Σάββατο, 28 Δεκεμβρίου 2013

"Ονειρευτές της μέρας"

Κι επιτέλους το "σωτήριο έτος" 2013 φτάνει στο τέλος του. Δεν υπήρξε "σωτήριο", αλλά κάποιοι έτσι το ονειρεύτηκαν στους ήσυχους ύπνους της νύχτας. Εμείς οι υπόλοιποι, που τα όνειρά μας επιζητούν μανιασμένα μια θέση στη μέρα, ξέραμε από την αρχή ότι δε θα είναι έτσι. Αλλά εμείς, οι "ονειρευτές της μέρας", είπαμε να μην το βάλουμε κάτω. Αν και μπορούσαμε? Επειδή δεν μπορούσαμε? Δεν ξέρω.

Βλέπω τα άρθρα, τα κείμενα και τις αναρτήσεις μου αυτήν τη χρονιά. Ξέρω ότι μπορώ εύκολα να είμαι "δημοσιογραφικά ορθή" και πολυδιαβασμένη με μια ανασκόπηση της χρονιάς "με μια άλλη ματιά." Αλλά υπάρχει κάτι στην "ορθότητα" που με απωθεί, ή στις χειρότερες περιπτώσεις απειλεί να με εξοντώσει και πρέπει να κάνω κάτι για αυτό. Υπάρχει μια "ορθότητα" που δικαιολογεί τα πάντα. Υπάρχει μια "ορθότητα" που δικαιολογεί και αυτό που ζούμε. Υπάρχει πάντα μια αδυσώπητη, ανελέητη, εξουσιαστική "ορθότητα" που ορμάει καταπάνω σου με μοναδικό σκοπό να σου κατασπαράξει το μυαλό. Πίνω μια γουλιά καφέ και σκέφτομαι ότι ναι, υπάρχει πάντα μια "ορθότητα" που στέλνουν καταπάνω σου με σκοπό να σου κατασπαράξει το μυαλό.

Βλέπω τα κείμενα μου. Κάποια θυμωμένα, κάποια απελπισμένα, κάποια ανυπόταχτα, κάποια αισιόδοξα. 'Έχουν μια σκληρότητα, μου λέει ο φίλος μου Χρήστος Κ. και πρόκειται μάλλον για έμφυτη, καθώς δεν την επιδιώκω. Δεν επιδιώκω τίποτα γράφοντας, σκέφτομαι και αμέσως γελάω για τα μικρομέγαλα ψέματα που λέω ώρες ώρες στον εαυτό μου. Αν ήταν έτσι δε θα έγραφες, μου απαντώ. 
("Ο Λόγος που ενεργεί κατά την επικοινωνιακή δράση δεν υπόκειται όμως απλώς σε λόγω τινά εξωτερικούς, καταστασιακούς περιορισμούς. Οι ίδιοι οι όροι που τον καθιστούν δυνατό, τον υποχρεώνουν να διακλαδωθεί στις διαστάσεις του ιστορικού χρόνου, του κοινωνικού χώρου και των σωματοκεντρικών εμπειριών.") 

Επιτέλους το "σωτήριο έτος" 2013 φτάνει στο τέλος του. Μετράω έναν μεγάλο έρωτα, άκρως μυθιστορηματικό, κινηματογραφικό ή λογοτεχνικό δεν ξέρω, και με μία αναπόδραστη κατάληξη αποτυχημένου, χωρίς "happy end", όπως όλοι οι "μεγάλοι έρωτες". Δεν λέω ότι δεν υπάρχουν "μεγάλοι έρωτες" που μακροημερεύουν, μάλλον θα υπάρχουν, λέω ότι ο δικός μου δεν ήταν έτσι. Ποιος ξέρει...
("Η έξαψη της Έμμα που περιφρονούσε τον αστικό της καθωσπρεπισμό, του φαινόταν κατά βάθος χαριτωμένη γιατί στρεφόταν προς αυτόν. Σίγουρος ότι αγαπιέται δεν ανησυχούσε πια για τους τρόπους που άλλαξαν οριστικά.")

