Πέμπτη, 26 Ιουνίου 2014

Η ανυπέρβλητη γοητεία της σκέψης



"Το μέλλον είναι ο τρόπος με τον οποίο μετατρέπουμε ένα κίνημα, μια αμφιβολία, σε αλήθεια. Αν θέλουμε να γίνουμε κύριοι του μέλλοντός μας, πρέπει να θέσουμε την ερώτηση του σήμερα."
Στις 25 Ιουνίου 1984 πέθανε ο σπουδαίος Μισέλ Φουκώ. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους φιλόσοφους του εικοστού αιώνα, ο στοχαστής που διατάραξε τις λέξεις για να διαταράξει τα πράγματα, όπως είχε σχολιάσει μετά το θάνατο του η Liberation.
Έφερε στο επίκεντρο τα ζητήματα της εξουσίας και της βιοπολιτικής. Ασχολήθηκε με την τρέλα, την κανονικότητα, την σεξουαλικότητα, τις φυλακές, την επιτήρηση, την ομοφυλοφιλία, την τιμωρία. Συνέβαλε στην πολιτικοποίηση όλων αυτών των ζητημάτων και στη διεύρυνση του πεδίου της πολιτικής πάλης.






INTERVIEW Sexualité durant l’Antiquité, question du style, écriture et formation de soi… Fin mai 1984, Michel Foucault donnait sa dernière interview.



The full tv debate by Noam Chomsky and Michel Foucault on the question of Human Nature.

 The whole fascinating debate on philosophy and politics that in 1971 was recorded for Dutch television.





Michel Foucault: L' ordre du discours, College de France, 1970.

"[...] Κάτω από αυτές και ανεξάρτητα από αυτές πρέπει να γίνουν αντιληπτές, ανάμεσα στις ασυνεχείς σειρές που προανέφερα, σχέσεις που δεν είναι της τάξης της διαδοχής (ή του ταυτόχρονου), μέσα σε μία (ή περισσότερες) συνειδήσεις. Πρέπει να γίνει επεξεργασία - έξω από τις φιλοσοφίες του υποκειμένου και του χρόνου - μιας θεωρίας των ασυνεχών συστηματικοποιήσεων. Τελικά, αν είναι αλήθεια πως κάθε μία από αυτές τις ρητορικές και ασυνεχείς σειρές έχει, μέσα σε όρια, την κανονικότητά της, τότε αναμφίβολα είναι αδύνατον να δημιουργηθούν δεσμοί μηχανικής αιτιότητας ή ιδανικής αναγκαιότητας ανάμεσα στα στοιχεία που τη συνιστούν. Πρέπει να γίνει παραδεκτή η τυχαία έκβαση σαν κατηγορία μέσα στην παραγωγή των γεγονότων. [...] σα μια μικρή (και ίσως αποτρόπαιη) μηχανουργία που επιτρέπει την παρέμβαση, στις ρίζες της σκέψης, της τύχης και της υλικότητας. Τριπλός κίνδυνος που ένας ορισμένος τύπος ιστορίας προσπαθεί να αποτρέψει μιλώντας για το συνεχές ξετύλιγμα μιας ιδανικής αναγκαιότητας."  



Δευτέρα, 23 Ιουνίου 2014

Κεντρική Επιτροπή ΣΥΡΙΖΑ: πρόσωπα και γραμμές


Η πολυαναμενόμενη Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ ολοκλήρωσε τις εργασίες της και το φλέγον θέμα των πολιτικών συνεργασιών έληξε με μία μόλις δύο σειρές ανακοίνωση, η οποία μας ενημερώνει ότι “έληξαν οι διαδικασίες της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ όπου με μεγάλη πλειοψηφία εγκρίθηκε το σχέδιο πολιτικής απόφασης.” Επίσης, “η τροπολογία που κατέθεσε η Αριστερή Πλατφόρμα για το ζήτημα των συμμαχιών έλαβε 59 ψήφους υπέρ, 84 κατά, 4 λευκά, ενώ υπήρξαν και 7 αποχές.
Και ίσως αυτές οι τρεις γραμμές είναι αρκετές, παρά τις αναλύσεις που θα ακολουθήσουν, καθώς η προεδρική γραμμή κέρδισε σε επίπεδο στρατηγικής και αποτελέσματος και θα υπάρξουν αμφίπλευρα ανοίγματα για “το μεγάλο σπίτι της αριστεράς”, όπως ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε τον ΣΥΡΙΖΑ.

