αμέτρητα θύματα, διεθνείς καταδίκες, συμφωνίες και πάμε πάλι απ την αρχή.

Το Jabaliya refugee camp συνεχίζει να είναι το μεγαλύτερο στρατόπεδο. Δεν μοιάζει με κανένα άλλο. Σε τίποτα. Κάτι που δύσκολα περιγράφεις. Μια άλλη ζωή. Μια άλλη εικόνα ζωής. Εκεί ήπια πρώτη φορά καφέ με κάρδαμο. Μποτζ μου είπαν, από το κατακάθι που μοιάζει με λάσπη. Εκεί πρωτοέφαγα και χούμους για πρωινό όπως όλοι εκεί. Εκεί έμαθα ότι ο Θεός είναι μεγάλος. Φράση από την οποία έφευγα με περιφρόνηση και ξαναγυρνούσα με αμφιβολία πολλές φορές στη ζωή μου.

Ξυπνούσα πάντα κάθε πρωί από τη δυνατή παρουσία ενός μυρωμένου αέρα. Γεμάτος μπαχαρικά της Ανατολής, βαρύς και μυρωμένος αλλά χωρίς καμία υπόσχεση. Η θερμοκρασία ανέβαινε γρήγορα και ένας δυνατός ήλιος ξάσπριζε τα πάντα. Τα πάντα εκτός από τη θλίψη. Αυτή έμοιαζε να είχε απλωθεί πριν ο ήλιος φωτίσει. Άνθρωποι με μια περηφάνια τόσο απόλυτη, που δεν χρειαζόταν σημάνσεις για να αναγνωριστεί. Δεν χρειαζόταν προσδιορισμούς και επεξηγήσεις. Δεν ήθελαν να βγαίνουν φωτογραφίες. Τα παιδιά ήταν παιδιά, αλλά με έναν περίεργο και σιωπηλό  τρόπο. Λες και γνώριζαν μυστικά της μοίρας και του πεπρωμένου που εμείς δεν μπορούσαμε να φανταστούμε. Οι νεαρότεροι μιλούσαν με πάθος, με ένταση, με αγάπη. Με εκείνη τη δύναμη που δεν λυγίζει και σε κάνει να μην μπορείς να τραβήξεις τα μάτια σου από πάνω τους. Κι ήταν κι εκείνες οι μεγαλύτερες γυναίκες που κάθονταν σιωπηλές με το κλειδί των σπιτιών τους κρεμασμένο στον λαιμό τους να ακουμπά πάνω στην καρδιά τους. Πίστευαν πως κάποια μέρα θα ξαναγυρίσουν στα σπίτια τους. Δεν τους έπαιρνες λέξη. Υπάρχουν πράγματα πιο σημαντικά από τους υδρογονάνθρακες. Δεν ήξερα ποια εικόνα, ποια διαπίστωση, ποιο πρόσωπο της ζωής με συγκλόνιζε περισσότερο. Και τελικά το βράδυ γυρνούσαμε το βλέμμα προς τη θάλασσα. Και τότε νόμιζα, ότι εδώ, σε αυτή την ανατολική πλευρά της Μεσογείου η θάλασσα έχει ένα άλλο χρώμα και το κύμα σκάει με έναν άλλον τρόπο. 

Δεν μπορείς να φύγεις από εκεί, χωρίς να ξαναγυρίσεις. Κι έτσι κάποια στιγμή, ξαναπήγα...