Μετράω και δημοσιεύσεις σε μεγάλα περιοδικά κ εφημερίδες του εξωτερικού και αναδημοσιεύσεις σε όλον τον κόσμο. "Κάνεις διεθνή καριέρα?" με ρώτησε ο Νίκος. Τον κοίταξα παραξενεμένη. Δεν το σκέφτηκα ποτέ έτσι. Δεν το επιδίωξα. Σκέφτομαι ότι θα ήθελα να μπορούσα να μην έκανα καμία δουλειά. Να ζούσα σε ένα τροπικό νησί. Σκέφτομαι αυτόν τον "κοινότυπο εναλλακτικό αναχωρητισμό", τις φαντασιακές κοινότητες, τις αναχωρητικές ουτοπίες. Δεν είναι κακές, σκέφτομαι για άλλη μια φορά και αναρωτιέμαι τι πρέπει να απαντήσω στον Νίκο. Τελικά επιζώ της συντριβής που διαφαίνεται ανάμεσα στην πιεστική ανάγκη να διατηρήσω τον προσωπικό μου μύθο και να απαντήσω κάτι με νόημα. "Κάνω μια δουλειά για να ζω", λέω μόνο, τελικά. 
("Ως εάν οι λέξεις να έχουν διαφυλάξει ακέραιο το νόημά τους, οι επιθυμίες τη φορά τους, οι ιδέες τη λογική τους. Λες κι αυτός ο κόσμος των ηθελημένων και ειπωμένων πραγμάτων δεν έχει γνωρίσει εισβολές, αγώνες, υφαρπαγές, μεταμφιέσεις, δόλους".)

Το "πολιτικό" παραμένει κενό και μετέωρο. Αν πρέπει τα μέλη μιας "κεντροαριστερής κυβέρνησης" που θα προκύψει να μοιραστούν τους ρόλους της τελευταίας πράξης του δράματος σε αυτή τη χώρα και όχι ένα νέο έργο, ας γίνει κι έτσι. Μια παράταση μέχρι την "επόμενη μέρα" που η Αριστερά δεν ξέρει πως να την ορίσει και η Δεξιά μοιάζει να επιθυμεί κάποιο χρόνο για να ανασυγκροτηθεί. Δοκίμασα να γεμίσω αυτό "το κενό και μετέωρο" με πολλούς τρόπους μέσα σε αυτή τη χρονιά. Με οργή, με θυμό, στην αρχή. Είπα "θυμώνω άρα υπάρχω". Με λόγια γραμμένα, με φωνές, με αργά, σερνάμενα βήματα στις πορείες, στη συνέχεια. Κι ύστερα, το "πέρα από αυτό". Με στοιχειώδεις ερωτήσεις χωρίς απάντηση, ζητιανεύοντας χωρίς ντροπή ελπίδες σε αδιάντροπους πολιτικούς λόγους, μέχρι που αυτή η έλλειψη ντροπής μας ένωσε στην αναζήτηση ενός άλλου Μεσσία με γοητευτικό χαμόγελο, για να εκπληρώσει κι εκείνος το διαχρονικό συστημικό, στερούμενου κάθε φαντασίας, σχήμα "γολγοθάς - σταύρωση - ανάσταση".
("Μια υπόσχεση προς έναν τρίτο, με την οποία κάποιος δεσμεύεται μόνο προφορικώς να κάνει αυτό ή εκείνο το πράγμα, το οποίο δικαιούται και να παραλείψει ή αντιστρόφως, παραμένει ισχυρή για όσο διάστημα δεν αλλάζει η θέληση του υποσχόμενου. Γιατί όποιος έχει την εξουσία να παραβεί την υπόσχεσή του, στην πραγματικότητα, δεν χάνει το δίκιο του: αυτό που δίνει είναι μόνο λόγια".)

Κι επιτέλους το "σωτήριο έτος" 2013 φτάνει στο τέλος του. 
Βλέπω το κείμενο μου γεμάτο εισαγωγικά γύρω από λέξεις της καθημερινότητας. Λέξεις που δεν διακρίνω πια το νόημά τους με καθαρότητα. Δε ξέρω καν αν θέλω να ξαναγυρίσουν στην προηγούμενη καθαρότητά τους, ή να ενδυθούν μια καινούρια, άσπιλη νοηματοδοσία. Μια λυτρωτική ανασφάλεια σε καταλαμβάνει όταν θολώνουν οι λέξεις. Επιτέλους, περπατάς κι εσύ πάνω στο νερό! Επιτέλους, το στέρεο έδαφος των λέξεων  δεν υπάρχει πια!  Ίσως τώρα κάτι να γίνει και να αρχίσουν όλοι να φωνάζουν "θαύμα, θαύμα!".