Και πριν φτάσει κανείς στα συμπεράσματα, μπορεί να κάνει κάποιες επισημάνσεις και να σταθεί στα πρόσωπα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να συνεχίζει να ορίζει τον πολιτικό χώρο σε αυτήν τη συγκεχυμένη κατάσταση της κρίσης. Τι είναι αριστερά, ποιο είναι το κέντρο και όλον εκείνο τον ενδιάμεσο χώρο, καθώς η δεξιά με την κυβερνητική της έκφραση φαίνεται να έχει ταμπουρωθεί για τα καλά στο χώρο της. Το ίδιο εγχείρημα φαίνεται να θέλει να επιχειρήσει ο ΣΥΡΙΖΑ και σε επίπεδο προσωπικό, σε μια προσπάθεια να ανασυνθέσει το πολιτικό τοπίο. Ποιοι είναι μνημονιακοί, ποιοι αντιμνημονιακοί, ποιοι μετανοημένοι θα ξεπλυθούν στα ιερά νερά του ΣΥΡΙΖΑ, ποιοι θα καταλήξουν στα εκλογικά αζήτητα. 
Πιθανότατα στον ΣΥΡΙΖΑ θα σκέφτονται, ότι αν βάλεις τους πρώην βουλευτές ΠΑΣΟΚ ή νυν βουλευτές άλλων κομμάτων, δίπλα σε νυν βουλευτές ΣΥΡΙΖΑ οι βουλευτές αυτοί θα δείχνουν πολιτικά αλλιώς.

Μέγα και το δίλημμα που τέθηκε από τον Πρόεδρο για το αν θα επιδιώξει ο ΣΥΡΙΖΑ εκλογές. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορούσε να προκαλέσει εκλογές ενεργοποιώντας και εκφράζοντας τη λαϊκή βούληση, θα το είχε κάνει. Αλλά μετράει πολλές προσπάθειες σε αυτό και όλες αποτυχημένες, για λόγους που αναλύθηκαν πολύ και από όλους. Το θέμα βέβαια με την εκλογή προέδρου είναι αριθμητικό κι έτσι άρχισαν να μετράνε τα κουκιά, γνωστή πολιτική πράξη εξάλλου. 
Ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει όλη εκείνη την αγωνία του κόμματος που βλέπει την τελευταία του εκλογική ευκαιρία. Και είναι δύσκολο να συμβιβαστείς με την ιδέα ότι φτάνεις στη βρύση και δεν πίνεις νερό. Και ο πρωθυπουργός ήδη ανακοίνωσε νέες κοινωνικές ρυθμίσεις για την επανασύνδεση του ρεύματος και ακολουθεί συνέχεια. Δύσκολο timing, αλλά οπωσδήποτε όχι της τελευταίας ευκαιρίας.

Αλέξης Τσίπρας. Δεν έχω πολλά να πω, αλλά δεν μπορείς να μη μιλήσεις για τον αρχηγό. 
Και πράγματι, προσεκτικά και πετυχημένα ο Αλέξης Τσίπρας μεταβαίνει από τον ρόλο του αρχηγού στον ρόλο του ηγέτη του κόμματος. Η στάση του σκληραίνει σταδιακά αλλά διακριτά στους εσωκομματικούς του αντιπάλους, οι τόνοι του είναι πια πολύ υψηλοί, η οξύτητα και η επιθετικότητα στις ομιλίες του στα όργανα σχολιάζεται, όπως και ο τρόπος λήψης των αποφάσεων. 
Αλλά, βγαίνει πάντα κερδισμένος κι έτσι πιο ενισχυμένος από κάθε Κ.Ε., όπως έγινε και αυτήν τη φορά. Το ευρωπαϊκό του προφίλ πάει καλύτερα από το ελληνικό, αλλά και το ελληνικό σμιλεύεται με αξιώσεις. 
Διαβάζοντας Μακιαβέλλι θα γνώριζε ότι “στην ειρήνη λεηλατούν τον Ηγέτη οι μισθοφόροι του”, αλλά δεν προλαβαίνει κι έτσι ίσως το σκεφτεί αργότερα με κάποια ευκαιρία.