Τρίτη, 15 Ιουλίου 2014

Nadine Gordimer, οι σπουδαίες φωνές δε σωπαίνουν ποτέ


Πρόκειται για μία συνέντευξη που έδωσε η Nadine Gordimer το 1992 στη Claudia Dreifus και δημοσιεύτηκε στο αμερικάνικο περιοδικό Progressive. Με αφορμή τον θάνατό της επαναδημοσιεύτηκε. Μετέφρασα ένα μέρος της - ελπίζω ότι ο φίλος Matt Rothschild δεν θα έχει αντίρρηση - και θέλω να πιστεύω το πιο ενδιαφέρον, επιθυμώντας να δείξω τον απεριόριστο θαυμασμό μου για μια γυναίκα που γνώρισα μέσα από τα γραπτά της. 
Πάντα πίστευα ότι θα προλάβαινα και με κάποιον τρόπο θα τη γνώριζα. Δεν τα κατάφερα. Όχι επειδή εκείνη βιάστηκε, αλλά επειδή εγώ άργησα. Πρέπει να μάθω να μην αργώ τόσο. Να είμαι πιο αποφασιστική και κυρίως πιο αποφασισμένη...



“Ήταν ένα παγωμένο απόγευμα φθινοπώρου στη Νέα Υόρκη και η Nadine Gordimer, διαπρεπής συγγραφέας της Νότιας Αφρικής, καθόταν στα γραφεία του αμερικάνικου εκδοτικού οίκου Farrar, Straus & Giroux, στη  Union Square. Ακριβώς μία εβδομάδα αργότερα θα γίνει η πρώτη γυναίκα που θα κερδίσει το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας μέσα στο τέταρτο του αιώνα και το δεύτερο μέλος του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου ((ΑΝC) που θα τιμηθεί με Νόμπελ. (Ο Albert Luthuli κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης το 1960.) Η Gordimer στα εξήντα επτά της είχε έρθει στη Νέα Υόρκη για να δει τον γιος της, να κάνει κάποιες δημόσιες αναγνώσεις και να προωθήσει το πιο πρόσφατο βιβλίο της με διηγήματα, το Jump. Όπως και οι περισσότεροι ιστορίες της το Jump είναι γεμάτο από ρεαλιστικές πολιτικές ιστορίες για το πώς το απαρτχάιντ καταστρέφει τις ψυχές όλων εκείνων που ζουν στη Νότια Αφρική, αν και αυτή η συλλογή περιλαμβάνει επίσης και ιστορίες από τη Μοζαμβίκη, την Αγγλία και τη Νότια Γαλλία. 
Κατά τη διάρκεια των δύο ωρών που πέρασα μαζί της, ανέφερα ότι είχε βρεθεί  αρκετές φορές στην τελική λίστα υποψηφιοτήτων για το βραβείο Νόμπελ, αλλά ποτέ δεν το είχε λάβει. "Εγώ δεν το σκέφτομαι", είπε. "Είναι πραγματικά απίθανο να συμβεί αν το σκεφτώ." Μια εβδομάδα αργότερα, η Σουηδική Ακαδημία προέβη στη σχετική ανακοίνωση: "Η Nadine Gordimer, η οποία μέσα από την υπέροχη επική γραφή της έχει - σύμφωνα με τα λόγια του Alfred Nobel - δώσει ένα  πολύ μεγάλο όφελος στην ανθρωπότητα [...] η συνεχής συμμετοχή της για λογαριασμό της λογοτεχνίας και του ελεύθερου λόγου σε ένα αστυνομικό κράτος, όπου η λογοκρισία και οι διώξεις των βιβλίων και των άνθρωποι υφίστανται, την έκαναν την Doyenne των Γραμμάτων της Νότιας Αφρικής". Μίλησα με την Gordimer και πάλι, εν συντομία, την ημέρα της ανακοίνωσης του βραβείου Νόμπελ. Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι ένα αμάλγαμα των δύο συζητήσεων. 

Ερ: Λίγοι συγγραφείς έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την πολιτική του τόπου τους όσο έχετε κάνει εσείς. 

Gordimer: Αναρωτιέμαι εάν το έχω κάνει. Μια χούφτα συγγραφέων της Νότιας Αφρικής, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου, αν βοηθήσαμε καθόλου στο να γίνουν αλλαγές εκεί βοηθήσαμε μέσω της επιρροής μας στον έξω κόσμο. Σε ποιες χώρες οι συγγραφείς έχουν επιρροή; Φαίνεται να συμβαίνει ξανά τώρα που έχετε Vaclav Havel στην Ανατολική Ευρώπη. 

