Πέμπτη, 30 Μαΐου 2013

"Από το Grexit στο Grecovery". Μετά τα πλαστικά βυζιά οι πλαστικές λέξεις

Για χρόνια πολλά οι "επικοινωνιολόγοι" ήταν τα μαύρα πρόβατα στο γκρίζο κοπάδι του πολιτικο-δημοσιογραφικού κόσμου. Μοιρασμένοι και στις δύο πλευρές, άλλοτε δουλεύοντας για τους μεν και άλλοτε για τους δε, περιφέρονταν με μέσης τιμής κοστούμια και μας διαβεβαίωναν ότι έχαναν τον ύπνο τους τις νύχτες, με σκοπό να βρουν ένα πιασάρικο μότο, ένα φτηνό τσιτάτο συνήθως, για να μας αφηγηθούν την ιστορία που εμείς ως ανόητοι δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε με πολλά λόγια. Ενίοτε ήταν και "οι ισχυροί άνδρες πίσω από...", επικεφαλείς επιτελείων κι ένα σωρό άλλα δοξαστικά.

Φτώχεια λέξεων? Φτώχεια ιδεών? Εθισμός σε ένα fast food σκέψης και έκφρασης?Αθώα τάση? Φτηνή μόδα? Ένας νέος τρόπος αφήγησης?

Τον πρώτο καιρό της εποχής της κρίσης η δουλειά έπεσε. Τι να πει κανείς? Ποιο μότο? Ποιο τσιτάτο? Η αφήγηση θλιβερή και δεν προσφερόταν. Το "Grexit" έκανε δειλά την εμφάνισή του χωρίς να προσδοκά να είναι τίποτα παραπάνω από ένα ευφυολόγημα. Μια λέξη λίγο ελληνική, λίγο ευρωπαϊκή, λίγη ουσία, έντονος ήχος. Εμπεριείχε αυτό που οι οικονομολόγοι και θεωρητικοί αυτής της πλευράς επιζητούσαν? Όχι. Οικονομικές θεωρίες, ιδεολογικές θέσεις, επιστημονικές αναλύσεις, τσουβαλιάστηκαν άκριτα από τους επικοινωνιολόγους της αντίθετης πλευράς σε μία λέξη: Grexit! Έξοδος της Ελλάδας, καταλαβαίναμε εμείς, αλλά τι εξυπηρετούσε αυτή η λέξη? Αυτοί που υποστήριζαν την έξοδο δεν τη χρειαζόντουσαν και δεν τη χρησιμοποιούσαν. Ποιοι τη χρειαζόντουσαν τότε? Φτιάχτηκε για να αφηγηθεί τι ακριβώς? Τα media χαμογέλασαν συνομωτικά. Grexit!

Σήμερα έχουμε περάσει στο Grecovery, είπε πριν από λίγο Υπουργός της κυβέρνησης. Είναι λίγο περίεργο που ούτε αυτή η λέξη μπορεί να συναντηθεί με την προσωπική μου αφήγηση για αυτό που συμβαίνει. Δεν μπορεί να ταιριάξει σε κανένα σημείο της. Ποιοι έφτιαξαν αυτή τη λέξη και τι θέλουν να μου πουν? Μια νέα λέξη που εγκαινιάζει μια νέα εποχή? 

Σε μια εποχή που η κυρίαρχη πολιτική αφήγηση είναι εντελώς διαφορετική από τη δική μου αφήγηση για αυτό που συμβαίνει, για αυτό που ζούμε, πρέπει να προσέχω  τις λέξεις, καθώς τα κενά μεταξύ των νοημάτων και των λέξεων φαντάζουν βάραθρα έτοιμα να καταπιούν τον καθένα. Οι λέξεις που φτιάχνονται για να αφηγηθούν την κυρίαρχη οπτική του παρόντος, ηχούν στα αυτιά μου πλαστικές και στο μυαλό μου ένοχες. Μεγαλώνουν την απόσταση των αφηγήσεων μας κι έτσι γιγαντώνουν την απόσταση του κυρίαρχου πολιτικού λόγου και του λόγου της πραγματικότητας. Μετά τα πλαστικά βυζιά, οι πλαστικές λέξεις. Πόσο να αντέξει κανείς?