Παναγιώτης Λαφαζάνης. Η Αριστερή Πλατφόρμα (Α.Π.) του ψήφισε λευκό στο τελικό κείμενο της απόφασης. Η τροπολογία που πρότεινε σχετικά με τις πολιτικές συνεργασίες καταψηφίστηκε. Σε δημοσίευμά της (iskra 22.06.2014) η Α.Π. χαρακτήρισε ως “μικρή διαφορά” την απόστασή της από την πλειοψηφούσα άποψη, την ίδια ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ ανακοίνωνε ότι “με μεγάλη πλειοψηφία εγκρίθηκε το σχέδιο πολιτικής απόφασης” (ΑΜΠΕ 22.06.2014). 
Αυτές οι εκτιμήσεις των επιτελείων και οι επικοινωνιακές προβολές τους καμία σημασία δεν έχουν. Σημασία έχει ότι η Αριστερή Πλατφόρμα έχει την κατεύθυνση, έχει και έναν αριθμό, αλλά δεν έχει δείξει μέχρι τώρα να έχει κάποια δράση, είτε σε επίπεδο παραγωγής εμπεριστατωμένων, επεξεργασμένων και ολοκληρωμένων προτάσεων, είτε σε επίπεδο κινηματικό. Έτσι, φαίνεται να αρκείται απλώς σε ρόλο απέναντι στην προεδρική τάξη και αυτο-εγκλωβίζεται στο επίπεδο των ψηφοφοριών επαναλαμβάνοντας τον εαυτό της. Η Αριστερή Πλατφόρμα έχει στάση, αλλά χρειάζεται και δράση.

Νίκος Παππάς. Διευθυντής του πολιτικού γραφείου του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, “ο άνθρωπος του προέδρου” κατά γενική ομολογία, που έθεσε την προεδρική γραμμή στην Κ.Ε. με τον πλέον οριστικό τρόπο ρωτώντας: “Ισχυρίζεται κανείς ότι έχει συντελεστεί η ΠΑΣΟΚοποίηση του ΣΥΡΙΖΑ; 
Όπως λένε οι αμερικάνοι που ξέρουν από αυτά, “ο άνθρωπος του προέδρου” πρέπει να είναι σκληρός, ανυποχώρητος, να εμπνέει αξιοπιστία και να μπορεί να μεταφέρει στον πρόεδρο τις “κακές ειδήσεις” όταν αυτές προκύπτουν.  Κινείται θεσμικά και μη θεσμικά, με επίσημες δηλώσεις και ανεπίσημες “διαρροές”, μυστικές συναντήσεις, ανεπίσημες επαφές, σχεδιασμένη παρουσία στα ΜΜΕ με ποικίλους τρόπους, για να “βγάλει την είδηση” ή να “βάλλει τα πράγματα στη θέση τους” τις “κρίσιμες στιγμές”. Ρόλος – κλειδί στα νεοφιλελεύθερα κόμματα, καθώς στη θέση αυτή εκφράζεται αποκρυσταλλωμένη η βαθύτερη ουσία τους, η προσωποπαγής τους συγκρότηση, ο συγκεντρωτικός τους χαρακτήρας. Δεν πρόκειται για μια πολιτική πρακτική, αλλά για ένα απαραίτητο, καίριας σημασίας γρανάζι στη φιλελεύθερη κομματική μηχανή, στη φιλελεύθερη κυβερνητική μηχανή. 
Τι σημαίνει λοιπόν όταν ένα αριστερό κόμμα αποκτά “πρωινό καφέ” και “άνθρωπο του προέδρου”? Βέβαια οι αμερικάνοι θα προσθέσουν τελικά ότι “ο άνθρωπος του προέδρου” gets the blame but not the fame (παίρνει το φταίξιμο και όχι τη φήμη), αλλά ο Νίκος Παππάς αυτόν τον καιρό μας απασχολεί παίρνοντας τη φήμη και νομίζω ότι το ίδιο θα συμβαίνει και για τον επόμενο πολύ καιρό.