Ονειρευτές της μέρας, δεν έχω καμία απάντηση να σας δώσω. Και τις ερωτήσεις που νόμιζα δύσκολες τις έκανα, αλλά δεν οδήγησαν (ακόμη) πουθενά. 

"Τελικά όλα θα είναι όπως ήσαν πάντοτε. Τα μεγάλα πράγματα είναι για τα μεγάλα πνεύματα, οι άβυσσοι για τα βαθιά πνεύματα, οι λεπτότητες κι οι ανατριχίλες για τους λεπτεπίλεπτους και για να συντομεύσω, τα σπάνια πράγματα για τους σπάνιους."

Παρασκευή, 6 Δεκεμβρίου 2013

“Το στερεότυπο είναι ένα κομμάτι αλήθειας που επιβιώνει ακόμα και όταν πάψει να είναι αληθινό”


«Όταν η ΕΕ, ως κεντρικός παράγοντας στην αντιμετώπιση της κρίσης, λάμβανε αποφάσεις για την οικονομική διακυβέρνηση στα κράτη - μέλη και όταν η τρόικα έθετε όρους για τα πακέτα διάσωσης και τις δανειακές συμβάσεις, θα έπρεπε να είχαν λάβει καλύτερα υπόψη τους τις επιπτώσεις των μέτρων λιτότητας πάνω στα ανθρώπινα δικαιώματα», σημείωσε ο Επίτροπος σε έκθεσή του και κάποιοι ίσως να σκέφτηκαν ότι πρόκειται για έναν λόγο ομολογίας, έναν λόγο που μας απαλλάσει από την αδράνεια, έναν λόγο που θα μας γλυτώσει από την αγωνία. Ένα ενεργό σημείο που θα δώσει μια απάντηση στην Ελλάδα που διερωτάται: “τι θα γίνει τώρα?”

Ο κ. Μουίζνιεκς με τα ατσαλάκωτα πτυχία του και τις ατσαλάκωτες θέσεις εργασίας του, η μία πιο υψηλόβαθμη από την άλλη, η κάθε μία πιο κρατική και θεσμική από την προηγούμενη, δεν έκανε τίποτα πρωτότυπο, ριζοσπαστικό ή αλληλέγγυο όταν σημείωσε «από τις εθνικές αποφάσεις σχετικά με τα μέτρα λιτότητας και τα διεθνή πακέτα διάσωσης απουσιάζει η διαφάνεια, η συμμετοχή του κοινού και η δημοκρατική λογοδοσία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επαχθείς όροι εμπόδισαν τις κυβερνήσεις στο να επενδύσουν σε βασικά προγράμματα για κοινωνική προστασίας,υγεία και εκπαίδευση».

Ίσα ίσα ο κ.  Μουίζνιεκς γνώστης της υψηλής επικοινωνίας, του διεθνούς περιβάλλοντος και των υψηλόβαθμων θέσεων, έχοντας να αντιπαλέψει την χρόνια τώρα ολοένα και μεγαλύτερη δυσφορία για την έλλειψη δημοκρατικότητας εντός της Ευρωζώνη, την άνοδο του ευρωσκεπτικισμού στην Ευρώπη, τις πρόσφατες συζητήσεις για πιθανή συντεταγμένη διάλυση της ΕΕ,  οικοδομεί με καίριες και εύστοχες δηλώσεις,  μία επιτυχημένη θητεία ως Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Έτσι, τα συμπεράσματα της έκθεσής του δεν είναι διαφορετικά από άλλα προηγούμενα στο ύφος, ούτε απομακρύνονται από τα πλαίσια των γνωστών θέσεων της ΕΕ, απλά επισημαίνουν τα γνωστά και αυτονόητα πλέον περί κρίσης. 