Ερ: Στη Λατινική Αμερική, οι συγγραφείς έχουν επιρροή. 

Gordimer: Ναι, στη Λατινική Αμερική. Αλλά αυτό είναι αρκετά σπάνιο. Μπορείτε να φανταστείτε τους συγγραφείς να επηρεάζουν τα πράγματα σε αυτήν τη χώρα; Μπορείτε να φανταστείτε έναν συγγραφέα να ασκεί επιρροή στην Αγγλία; Οπωσδήποτε όχι. Και στη Γαλλία; Θα χρησιμοποιηθεί, αλλά όχι κάτι περισσότερο, οπωσδήποτε όχι. Η Γαλλία τουλάχιστον χρησιμοποίησε τους συγγραφείς ως διπλωμάτες, αλλά όχι πια. 
Σε μια χώρα όπως η Νότια Αφρική αποκτούμε μία ιδιαίτερη σημασία "ενοχλώντας", γιατί όσοι από εμάς έχουν γίνει γνωστοί στο εξωτερικό έχουν σίγουρα βοήθησε να ενημερώσουμε τον κόσμο για το πως είναι η ζωή εδώ. 

Ερ: Είναι το βραβείο Νόμπελ η επιβράβευση για την δουλειά σας ενάντια στο απαρτχάιντ όλα αυτά τα χρόνια; 

Gordimer: Πραγματικά δεν μπορώ να πω. Μπορώ μόνο να πω ότι αν εξετάσουμε τους πρόσφατους νικητές του βραβείου Νόμπελ, δεν θα μπορούσαμε να πούμε ότι το έργο δεν έχει σημασία και η πολιτική δέσμευση έχει. Ποιος είχε ακούσει ποτέ του τον αιγύπτιο συγγραφέα Ναγκίμπ Μαχφούζ; Δεν εμπλέκεται πολιτικά. Ο Octavio Paz είναι ένας μεγάλος ποιητής, επίσης δεν εμπλέκεται πολιτικά. Το βραβείο Νόμπελ είναι για τη λογοτεχνία, για την ποιότητα της δουλειάς μέσα στο χρόνο.

Ερ: Μερικά από τα πρόσφατα γραπτά σας τοποθετούνται σε τόπους μακριά από τη Νότια Αφρική. Θεωρείτε τον εαυτό σας κατά κύριο λόγο πολίτη της Νότιας Αφρικής ή πολίτη του κόσμου; 

Gordimer: Δεν νομίζω ότι είμαι πολίτης του κόσμου. Είμαι πολύ ένας πολίτης της χώρας μου. Αλλά η δική μου χώρα είναι στενά συνδεδεμένη με άλλα μέρη του κόσμου και επηρεάζεται από το τι συμβαίνει εκεί. Νομίζω ότι αυτό έχει συμβεί όλο και περισσότερο στη ζωή μου. Όταν ήμουν παιδί,  φαινόταν σα να ζούσαμε σε έναν κόσμο μακριά από τον υπόλοιπο. Αλλά η τηλεόραση έχει κάνει μια μεγάλη διαφορά σε όλους μας. Αν συμβεί κάτι εκεί όπου ζω, θα το δούμε αύριο ή ίσως ακόμη και την ίδια στιγμή που συμβαίνει εκεί. Δεν είναι "ένας κόσμος" υπό την έννοια ότι οι συγκρούσεις έχουν επιλυθεί. Αλλά είμαστε περισσότερο “ένας κόσμος” με την έννοια ότι γνωρίζουμε τι συμβαίνει και επηρεαζόμαστε ψυχολογικά από ό,τι συμβαίνει γύρω μας. 