Γιάννης Μηλιός. Ξεκάθαρα μέχρι τώρα στους κόλπους της προεδρικής γραμμής, με προσβάσεις στον κομματικό μηχανισμό και τη νεολαία. Δεν υπέγραψε το “κείμενο των 53”, αλλά είναι διακριτή η μετατόπισή του από την προεδρική γραμμή, τόσο μέσα από την οξύτατη κριτική που άσκησε με αναρτήσεις του στο προσωπικό του ιστολόγιο λίγο πριν την Κ.Ε., όσο και με την ομιλία του στην Κ.Ε., θέτοντας θέμα αυτοδυναμίας του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές.
Αλλαγή πλεύσης, επανεκτίμηση μετά την αποτυχία του στις ευρωεκλογές, πρόσκαιρη και συγκυριακή, ή πολιτική κίνηση με σημασία? Οπωσδήποτε θα τον παρακολουθήσουμε με ενδιαφέρον τον επόμενο καιρό αν πράξει ανάλογα.

Πάνος Σκουρλέτης. Καταπληκτικό σερί από μέτριες εμφανίσεις και κακό timing ως γνωστόν. Φέρθηκε στον εαυτό του με τον καλύτερο τρόπο απομακρύνοντας τον από τις πάμπολλες τηλεοπτικές εμφανίσεις που δεν είναι και το καλύτερό του. Μία ερώτηση μόνο σχετικά με τις “συνακροάσεις” του: γιατί ταυτόχρονα με την Κ.Ε.?

Παρασκευή, 13 Ιουνίου 2014

Ένας ανασχηματισμός που δεν θα αλλάξει τίποτα?

Ο ανασχηματισμός έγινε και αποδόθηκε με τον κυρίαρχο μιντιακό λόγο, που λίγο θύμιζε πολιτικό. Διαβάζω σχετικά με την κυβέρνηση που πήρε ή δεν πήρε το μήνυμα και σχετικά με τον ανασχηματισμό που τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει. Θεωρώ το πρώτο μία συζήτηση χωρίς περιεχόμενο και το δεύτερο μία επιπόλαιη εκτίμηση.

Αν το “μήνυμα” των εκλογών ήταν “τόπος” θα ήταν χωρίς άλλο η Γης της Επαγγελίας. Αυτός ο υπερβατικός τόπος όπου θα εκπληρωθούν οι προσδοκίες και τα όνειρα κι ένας καλύτερος κόσμος θα προκύψει. Έτσι και τα εκλογικά “μηνύματα”. Θα τα στείλει ο λαός, θα τα λάβει η εξουσία και μέσω της πίστης ότι η εξουσία θα τα ακολουθήσει, θα εκπληρωθούν όνειρα, προσδοκίες, αιτήματα και ο καλύτερος κόσμος θα ξεπροβάλλει. Υπερβατικό, ουτοπικό, αγαθό. 
Τα “μηνύματα” των εκλογών – από τότε που υπάρχουν εκλογές και “μηνύματα” - κατασκευάζονται πολύ πριν τις εκλογές, ή αν χρειαστεί και μετά, ανασκευάζονται, παραφράζονται και ένα σωρό άλλα και οπωσδήποτε όχι από τον λαό. Και δεν παραβλέπω την ισχύ του κλισέ “ο λαός θα στείλει το μήνυμά του μέσα από τις κάλπες”. 

Και όλοι σχεδόν κατάλαβαν ακαριαία πριν καν οι κάλπες κλείσουν και ενώ τα exit polls ζητούσαν συγνώμη σαν μετανοημένες Μαγδαληνές, ποιο ήταν το “μήνυμα” αυτών των εκλογών. Κι όσοι δεν πρόλαβαν, βγήκαν την επόμενη να δηλώσουν με περίσσια σιγουριά ποιο ήταν αυτό το “μήνυμα”. Το πήραν, το ήξεραν, το είχαν καταλάβει, ακόμη και σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς της πολιτικής αστάθειας, της κοινωνικής αποδιάρθρωσης, της βαθιάς κρίσης, της σύγχυσης και της αδυναμίας. Και γυρνούσαν τώρα να πούνε στο λαό, ο οποίος ήταν ο αποστολέας του μηνύματος, ποιο ήταν αυτό το “μήνυμα”! Και ήταν τέτοιος ο υπερκαθορισμός του “μήνυματος”, σχεδόν όση και η υπερπαραγωγή του, που δεν χρειαζόταν καμία αρχή επαληθευσιμότητας περί αληθείας ή ψεύδους του μηνύματος, καμία μερική ή συνολική επιβεβαίωση, κανένα σημασιολογικό κριτήριο, καμία συζήτηση. Το “μήνυμα” θα δοκιμαζόταν άμεσα στη εμπειρική βάσανο. Και αυτή δεν θα μπορούσε να ήταν άλλη από τον ανασχηματισμό. Κι έτσι, καθώς το “μήνυμα ελήφθη” και κόπασαν οι διαβεβαιώσεις, όλα τα βλέμματα στράφηκαν στον ανασχηματισμό, για να δούνε αν το μήνυμα θα γίνει πράξη. Γιατί όταν το μήνυμα γίνεται πράξη, τότε η Γη της Επαγγελίας είναι κοντά.