Σάββατο, 18 Μαΐου 2013

Δεν υπήρξε τίποτα. Ήταν ένα άλμα στο κενό.

Δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι χειρότερο από τα κλισέ. Μόνο που καμιά φορά τα κλισέ της ζωής σε πιάνουν απροετοίμαστη. Κάτι, σα να πηγαίνεις για μπάντζινγκ τζάμπινγκ και ενώ έχεις πηδήξει, έχεις ανοίξει τα χέρια και έχεις παραδοθεί σε αυτό το συναρπαστικό που σου συμβαίνει, ανακαλύπτεις ότι δεν έδεσες τα λάστιχα. Ξαφνικά ο χρόνος φαίνεται να αλλάζει. Αρχίζει να κυλάει πολύ αργά. Όχι τόσο ώστε να σταματήσει και να μην γκρεμοτσακιστείς. Όχι αυτό δεν παίζει. Θα γκρεμοτσακιστείς. Είναι βέβαιο. Απλά ξαφνικά αποκτάς χρόνο να δεις, να μάθεις, να καταλάβεις. Σε εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα μια πτώσης που τελικά αποδείχθηκε ελεύθερη. Δεν υπήρχε τίποτα. Ήταν ένα άλμα στο κενό.

Τα κλισέ της ζωής αποδεικνύονται πολύ αργότερα "μικρά". Τα λέμε "ιστορίες που συμβαίνουν κάθε μέρα γύρω μας" μήπως και ξεπεράσουμε το ξαφνικό και μεγάλο σοκ που μας προκαλούν. Γιατί όταν δεν είσαι άνθρωπος των κλισέ, όταν δε το ξέρεις και δεν μπορείς να το κάνεις κουμάντο, το κλισέ είναι πολύ οδυνηρό πράγμα. Κυρίως ύπουλο. Γιατί ποτέ δε ξέρεις πότε θα χτυπήσουν την πόρτα της πολυκύμαντης ζωής σου. Και ποτέ δεν μπορείς να είσαι σίγουρη για το πως θα εμφανιστούν. Τελικά, το κλισέ, για μια ζωή που δεν είναι συνηθισμένη σε αυτό, είναι πολύ δύσκολη υπόθεση. Πολύ.

Για την άγνωστη αυτή κατάσταση πρέπει να βρεις άλλες λέξεις από αυτές που ξέρεις μέχρι τώρα για να εκφράσεις τι συμβαίνει. Για να πεις έστω τι έγινε. Για να φτιάξεις μια αφήγηση. Αλλά οι λέξεις δεν είναι ατέλειωτες, δεν είναι άπειρες. Και σκέφτεσαι με τρόμο τη στιγμή που μπορεί να χρειαστεί να πεις τι έγινε μόνο με τις λέξεις που ξέρεις. Έτσι ακούς τον εαυτό σου να τις επαναλαμβάνει, κολλημένες στην ίδια σειρά, στο ίδιο νόημα. Δεν το θέλεις. Απλά δεν έχεις άλλες.

Μετά θα έρθει η σιωπή. Μέσα εκεί θα καταλάβεις ότι όλο αυτό ήταν τελικά μια απλή ιστορία. Ένα κλισέ της ζωής που νόμιζες ότι δε θα τολμήσει να χτυπήσει την πόρτα σου. Που πίστευες ότι θα το έβλεπες κρυφά από το ματάκι και δε θα άνοιγες. Και κάπου εκεί ο χρόνος θα τελειώσει και θα χτυπήσεις με απίστευτη δύναμη στο έδαφος.

Για όλα αυτά που θέλουμε να ζήσουμε πρέπει να συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι θα τα ζήσουμε. Αν δεν ελπίζεις πως θα έρθει το ανέλπιστο, όπως λέει και ο αγαπημένος μου "σκοτεινός" φιλόσοφος. Για όλα αυτά όμως που ζούμε χωρίς να το θέλουμε.... δεν έχω ακόμα τις λέξεις για να σας πω κάτι.
Αλλά ίσως και να μην τις χρειάζομαι. Ίσως και να μην το αξίζουν. Ίσως πάλι αυτή να είναι και η τιμωρία τους. Ούτε μια λέξη. Ούτε μια σύντομη αφήγηση. Σιωπή. Σα να μην υπήρξε τίποτα. Γιατί ότι δεν εκφράζεται με λέξεις, δεν υπάρχει.