Ερ: Πότε γίνατε μέλος του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου (ΑΝC); 

Gordimer: Πριν από ένα χρόνο τον περασμένο Μάρτιο (1991). Ήμουν για πολύ καιρό υποστηρικτής. Εξακολουθώ να ελπίζω ότι πολλοί άλλοι λευκοί άνθρωποι θα ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που είναι φιλικοί προς το Κογκρέσο, αλλά δεν έχουν πραγματικά φτάσει στο σημείο να προσχωρήσουν σε αυτό. Στο Γιοχάνεσμπουργκ, υπάρχει ένας αρκετά μεγάλος αριθμός συμμετοχής μελών λευκών ανθρώπων. 

Ερ: Η Doris Lessing, στον πρόλογο στο  Ιστορίες της Αφρικής, λέει ότι η Αφρική είναι μία πηγή ανεξάντλητου υλικού, καθώς δεν υπάρχει τέλος στα δεινά και τα δράματα και τις χαρές και το θάρρος. Συμφωνείτε; 

Gordimer: Σχετικά με τις χαρές και το θάρρος, εγώ πραγματικά δεν ξέρω τι πιστεύουν οι άλλοι άνθρωποι. Εγώ απλά ξέρω ότι δεν έχω φύγει ποτέ από την Αφρική. Έχω ζήσει εκεί όλη μου τη ζωή. Και ένα από τα θαυμάσια πράγματα, παρ 'όλα τα φοβερά πράγματα που συμβαίνουν στη Νότια Αφρική, είναι ο τρόπος που οι άνθρωποι εξακολουθούν να διατηρούν την αξιοπρέπειά τους. Μπορούν να συνεχίσουν να αγαπούν, να γελούν, να αντλούν ευχαρίστηση από τη ζωή. Οι άνθρωποι βγαίνουν από τη φυλακή, παίρνουν τη ζωή τους και προχωρούν. Έχω γνωρίσει ανθρώπους στην εξορία που έχουν περάσει από τρομερές εμπειρίες  φυλάκισης. Σας μιλάω για μαύρους που έχουν περάσει από όλες τις τρομερές εμπειρίες που μπορεί να σημαίνει η εξορία, και ξαφνικά ανακαλύπτουν ότι ερωτεύθηκαν. Παντρεύονται και κάνουν ένα μωρό, ακόμα και αν ξέρουν ότι μπορεί να τους πυροβολήσουν την ίδια στιγμή, ότι μπορεί να χρειαστεί να εγκατασταθούν κάπου αλλού, χωρίς κανέναν από τους αστικούς υπολογισμούς, "πώς θα μεγαλώσουν τα παιδιά μου, μπορώ να τους δώσουμε μια τακτοποιημένη ζωή;” Έχουν απλώς την ιδέα ότι μπορούν να ζήσουν τη ζωή στο έπακρο και να αποδεχθούν ό,τι έρχεται. Η ιδέα ότι οι επαναστάτες είναι μάρτυρες που τριγυρίζουν από δω και από 'κει δείχνοντας θλιμμένοι και ευγενείς, είναι μια ρομαντική ιδέα για τους ανθρώπους που δεν έχουν γνωρίσει ποτέ κανέναν που πέρασε μέσα από αυτές τις εμπειρίες. 

Ερ: Οι αλλαγές στη Νότια Αφρική φάνηκε να συμβαίνουν σχεδόν ως απάντηση στις αλλαγές στη Σοβιετική Ένωση. 