Δεν καταλαβαίνω σε ποια εκδοχή “του πραγματικού”, σε ποια εκτίμηση “επί πραγματικού”, αυτός ο ανασχηματισμός, ή ο όποιος ανασχηματισμός, θα μπορούσε να κριθεί και το αποτέλεσμα αυτής της κρίσης να αποφαίνεται για την ωφέλεια ή μη των λαϊκών στρωμάτων. Με ποιο σκεπτικό δηλαδή, αυτή η  κυβέρνηση θα έκανε έναν ανασχηματισμό για 
να ωφελήσει τον λαό και όχι τον εαυτό της. Μυστήριο! 

Ο ανασχηματισμός αυτός ήταν ότι καλύτερο μπορούσε να προσφέρει αυτή η κυβέρνηση στον εαυτό της. 

Με τη χώρα να βγαίνει από έναν δύσκολο χειμώνα με μεγάλο αριθμό νοικοκυριών χωρίς επαρκή ή καθόλου θέρμανση, με τα κοινωνικά παντοπωλεία και κοινωνικά ιατρεία να αποτελούν πλέον σύνηθη πρακτική επιβίωσης, με τις ευαίσθητες κοινωνικά ομάδες κυριολεκτικά ρημαγμένες, με μόνο σύμμαχο τα ΜΜΕ που δεν παρουσιάσαν ούτε ένα ρεπορτάζ για την αδυναμία της κυβέρνησης να αναχαιτήσει την φτωχοποίηση που εξαπλώνεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση χρειαζόταν έναν ανασχηματισμό – απάντηση. 
Κι έτσι, τις υπουργικές θέσεις ζεσταίνουν σήμερα όλοι εκείνοι οι βουλευτές που φώναζαν μέχρι χτες από κανάλι σε κανάλι, ότι πηγαίνουν ακόμα στις λαϊκές, ότι μιλούν με τον κόσμο στην εκλογική τους περιφέρεια και όχι μόνο, ότι γνωρίζουν από κοντά τη δυστυχία και την ανέχεια των ελληνικών νοικοκυριών. Εκείνοι που πετούσαν ασυναρτησίες περί Αργεντινής μέσα σε υστερικά παραληρήματα. Που επιχειρηματολογούσαν υπέρ του φόβου, υψώνοντας τη φωνή και κουνώντας το δάχτυλο. Η “λαϊκή δεξιά” αφού έκανε ένα καλό μιντιακό ζέσταμα τον προηγούμενο καιρό ήρθε να κυβερνήσει, με κύριο μέλημά της να ανακουφίσει τον ταλαιπωρημένο λαό και σύνθημα: “περασμένα ξεχασμένα”.

Από κοντά τα ηχηρά ονόματα του προηγούμενου κυβερνητικού σχήματος, γιατί δεν αλλάζεις εύκολα έναν Μητσοτάκη και μία Κεφαλογιάννη, όταν είσαι απλώς ένας Σαμαράς. Και από ακόμη πιο κοντά όλο το παλιό, θλιβερό ΠΑΣΟΚ, πιστό στη μεγάλη πολιτική αρχή “έξω από το μαντρί σε τρώει ο λύκος”. Το παλιό ΠΑΣΟΚ που θριάμβευσε σύμφωνα με τον αρχηγό του με το 8% των εκλογών και δεν εννοεί να καταλάβει πως ιστορικά έχει κλείσει τον κύκλο του και ο αλαζονικός και υπεροπτικός βενιζελικός λόγος, ο γεμάτος σοφιστίες και στρεψοδικίες είναι εκτός κοινωνίας πλέον.