Δεν υπήρξε τίποτα. Ήταν ένα άλμα στο κενό.



Τετάρτη, 15 Μαΐου 2013

Ευτυχώς διαφέρουν τα πρότυπά μας. Ευτυχώς πρόλαβα και έφτιαξα τα δικά μου.

Η αλήθεια είναι ότι δεν φαντάστηκα ότι θα πάρει τέτοια έκταση. Η αλήθεια είναι ότι το συζήτησα κι εγώ για πέντε λεπτά. Η αλήθεια είναι ότι δεν το ξανασκέφτηκα. Και σήμερα, όλες οι εκπομπές έκαναν εκτενείς αναφορές και σχόλια στη διπλή μαστεκτομή της Ατζελίνα Ζολί. Εφημερίδες, περιοδικά, άρθρα, φωτογραφίες! Συγχαρητήρια για τη σωστή επιλογή, αξιοζήλευτη και η συμπαράσταση του Μπραντ και τι ωραία που μετέτρεψαν τη μετεγχειρητική περίοδο σε παιχνίδι με τα παιδιά στο σπίτι! Ακόμα και η σιωπηλή κυρία Καραμανλή - Παζαϊτη βγήκε να μας πει ότι τώρα η Αντζελίνα είναι πιο όμορφη στα μάτια μας και πρέπει να γίνει το πρότυπό μας. Και ο σύζυγος Τατιάνας Ευαγγελάτος αναφωνούσε εκστασιασμένος ότι το "άρθρο" της κας Παζαϊτη στο facebook (στο facebook! κι εμείς που δημοσιεύουμε στην αγγλική  Guardian δεν τολμάμε ακόμα να πούμε ότι αρθρογραφούμε) ήταν εξαιρετικό!!!! Εξαιρετικό!!!!

Δεν έχω τίποτα με την Ατζελίνα Ζολί. Με την ιλουστρασιόν ζωή της. Με τα χρήματα που έχει κι έτσι μπόρεσε να πληρώσει για να υποστηρίξει την επιλογή της, με τις πανάκριβες εξετάσεις που χρειάστηκαν, με τους καλύτερους ογκολόγους και πλαστικούς χειρουργούς, με υψηλών προδιαγραφών νοσοκομειακή νοσηλεία, με την καλύτερη υπάρχουσα παρακολούθηση στη μετεγχειρητική της πορεία.

Έχω όμως να πω για όλους εκείνους σταρ και media, που στην Ελλάδα της κρίσης, δε βγήκαν να πούνε ποτέ μια κουβέντα για τις χιλιάδες των γυναικών που μόνες, άνεργες, ανασφάλιστες, χωρίς επιλογές, ζούνε με τον καρκίνο μέσα τους. Που η αφαίρεσή του δεν είναι αυτονόητη. Που η νοσηλεία τους δεν είναι εξασφαλισμένη. Που η φαρμακευτική αγωγή δεν είναι αυτοδίκαια προμηθεύσιμη. Που ο πλαστικός χειρουργός δε θα έρθει ποτέ για να αποκαταστήσει. Που η χημειοθεραπεία θα χτυπήσει αλύπητα. Αν γίνει. Ποτέ για τέτοιες γυναίκες. Ένα ρεπορτάζ, μια αναφορά, ένα λόγο κουράγιου πόσο μάλλον θαυμασμού. Ποτέ για τις γυναίκες της διπλανής πόρτας. Για αυτές που το ζούνε και το παλεύουν ανάμεσά μας. Χωρίς ιλουστρασιόν στη ζωή.

Στο Πολυιατρείο των Γιατρών του Κόσμου έμαθα, είδα, πόση προσπάθεια χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η δυνατότητα σε γυναίκες που δεν μπορούν αλλά πρέπει, να κάνουν ένα "απλό" τεστ ΠΑΠ. Ένα απλό τεστ ΠΑΠ...