Gordimer: Νομίζω ότι ήταν τυχαίο. Η πραγματική επιρροή των γεγονότων στη Σοβιετική Ένωση ήταν να μεταφέρει πολλή ανησυχία και άγχος στο ANC, επειδή η Σοβιετική Ένωση ήταν η μόνη χώρα που πραγματικά, στάθηκε δίπλα μας όλα αυτά τα χρόνια. Η Δύση ποτέ δεν σήκωσε το δάχτυλο ή έδωσε ένα σεντ για το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο. Αμερική, Αγγλία, Γερμανία, όλοι υποστήριξαν την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής ενάντια στις προσπάθειες του ANC να επιφέρει αλλαγές. Έτσι στην πραγματικότητα, υπήρχε ανησυχία για την απώλεια της υποστήριξης αυτής, η οποία τώρα αντισταθμίζεται κάπως  από το γεγονός ότι το ANC άρχισε να λαμβάνει υποστήριξη από τη Δύση. Βέβαια, το περίεργο τώρα είναι ότι η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής είναι τρελά γοητευμένη με την νέα Σοβιετική Ένωση, ή ό, τι έχει απομείνει από τη Σοβιετική Ένωση. Έτσι έχουμε ρώσους δημοσιογράφους εκεί και μία ρωσική εμπορική αντιπροσωπεία να έρχεται και να έχει γεύμα τη μία ημέρα με την κυβέρνηση και την επόμενη μέρα με το ANC. 

Ερ: Όταν ο Νέλσον Μαντέλα βγήκε από τη φυλακή πριν από δύο χρόνια, φάνηκε να είναι σχεδόν ο τελευταίος άνθρωπος στη Γη που εξακολουθούσε να μιλάει για «σοσιαλισμό». 

Gordimer: Το ξέρω. Αλλά το Κομμουνιστικό Κόμμα είναι πολύ δημοφιλές στη Νότια Αφρική, ιδίως μεταξύ των νέων ανθρώπων.Μην έχοντας την ευκαιρία να ταξιδέψουν ποτέ και έχοντας υποφέρει τόσο πολύ από τον καπιταλισμό, ακόμα δεν μπορούν να πιστέψουν ότι ο ίδιος ο ρωσικός λαός τους απέρριψε. 

Ερ: Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας όταν ήρθατε στην Νέα Παγκόσμια Τάξη των ΗΠΑ; 

Gordimer: Έρχομαι σε αυτή τη χώρα συχνά για πάνω από είκοσι χρόνια. Έχω δει τη Νέα Υόρκη, όπου ζει ο γιος μου, στα πάνω της και στα κάτω της και φαίνεται να είναι στα κάτω της αυτή τη στιγμή. Οι άνθρωποι είχαν την εντύπωση ότι θα ήταν υπέροχο  να ζήσουν στην Αμερική, το όνειρο τόσων πολλών Ευρωπαίων, τόσων πολλών Αφρικανών, αλλά δεν φαίνεται να είναι πια καθόλου επιθυμητό όνειρο. Το βρίσκω περίεργο  τώρα, με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, πόσο ισχυρή έχει γίνει η Αμερική διεθνώς. Είναι αυτοί που δίνουν τον τόνο, αλλά τα πράγματα φαίνεται να πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο. Θα μπορούσα να σκεφτώ ότι αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα ο Πρόεδρος Μπους να χάσει πολύ σε δημοτικότητα, γιατί κατά κανόνα οι άνθρωποι ενδιαφέρονται μόνο για την εσωτερική πολιτική. Αναρωτιέμαι τι πρόκειται να συμβεί εδώ, γιατί μου φαίνεται ότι το υλικό της ζωής σε αυτή τη χώρα έχει διασπαστεί.”

 Ολόκληρη η συνέντευξη στο:


Στη λάμψη της αστραπής χωρίς σχέδιο

Όλο το βράδυ έβρεχε δυνατά. Το πιο ωραίο κομμάτι όμως αυτής της καλοκαιρινής μπόρας ήταν όπως πάντα εξάλλου, οι βροντές και οι αστραπές. Κυρίως οι αστραπές. Φέγγουν τον ουρανό και τον κάνουν να φαίνεται νέος. Ξεχνάς πόσο παλιός, πόσο γηραιός είναι. Ρυτιδωμένος αλλά του μέλλει να ζήσει πολύ κι έτσι ξεχνάς πόσο πολύ έχει ήδη ζήσει. Οι αστραπές του φωτίζουν το πρόσωπο. Ένα δυνατό, ξαφνικό φως και όλα παίρνουν μια νέα μορφή. 