Αυτό το φιλολαϊκό προφίλ του ανασχηματισμού, που θα ρίξει τόση στάχτη στα μάτια που μπορεί να τυφλώσει, θα ενισχύσουν και τα επόμενα δείγματα της οικονομίας. Η κατρακύλα κάποτε θα τελείωνε και η κυβέρνηση Σαμαρά κατάφερε να κρατηθεί. 
Η ελληνική οικονομία παρουσίασε ύφεση κατά 0,9% (Ιανουάριος – Μάιος 2014), η συνολική καταναλωτική δαπάνη παρουσίασε αύξηση κατά 0,8% για την ίδια περίοδο, οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 0,5% και οι εξαγωγές υπηρεσιών κατά 13,1%, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 0,1% και το υπουργείο Οικονομικών έσπευσε να κάνει λόγο για “σαφή τάση αποκλιμάκωσης της ύφεσης σε ετήσια βάση”. Καθώς το καλοκαίρι είναι μπροστά, οι περισσότεροι από τους δείκτες αυτούς αναμένεται να βελτιωθούν κι άλλο, ενώ τα “δυσάρεστα” για την κυβέρνηση θέματα, όπως η θέρμανση και το επίδομά της, οι εκπαιδευτικοί, το καθεστώς της εκπαίδευσης, δεν θα υπάρχουν στο κάδρο. 

Και καθώς κυβέρνηση θα κερδίζει χρόνο και νούμερα και με τους φιλολαϊκούς υπουργούς της στα κανάλια να κραυγάζουν και να διατυμπανίζουν τις μεγάλες επιτυχίες της, είναι πιθανό να συνεχίσει την “επιδοματική πολιτική” που γνωρίσαμε με τα 500 ευρώ. Και μην εκπλαγείτε αν η ίδια αυτή κυβέρνηση που έκοψε το ρεύμα σε χιλιάδες οικογένειες, δώσει εντολή τους επόμενους μήνες για δωρεάν επανσύνδεσή του και δίπλα σε αυτό έρθουν να προστεθούν κι άλλες “κοινωνικές πολιτικές” που από αλλού τις περιμέναμε και από αλλού μπορεί να έρθουν. 

Αναμφίβολα, προβλέψεις δεν μπορούν να γίνουν σε μια τέτοια περίοδο αστάθειας και πολλά θα συμβούν μέχρι την εκλογή προέδρου της δημοκρατίας.  Είναι πιθανόν, παρόλο που η εξουσία πάντα ενώνει και τα συμφέροντα πάντα βρίσκουν τρόπο να συνενώνονται, αυτός ο κυβερνητικός θίασος να διαλυθεί μην αντέχοντας την ανομοιογένειά του. Η αντιπολίτευση κάτι θα πρέπει να κάνει και αυτή. Πολιτικοί σχηματισμοί θα αναδυθούν, άλλοι θα εκλείψουν, άλλοι συνεχίσουν τη μάχη για να κρατηθούν στην πολιτική ζωή. Είναι πολύ πιθανόν να έχουμε και ενδιαφέρουσες “επιστροφές”, καθώς “χρυσές εφεδρείες” μάλλον δεν υπάρχουν. Και όλα αυτά στο προσκήνιο της πολιτικής, γιατί το παρασκήνιο έχει πολύ χαμηλό φωτισμό και δύσκολα διακρίνεται.

Δευτέρα, 9 Ιουνίου 2014

Οι καλές παρέες κ ο νέος υπουργός οικονομικών


Οι τσάροι δεν υπάρχουν πια ούτε καν αυτοί της οικονομίας. Ανώτερα στελέχη τραπεζών εναλλάσσονται από τη διοίκηση των χρηματοπιστωτικών “ιδρυμάτων” στην ηγεσία του υπουργείου οικονομικών. Και μπορεί οι τσάροι να μην υπάρχουν πια, αλλά υπάρχουν οι καλές παρέες. Αυτές που αντέχουν στον χρόνο. Άλλοι τις λένε “κλίκα”, άλλοι “ομάδες εξουσίας”,  άλλοι “σύστημα”. Αλλά όπως και να το πει κανείς, το βαθύτερο νόημα δεν αλλάζει. Έτσι δεν αλλάζει και δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα ο φρεσκότατος – μυρίζει δάκρυα και αίμα – ανασχηματισμός. Και κυρίως δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα στο επίμαχο υπουργείο οικονομικών. 