Δεν έχω τίποτα ούτε και με την ανόητη Καραμανλή - Παζαϊτη που έσπευσε να μας υποδείξει ότι η Ατζελίνα πρέπει να γίνει πρότυπό μας. Αν και η βλακεία με εκνευρίζει, καμιά φορά είναι τόσο μεγάλη, που ούτε να θυμώσεις δεν μπορείς.

Κυρία Ζολί  σας εύχομαι ευτυχία και μακροημέρευση. 

Κυρία Παζαϊτή  ευτυχώς έχουμε διαφορετικά πρότυπα. Ευτυχώς πρόλαβα και έφτιαξα τα δικά μου. 

Τετάρτη, 8 Μαΐου 2013

Αυτό που πάντα πίστευα ότι έκανα καλύτερα στη ζωή μου

Αυτό που πάντα πίστευα ότι έκανα καλύτερα στη ζωή μου ήταν να μοιράζομαι τις λέξεις με τους άλλους. 

Ποιος μπορεί  να πει ότι οι λέξεις είναι δικές του? Και ποιος μπορεί να του πει ότι δεν είναι?

Σκεφτόμαστε πάντα με λέξεις? Είμαστε ότι σκεφτόμαστε, ή είμαστε ότι λέμε?

Και αν ναι, ποιος εαυτός μας ζει στο μέρος εκείνο που μαζεύονται οι σκέψεις που ποτέ δε γίνονται λέξεις?

Αρχικά νόμιζα ότι οι λέξεις είναι εύπλαστες. Μικρά κομάτια περίεργης πλαστελίνης πασπαλισμένης με κάτι που λαμποκοπάει και αν τις βάλεις στη σειρά θα λαμποκοπάει και ό,τι φτιάξεις με αυτές. Ήμουν μικρή και ήταν το αγαπημένο μου παιχνίδι.

Όλα μπορούσαν να γίνουν λέξεις, πίστεψα στη συνέχεια. Όλα είναι λέξεις. Όχι δε συμβαίνει και το αντίθετο, αλλά όλα είναι λέξεις. Συνέχισε να με έλκει πάντα το λαμποκόπημα τους. Και μετά έγινα και λίγο αυστηρή στη σειρά, στη σχέση, στη φόρμα, στο νόημα. Δεν ήμουν πια παιδί.

Κι ύστερα ήρθε ο καιρός που οι λέξεις γίνονταν ιστορίες. Ωραίες ιστορίες ακόμη και με λιγότερο ωραίες λέξεις. Πρόβαρα λέξεις στις σκέψεις μου και διάλεγα άλλοτε ακριβείς και άλλοτε σοκαριστικές, ανάλογα με τη διάθεση. Ήταν ο καιρός που νόμιζα ότι είχα κυριαρχήσει στις λέξεις και τις σπαταλούσα χωρίς σκέψη και με μια ελαφρά αυταρέσκεια. Ήταν ο καιρός που η κατάκτηση του κόσμου έμοιαζε το μόνο ενδιαφέρον διακύβευμα.

Κι ύστερα με κούρασαν οι φόρμες. Η προσοχή στις σχέσεις και τα νοήματα. Οι κανόνες, η σειρά. Όλα. Τα κλείδωσα σε ένα κουτί που ευτυχώς έχασα χωρίς δάκρια σε κάποια από τις μετακομίσεις μου. Ήθελα μια νέα πιο ελεύθερη σχέση μαζί τους. Ευτυχώς είχα μεγαλώσει.

Είχα πάντα μια αθώα σχέση με τις λέξεις, ή έτσι ήθελα/θέλω να πιστεύω. Υποπτευόμουν από νωρίς, ότι κάπου υπάρχει μια κρυμμένη δύναμη σε αυτές, αλλά δε σκέφτηκα ποτέ να τη βρω για να τη χρησιμοποιήσω κάπως.