Στις συστάσεις του ο Επίτροπος αναφέρεται προς τα εθνικά κοινοβούλια και κάνει γενικές υποδείξεις για θέματα που αφορούν τη διαφάνεια, τον προϋπολογισμό, τις κοινοβουλευτικές επιτροπές, τις εθνικές δομές για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη διεξαγωγή συστηματικών αξιολογήσεων για τις επιπτώσεις της κρίσης στα ανθρώπινα δικαιώματα, την προώθηση της ισότητας και την καταπολέμηση των διακρίσεων και του ρατσισμού, την εξασφάλιση μίας βάσης κοινωνικής προστασίας για όλους, το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία. Αν αφαιρέσει κανείς τις φράσεις που αναφέρονται στην ύπαρξη της κρίσης, ο κ.  Μουίζνιεκς επαναλαμβάνει τα γνωστά πεδία στα οποία η ΕΕ χρόνια τώρα, δεν έχει καταφέρει να σημειώσει επιτυχίες ανάλογες των κονδυλίων που δαπανά και της γραφειοκρατίας που συντηρεί.

Αν κάποιος θελήσει να μιλήσει για αυτά, μπορεί να το κάνει πιο εύστοχα, ανατρέχοντας στο έγγραφο αξιολόγησης (των υπηρεσιών της Επιτροπής) του εθνικού προγράμματος  μεταρρυθμίσεων και σταθερότητας του 2013 για την Ελλάδα, με εισηγητή τον κ. Jahier, όπου στα συμπεράσματά του επισημαίνει ότι “ το περιορισμένο σύστημα κοινωνικών παροχών στην Ελλάδα έρχεται σε αντίθεση με τα συστήματα σε άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ και αδυνατεί να μειώσει το υψηλό ποσοστό φτώχειας.” 

Εάν πάλι κάποιος πιστέψει ότι ο Επίτροπος έκανε κάτι πάρα πολύ ριζοσπαστικό υπενθυμίζοντας στις εθνικές κυβερνήσεις τις υποχρεώσεις τους, μάλλον θα βρει πιο “αποκαλυπτική” την επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (19.9.2013), όπου αναφέρει απερίφραστα το πλαίσιο αυτών των μέτρων: “Σήμερα υπάρχουν 26 εκατομμύρια άνεργοι και 120 εκατομμύρια άτομα που πλήττονται από τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό στην ΕΕ. To Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογράμμισε πρόσφατα την ανάγκη για «ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη», για «πρότυπα αναφοράς στους τομείς της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής», υπό την προϋπόθεση της «δεσμευτικής εποπτείας της δημοσιονομικής πειθαρχίας».

Ή ακόμη, να δει πιο προσεκτικά τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 14ης και 15ης Μαρτίου 2013, στην Ετήσια Έκθεση για την Ανάπτυξη, όπου σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Henri Malosse, η ΕΕ θα πρέπει να αναλάβει πιο αποφασιστική και απτή δράση όσον αφορά τη μείωση και την εξάλειψη της φτώχειας και για τον σκοπό αυτό απαιτείται μια καλύτερη δέσμη δεικτών σε επίπεδο ΕΕ, με στόχο τη μέτρηση της φτώχειας και την εξασφάλιση της ορθής παρακολούθησης και της ενδεχόμενης διόρθωσης των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων και των μέτρων λιτότητας που πιθανόν να επιδεινώσουν την φτώχεια και να υπονομεύσουν την ανάκαμψη.  

Τι καινούριο λοιπόν ή διαφορετικό πρόσθεσε η θέση Μουίζνιεκς? Και καθώς ο  κ. Μουίζνιεκς δεν κάνει κανένα λόγο για τις ευθύνες και το ρόλο της ΕΕ, θα μπορούσε τουλάχιστον να εγγυηθεί από τη θέση του Επιτρόπου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, ότι όλα αυτά τα μέτρα “ορθής παρακολούθησης”, “αυστηρού ελέγχου”, “δεσμευτικής εποπτείας” και “ενδεχόμενης διόρθωσης”, τα οποία θα εκπορεύονται από την ΕΕ, όχι μόνο δε θα πλήττουν, αλλά θα λαμβάνουν υπόψη τους τα ανθρώπινα δικαιώματα? Αυτό θα ήταν ίσως μια δήλωση με κάποια σημασία στο λάθος ερώτημα “τι θα γίνει τώρα?”. Μέχρι να καταφέρουμε να διατυπώσουμε το σωστό ερώτημα “τι θα κάνουμε τώρα?”