Ο νέος υπουργός Οικονομικών είναι άνθρωπος της παρέας. Καταρχήν, έχει το κατάλληλο βιογραφικό που σε μπάζει στην παρέα. Από τα γραφικά και τουριστικά Πούλιθρα της Αρκαδίας στο Κολέγιο Ανατόλια της Θεσσαλονίκης και μετά για οικονομικά στο Χάρβαρντ. Επιστημονικές δημοσιεύσεις, έρευνα, βιβλία (όχι πολλά) και μία σειρά από υψηλές θέσεις σε τράπεζες, τράπεζες και ... τράπεζες. Ύστερα, ήρθαν οι κατάλληλες γνωριμίες. Την τετραετία 2000–2004 διετέλεσε Διευθυντής του Οικονομικού Γραφείου του πρωθυπουργού Σημίτη, στον οποίο τον σύστησαν οι Γιαννίτσης και Καρατζάς. Με τον Λουκά Παπαδήμο είχαν γνωριστεί το 1986 στο πανεπιστήμιο Κολούμπια. Το ένα Κολέγιο (Αθηνών του Παπαδήμου Ανατόλια του Χαρδούβελη) συνάντησε το άλλο και οι δύο άνθρωποι των τραπεζών (με πανομοιότυπη επαγγελματική πορεία) συνεννοήθηκαν με τη μία.  Όταν ο Παπαδήμος έγινε πρωθυπουργός ο Γκίκας Χαρδούβελης (ξανα)έγινε Διευθυντής του Οικονομικού Γραφείου του νέου αυτή τη φορά πρωθυπουργού. Και τώρα, που ο Στουρνάρας φεύγει, ο Χαρδούβελης επανέρχεται για τρίτη φορά σε κυβερνητικό σχήμα, ως πρόταση του κύκλου Σαμαρά, των κύκλων του ΠΑΣΟΚ και του τραπεζικού τομέα. Τελικά ναι, οι καλές παρέες έχουν την αξία τους.

Σε επίπεδο οικονομικών εκτιμήσεων ο νέος υπουργός δεν φαίνεται να έχει και μεγάλη τύχη. Το 2010 προέβλεψε συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά περίπου 2,8%, αλλά τελικά η συρρίκνωση ξεπέρασε το 5%. Θεωρούσε εφικτό το σενάριο ολοκλήρωσης της ύφεσης πριν από το τέλος του 2011 και έκανε λόγο για αργή ανάκαμψη την ακόλουθη περίοδο. Αλλά είναι 2014 και είμαστε εδώ που είμαστε. Την ίδια χρονιά  σε συνέντευξή του στο «Reuters» υποστήριζε  πως το “κούρεμα“ είναι το λιγότερο πιθανό σενάριο. Η επιχειρηματολογία του ήταν, ότι αφού τα τρία τέταρτα των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου βρίσκονταν στα χέρια ευρωπαϊκών τραπεζών, ασφαλιστικών εταιριών, της ΕΚΤ και ευρωπαϊκών κυβερνητικών οργανισμών, το “κούρεμα” θα ήταν σοβαρός αποσταθεροποιητικός παράγοντας. Αλλά μετά ήρθε η θέση του οικονομικού συμβούλου του πρωθυπουργού (Παπαδήμος) και ο  κ. Χαρδούβελης άλλαξε απόψεις για “το κούρεμα” το οποίο και υπερασπίστηκε.

Το ρεπορτάζ λέει ότι ο Γιάννης Στουρνάρας θα συνεχίσει να διοικεί στο υπουργείο οικονομικών μέσω του Χαρδούβελη Γκίκα, στο πρόσωπο του οποίο αναγνωρίζει έναν πειθήνιο συνεργάτη. Με την επιλογή Χαρδούβαλη στην ηγεσία του υπουργείου, επιβεβαιώνεται ότι δεν πρόκειται να γίνει καμία αλλαγή οικονομικής πολιτικής ούτε στο επίπεδο εφαρμογής ούτε στο επίπεδο των διαπραγματεύσεων. 

Τι θα κάνει λοιπόν ο νέος υπουργός οικονομικών? 
Το δόγμα του νέου υπουργού οικονομικών είναι ένα και λέγεται: Μεταρρυθμίσεις. 