Σήμερα ακούω τις λέξεις ξανά. Και καμιά φορά τις αφήνω και να με διαλέγουν όταν τις γράφω. 
Άλλες τις κλέβω. Άλλες τις κρύβω.  Άλλες τις γυαλίζω με μανία και ύστερα κολλάω σε αυτές. Άλλες τις αφήνω να φύγουν, επιθυμώντας να είναι "για πάντα", αλλά ξέροντας ότι δεν μπορεί να είναι. Άλλες τις δανείζω σε άλλους λες κι είναι δικές μου. Κι έχω αρχίσει να τις φοβάμαι και λίγο. Και διακρίνω μια κάποια φειδώ και οπωσδήποτε μια καινούρια προσοχή σε αυτές. Νομίζω ότι μεγαλώνω.

Ποιος μπορεί  να πει ότι οι λέξεις είναι δικές του? Και ποιος μπορεί να του πει ότι δεν είναι?

Ότι και να γίνει, η ιστορία είναι που μετράει.


Δευτέρα, 6 Μαΐου 2013

Ένα στίγμα μια λέξη δόλωμα ένα κόκινο μαντήλι...

Όταν πριν από πολλά χρόνια έκανα το πρώτο μου τατουάζ στο Παρίσι, σε εκείνη την αναγκαία και ιερή εποχή στη ζωή όλων μας, την εποχή της αμφισβήτησης, της άρνησης, της χαράς και του ονείρου, πίστευα ότι η ζωή κρατάει συναρπαστικά μυστικά που με κάποιον συνωμοτικό τρόπο θα τα αποκάλυπτε στη συνέχεια μόνο σε μένα. Και ίσως έτσι να συμβαίνει. 

Την εποχή εκείνη το τατουάζ δεν ήταν κάτι που συναντούσες συχνά σε Ελληνίδες. 'Ηταν όσο περίεργο χρειαζόταν ώστε να με ρωτάνε γιατί το έκανα. Ίσως έφταιγε και το γεγονός πως ούτε περιθωριακή ζωή ούτε περίεργη φάτσα είχα. Κι εγώ προσπαθούσα με την ειλικρίνεια και τη θέρμη των νεανικών μου χρόνων να εξηγήσω πόσο "απελευθερωτική" είναι αυτή η "δήλωση" κάτι σαν την "απελευθέρωση", το "άνοιγμα" που εκφράζουν τα τατουάζ των ναυτικών σε κάποια λιμάνια ύστερα από τον πολύμηνο συνήθως εγκλεισμό τους στο σχήμα "ουρανός - θάλασσα". Κάτι σαν τη δήλωση "το σώμα μου μου ανήκει" που επιχειρούν να εκφράσουν τα τατουάζ των ανθρώπων που στερήθηκαν την ελευθερία τους λόγω εγκλεισμού. Ότι έβρισκα και πράξη αισθητικής αυτή τη ζωγραφιά πάνω στο σώμα το έλεγα μόνο σε λίγους.

Για μένα τα τατουάζ ήταν έκφραση και δήλωση ελευθερίας, γιατί πάντα μέσα σε μια ελεύθερη επιλογή τα έκανα. Τι θα ήταν όμως αν ένας στιγματισμός που δύσκολα θα μπορούσε να εξαλειφθεί, αν ποτέ κατάφερνε κανείς να τον εξαλείψει, μας στιγμάτιζε χωρίς να το θέλουμε?