Διάβασα πολύ τον τελευταίο καιρό για τη σημασία της απόφασης, κι έγραψα λιγότερο. Κι έζησα και πολύ αναλογιζόμενη πάνω σε αυτήν. Και σήμερα το πρωί, πάλι για αυτήν ξαναμίλησα.
Η σημασία της απόφασης λοιπόν. Ποιος την παίρνει? Κάποιος την υφίσταται? Έχει πάντα κάτι το μοιραίο στη φύση της? Αξίζουν όλες οι αποφάσεις ή μόνο η τελική απόφαση δείχνει τον πραγματικό κυρίαρχο?

Αν είναι να πάρεις μια απόφαση πάρε την χωρίς να μιλήσεις πολύ για αυτήν, έλεγε ο παππούς μου, ένας πολύ μορφωμένος και πολυταξιδεμένος άνθρωπος. Πνεύμα ελεύθερο, ανεξάρτητο και τελικά ανυπόταχτο πήγε κόντρα σε πολλά και πολλούς, αλλά κυρίως σε αυτό που του είπαν ότι θα είναι η ζωή του. Κι έτσι έζησε μία άλλη ζωή. Αυτή που εκείνος ήθελε να ζήσει. Ίσως  και όχι ακριβώς, αλλά η ζωή δεν είναι ποτέ ακριβής έτσι κι αλλιώς και όταν είναι, γίνεται πολύ βαρετή και ανιαρή. Αυτή είναι μία "αλήθεια" από την οποία κανείς με τον "φόβο της βαρετής ζωής" δεν μπορεί ξεφύγει. Χρωστάω πολλά από τον χαρακτήρα μου κι αυτά που έκανα στη ζωή μου στις αφηγήσεις του από τότε που ήμουν μικρό παιδί έως το τέλος της εφηβείας μου που έφυγε. Την επόμενη χρονιά έκανα το πρώτο μεγάλο και συναρπαστικό μου ταξίδι στον κόσμο. 

- Γιατί να μη μιλήσω για αυτήν?
- Λόγια, λόγια, λόγια. Χάνει τη δύναμή της μέσα σε όλα αυτά τα λόγια. Γίνεται λέξεις, κι ύστερα κι άλλες λέξεις και μετά λέξεις από άλλους, και τελικά μένει λέξεις. Όχι, αν είναι να πάρεις μία απόφαση πάρε την χωρίς να μιλήσεις πολύ για αυτήν.
- Σε κανέναν?
- Υποθέτω θα την πεις στον εαυτό σου, αλλά και με αυτόν μην τη συζητήσεις πολύ. Καλύτερα απάντησε γρήγορα με ένα ναι, ή ένα όχι. Αυτό φτάνει. 
- Πως γίνεται να μην τη συζητήσω πολύ ούτε με τον εαυτό μου?
- Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν τη συζητήσεις πολύ? Θα είναι καθαρότερη? Θα γίνει ασφαλέστερη? Θα αποφανθείς ότι είναι "ορθότερη" και θα ησυχάσεις? Τίποτα δεν θα γίνει. Η απόφαση είναι δυσκολία, είναι βουνό, καμιά φορά φουρτούνα. Θέλει φαντασία, θέλει πίστη, θέλει πείσμα. Τα λόγια δεν μπορούν να προσφέρουν τίποτα απ΄αυτά. Μην την αποδυναμώνεις λοιπόν, μην την κάνεις λόγια, λογική. Θα ξεπηδήσει ο φόβος από κάπου και το πιο πιθανό είναι όλα να μείνουν λόγια. Με ένα ναι ή ένα όχι. Και μετά, μπες στη φουρτούνα, περπάτα για το βουνό. Και μην σκεφτείς μετά αν ήταν σωστή ή λάθος, σωστή ήταν.