Το πιο χαρακτηριστικό πεδίο όπου θα μπορούσε κανείς να διακρίνει πολλά για την οικονομική αντίληψη του νέου υπουργού οικονομικών, είναι η φύση της κρίσης. 
Σύμφωνα με τον νέο υπουργό οικονομικών η κρίση είναι απόρροια των μεγάλων μακροοικονομικών ανισορροπιών και διαρθρωτικών αδυναμιών της ελληνικής οικονομίας, με δύο λέξεις η κρίση είναι: έλλειμμα ανταγωνιστικότητας και οργανωτική ανεπάρκεια του κράτους. Ανισορροπίες και αδυναμίες θα διορθωθούν με μεταρρυθμίσεις. 
Πάνω σε αυτήν του την αντίληψη, στις οικονομικές του μελέτες παρουσιάζει το έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και το δημοσιονομικό έλλειμμα ως αποτελέσματα των δύο αυτών ανισορροπιών. “Η Ελλάδα σπάζει τα ρεκόρ σε ανισορροπίες, δεν έχει δημοσιονομική πειθαρχεία και δεν είναι ανταγωνιστική”, θα πει τον Απρίλιο του 2013. 

Το ότι ο νέος υπουργός αντιλαμβάνεται την κρίση με όρους ανταγωνιστικότητας και εμφανίζεται ως υπέρμαχος και υποστηρικτής των μεταρρυθμίσεων μέσα από τις οποίες θα διορθωθούν όλα, δεν προοιωνίζει τίποτα καλό, παρά περαιτέρω μειώσεις και καταργήσεις μισθών, συντάξεων, επιδομάτων. Η μείωση του κατώτατου μισθού, τα διαρθρωτικά μέτρα για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, η μείωση της διάρκειας των συλλογικών συμβάσεων, το πάγωμα των μισθολογικών ωριμάνσεων, η κατάργηση της δυνατότητας μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία και τελικά  όλες τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει στην αγορά εργασίας, τις αντιλαμβάνεται ως βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και μάλιστα τις αξιολογεί πολύ υψηλά μαζί με τις διαρθρωτικές αλλαγές στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Και βέβαια, αυτό θα δώσει στον ίδιο και στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν όλες εκείνες τις λέξεις που η ελληνική κοινωνία έχει ανάγκη αυτή τη στιγμή να ακούσει: ανάκαμψη, πορεία ανάπτυξης, βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, όχι άλλη φορολογία. Αλλά η εφαρμογή των μνημονίων θα συνεχιστεί απαρέγκλιτα.

Σε σχέση με τις επιχειρήσεις ο κ. Χαρδούβελης εξαρτά και τη δική τους πορεία από την πορεία των μεταρρυθμίσεων που αφορούν το επιχειρηματικό περιβάλλον. Και φαίνεται να προκρίνει ένα προβάδισμα σε σχέση με τη φορολογική ελάφρυνση σε αυτές και όχι στα νοικοκυριά. Πριν την κρίση, είχε υποστηρίξει ότι η καλύτερη ακολουθία των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα ήταν πρώτα η απελευθέρωση των αγορών στα προϊόντα και τις υπηρεσίες και κατόπιν η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας. Περιμένουμε να δούμε τι θα πει τώρα και κυρίως τι θα κάνει. Όσο για την ανακοπή της ύφεσης? Ως άνθρωπος των τραπεζών δεν εκπλήσσει κανέναν και κυρίως δεν πρόκειται να εκπλήξει ή να δυσκολέψει τις τράπεζες, αντιθέτως είναι υπέρμαχος της συνεχούς αναδιάρθρωσής τους, φυσικά με χρήματα του ελληνικού λαού.
Αν η επιλογή Χαρδούβελη “βγει” στην κυβέρνηση, τότε θα πάει με αυτήν έως τις εθνικές εκλογές. Χαμηλών τόνων, δεν ενοχλεί κανέναν, σε άριστη συνεργασία με κυβέρνηση, Στουρνάρα και τρόικα, θα μιλήσει για νέα πορεία ανάπτυξη και θα τον βοηθήσουν και οι αναμενόμενες βελτιώσεις στην οικονομία.

Μόλις ένα χρόνο πριν (10.06.2013) σε ομιλία του στο Γκάζι  ζητούσε “τον ακαριαίο θάνατο της λιτότητας”, καθώς δεν επέτρεπε να αποδώσουν οι αναπτυξιακές πρωτοβουλίες και πολιτικές. Δεν μένει παρά να τον δούμε να τη σκοτώνει. Αν και πιθανότερο παραμένει να φαγωθεί από αυτήν.