Η φτώχεια στιγματίζει τους Έλληνες με έναν τρόπο οδυνηρό. "Νεόπτωχοι" λένε και δε ξέρω τι προσπαθούν να συμπεριλάβουν μέσα σε αυτόν το στεγνό, τεχνητό όρο, που ως λέξη είναι τόσο βαριά, οδυνηρή και ανελεύθερη που δε θα έπρεπε να δεχόμαστε καν να τη λέμε. Δε τη χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη. Δε χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο. Δε  με ενδιαφέρει να "αποδώσω" με "τεχνικά" χαρακτηριστικά ένα δράμα. Θα το κάνει αργότερα η ιστορία επιλέγοντας προσεκτικά τις λέξεις. Η ζωή τα καταφέρνει χωρίς τους όρους μας και μας το δείχνει μήπως και καταλάβουμε ότι πρέπει να κοιτάμε πίσω από αυτούς. "Νεόπτωχοι". Ένας όρος που παραπλανά, μπερδεύει, καθώς δε ξέρεις που να επικεντρώσεις την προσπάθεια κατανόησης. Στο "νέο" ή στο "πτωχοί". Το "νέο" είναι  φορτισμένο εννοιολογικά ως λέξη θετικά χωρίς να δημιουργεί δυσάρεστους συνειρμούς χωρίς να δημιουργεί ένταση στον εγκέφαλο χωρίς να ενεργοποιεί αμυντικά αντανακλαστικά ή μηχανισμούς στρες. Το "πτωχοί" είναι λίγο πιο "δυσάρεστη" ως λέξη, αλλά καταχωρημένη και "γνωστή" πια στον εγκέφαλο κι έτσι δε δημιουργεί παρόμοιες εντάσεις. "Νεόπτωχοι" μια λέξη δόλωμα εφησυχασμού. Μας στιγματίζει όλους με τυχαία απρόβλεπτη σειρά χωρίς τη συναίνεσή μας. Άλλοι θα το αποδεχτούν άλλοι θα το παλέψουν άλλοι θα δώσουν τέλος στη ζωή τους. 

Οι Γάλλοι είναι σήμερα στους δρόμους και ο Μελανσόν ανεβασμένος σε μία εξέδρα μιλάει ενάντια στο Χρέος. Φοράει ένα κατακόκινο μαντήλι στο λαιμό. Χαμογελάω. Μου αρέσει αυτό το κατακόκινο μαντήλι. Δε λέει κάτι καινούριο, αλλά τουλάχιστον αυτός μιλάει. Με αυτό το κατακόκινο μαντήλι στο λαιμό... Πόσο μου έλειψαν αυτοί οι συμβολισμοί. Ίσως γιατί η γενιά μου μεγάλωσε χωρίς σύμβολα και συμβολισμούς. Αισθάνομαι σχεδόν έτοιμη να υποκύψω σε αυτό το κόκινο μαντήλι. Θα ήθελα να το φοράνε κι άλλοι. Χαμογελάω.


Πέμπτη, 2 Μαΐου 2013

Το γιαπωνέζικο τριαντάφυλλο

Όσοι έχουν μυρίσει στη ζωή τους το γιαπωνέζικο τριαντάφυλλο έχουν κάτι να πούνε για αυτό.

Άλλοι βρίσκουν το άρωμά του μοναδικά χαρακτηριστικό. Μιλούν για αυτό σα να είναι η πεμπουσία των αρωμάτων, σα να εκφράζει το τέλειο άρωμα που μπορεί ένα τριαντάφυλλο να έχει. Άλλοι βρίσκουν το ίδιο αυτό άρωμα απροσδιόριστο, κάποιοι όχι ιδιαίτερα "τριανταφυλλένιο" και μερικοί ισχυρίζονται ότι μπορεί και να μην είναι καν αναγνωρίσιμο ως τριαντάφυλλο αν κλείσεις τα μάτια και το μυρίσεις.

Τι όμως πραγματικά είναι τότε το γιαπωνέζικο τριαντάφυλλο και το άρωμά του? 

Η απάντηση μοιάζει δύσκολη. Οι διαφορετικές απόψεις την κάνουν να φαντάζει ως γόρδια δυσεπίλυτη απορία.

Τι όμως είναι πραγματικά το γιαπωνέζικο τριαντάφυλλο?

Ίσως να μπορούσε κανείς να απαντήσει πιο εύκολα αν σκεφτόταν το ίδιο το γιαπωνέζικο τριαντάφυλλο και όχι την απάντηση.

Το γιαπωνέζικο τριαντάφυλλο είναι μια από τις άπειρες εκφράσεις ομορφιάς της ζωής. Είναι ένας μυρωμένος ύμνος στο στιγμιαίο της ζωής, στο απροσδιόριστο και ταυτόχρονα στο τόσο δυνατά αναγνωρίσιμό της. Είναι μόνο αυτό και τίποτα άλλο. Και για αυτό όσοι το μύρισαν θα έχουν πάντα κάτι να πούνε για αυτό.