Κι έτσι έμαθα ή ίσως κι έτσι να αποφάσισα, να σκέφτομαι τις αποφάσεις. Χωρίς πολλές συζητήσεις, χωρίς πολλές κουβέντες. Ούτε με τον εαυτό μου, ούτε με τους άλλους. Τον ρωτούσα και του ζητούσα να απαντήσει με ένα ναι ή ένα όχι. Και μετά σε κανένα σημείο της πορείας δεν γυρνούσα πίσω να αναρωτηθώ αν ήταν σωστό ή λάθος. Το θεωρούσα "κακό σημάδι" για τη ζωή που έχεις μπροστά. Δεν έμαθα να σκέφτομαι τις αποφάσεις ή να τις παίρνω με άλλον τρόπο. Κι όσες φορές προσπάθησα να τις σκεφτώ, να τις συζητήσω, να τις κάνω σχέδιο μιας κάποιας διάρκειας και "βιωσιμότητας" απέτυχαν και αυτές και εγώ μαζί τους. 

Οι αστραπές φωτίζουν το πρόσωπο, όπως οι αποφάσεις φωτίζουν τη ζωή μας. Δυνατές και συχνά ξαφνικές την κάνουν νέα ξανά.

Φίλε μου Νίκο σε ευχαριστώ που μου το ξαναθύμισες σήμερα λέγοντας την πιο απλή και ξεχασμένη φράση στη ζωή,  "μια απόφαση είναι".







Δευτέρα, 14 Ιουλίου 2014

Κι είναι κι αυτό το καλοκαίρι!

Κι είναι κι αυτό το καταπληκτικό που συμβαίνει με το καλοκαίρι!
Είναι κι αυτό το δυνατό φως. Σχεδόν λευκό το πρωί, κιτρινωπό το μεσημέρι και παίρνει εκείνο το αποστομωτικό ροζ-μωβ το βράδυ όταν αγγίζει τα σύννεφα.

Αυτό το φως που σε όποια στιγμή της ημέρας κι αν το κοιτάς κάνει όλες  τις συμφωνίες να φαντάζουν ένα βαρετό επιτραπέζιο παιχνίδι, από αυτά που σε βάζουν όταν είσαι παιδί  να παίξεις για να περάσουν ήσυχα οι δύσκολες ώρες του μεσημεριού.


Αλλά είναι καλοκαίρι, έχει ζέστη, όλα λάμπουν στον δυνατό ήλιο κι η θάλασσα είναι μόλις δύο βήματα πιο πέρα. Και δεν θέλεις άλλα επιτραπέζια παιχνίδια. Το μόνο που θέλεις είναι να τρέξεις με δύναμη και να βουτήξεις κρατώντας την αναπνοή σου όσο πιο βαθιά στη θάλασσα μπορείς και να μείνεις εκεί όλες τις ώρες του μεσημεριού και όλες τις μέρες του καλοκαιριού. Και να εξερευνήσεις τις σπηλιές και να ξεκολλήσεις κοχύλια από τον πάτο και να μαζέψεις χταπόδια από τα βράχια. Και να μιλήσεις με άλλους και να φωνάξεις και να τσιρίξεις από χαρά και να παίξεις με το νερό και να χτίσεις πύργους από άμμο και κοχύλια μαζί με άλλους. Και να μη γυρίσεις σπίτι ποτέ! Και τότε οι ώρες του μεσημεριού δεν είναι δύσκολες, αλλά τόσο ευχάριστες που ζητάς να μην τελειώσουν και το καλοκαίρι να κρατήσει για πάντα.

Κι αυτό είναι ευτυχώς πάντα ένα ενδεχόμενο. Το καλοκαίρι να κρατήσει για πάντα κι εσύ να μη γυρίσεις σπίτι ποτέ...  




Παρασκευή, 11 Ιουλίου 2014

Η θάλασσα της γονιμότητας

 Η ολοκλήρωση αυτού του μεγάλου μυθιστορήματος - η θάλασσα της γονιμότητας - με κάνει να αισθάνομαι ότι έφτασε το τέλος του κόσμου, έγραψε ο Γιούκιο Μίσιμα τον Οκτώβριο του 1970.

Η θάλασσα της γονιμότητας, Ανοιξιάτικο χιόνι, Αφηνιασμένα άλογα. Έψαχνα να βρω τι κάνει αριστούργημα αυτήν την τετραλογία. Δεν μπορεί να είναι η πλοκή. Δεν μπορεί να είναι η γραφή. Δεν έβρισκα τίποτα. Κι έτσι το παράτησα. Χρειάστηκε μετά από πολύ καιρό να πάω στο τέταρτο και τελευταίο βιβλίο Ο εκπεσών άγγελος

Κυλούσε αργά και βασανιστικά. Λες κι έπαιζε μαζί μου. Σαν τον γηραλέο του ήρωα που είχε μαζέψει όλη τη σοφία της ζωής, ήξερε πως το τέλος ήταν κοντά και δεν βιαζόταν να αποκαλύψει τίποτα. Αναμφίβολα έπαιζε μαζί μου. Χρειάστηκε να περάσω τα μισά του βιβλίου. Και τότε να αρχίσω να βλέπω. Κι ύστερα, λίγο πριν το τέλος... να καταλάβω.

Είναι από τα πιο σπουδαίο, τα πιο βαθιά, τα πιο αριστουργηματικά έργα που έχω διαβάσει. 
Ένα εμβληματικό έργο για τη ζωή.
Δεν έχω άλλα λόγια...



Είμαι πολύ προσεκτικός, αλλά έχω μεγάλα κενά στο ένστικτο της αυτοσυντήρησής μου. Τόσο μεγάλα, ώστε με μεθάει μερικές φορές το αεράκι που περνάει μέσα.[...] Το καλό είναι ότι έχω την αίσθηση της ισορροπίας, μιας και δεν μπορώ να ζήσω χωρίς αυτήν. Ξαφνικά όμως, μεταμορφώνεται σε ένα πύρινο όνειρο ανισορροπίας και πτώσης. Όσο πιο μεγάλη η πειθαρχία τόσο εντονότερη η ροπή στη βία, και με κουράζει να πατάω κάθε τόσο το κουμπί του ελέγχου. Δεν πρέπει να πιστεύω στην πραότητά μου. Κανείς δεν ξέρει τι θυσία είναι για μένα να φαίνομαι ευγενικός και πράος.
Η ζωή μου όμως δεν είναι άλλο από μια ατέλειωτη σειρά καθηκόντων. Είμαι σαν ένας αρχάριος μούτσος. Μόνο όταν παθαίνω ναυτία γλιτώνω από την εκτέλεση των καθηκόντων μου. Η ναυτία αντιστοιχεί σ΄αυτό που ο κόσμος αποκαλεί έρωτα.

[...] Έψαξα να βρω ένα λόγο. Βρήκα τον πιο πιστευτό. Είναι ο έρωτας που γεννήθηκε μέσα μου. Κόντεψα να βάλω τα γέλια. Γιατί είχα θεωρήσει το νόημα της απουσίας του ως κάτι το αυτονόητο. Βρίσκεται στην ελευθερία του να ερωτευόμαστε άνευ ορίων και άνευ όρων. [...]. Αν η ελευθερία δεν είναι η ουσία του έρωτα αλλά ο εχθρός του, τότε έχω πρόσφορο εχθρό και φίλο.

[...] Όχι κύριε Χόντα, δεν έχω ξεχάσει κανένα από τα αγαθά που μου ανήκαν στον άλλον κόσμο. Φοβάμαι όμως πως ποτέ δεν έχω ακούσει το όνομα Κιγιοάκι Ματσουγκάε. Θα μπορούσε κύριε Χόντα, να μην έχει υπάρξει ποτέ αυτός ο άνθρωπος? Φαίνεστε βέβαιος ότι υπήρξε. Δε νομίζετε όμως ότι υπάρχει η πιθανότητα να μην υπήρξε από την αρχή αυτός ο άνθρωπος, πουθενά? Αυτό σκεφτόμουν όσο σας άκουγα.