Σάββατο, 1 Οκτωβρίου 2011

Ξεκίνα από τη γυναίκα δίπλα σου!

Όλα άρχισαν με την είδηση από το Μπαχρέιν όπου μια γυναίκα καταδικάστηκε σε δημόσια τιμωρία, επειδή οδηγούσε χωρίς την άδεια του συζύγου της. "Ναι, αλλά τελικά της δόθηκε χάρη", μου είπε η Ντέμη όταν το συζήτησα χθες μαζί της, αφήνοντάς με έκπληκτη, που αν και τόσο νέα και πολυάσχολη με άλλα, είχε προσέξει την είδηση και ήξερε και την εξέλιξή της. Όντως της δόθηκε χάρη, ίσως να έπαιξε και κάποιο ρόλο ότι ήταν πριγκίπισσα, σύζυγος μεγαλο-something κι έτσι δε θα μαστιγωθεί δημόσια.

Αυτήν την εποχή στη Γαλλία που άλλοτε δικαιώνει την ιστορική της πορεία με τους σύγχρονους αγώνες της και άλλοτε την ντροπιάζει (όπως με την εκδίωξη των Ρομά), πολύς λόγος γίνεται για το "δεσποινίς" που αναγράφεται στα επίσημα έγγραφα και μεγάλος αγώνας καταβάλεται για την κατάργησή του. Και δικαίως, γιατί δεν παραπέμπει στο βυζαντινό "δέσποινα", αλλά συνδέεται με την έννοια που ο όρος απέκτησε τον 19ο αιώνα και εννοούσε τον αποκλεισμό των ενήλικων ανύπανδρων γυναικών, οι οποίες καθώς δεν ήταν ανήλικες δεν υπόκεινται στην πατρική εξουσία, αλλά ούτε και παντρεμένες και άρα δεν υπόκεινται στην εξουσία του συζύγου. Έτσι λοιπόν οι επιλογές δεν ήταν πολλές... Σήμερα, ο όρος αυτός διακρίνει τις γυναίκες, προβάλλοντας την προσωπική και οικογενειακή τους κατάσταση, καθώς αυτή δηλώνεται με το "δεσποινίς", πράγμα που δε συμβαίνει με την προσφώνηση "κύριος", η οποία περιλαμβάνει ανύπανδρους και πανδρεμένους άνδρες χωρίς διάκριση. Ας εξαλειφθεί λοιπόν το "δεσποινίς" και ας μείνει για όλες το "κυρία", καθώς μια ανύπανδρη γυναίκα έχει η ίδια την "κυριότητα" του εαυτού της. Ελπίζω ότι θα πετύχει στη Γαλλία, και η απάλειψη αυτού του χαρακτηρισμού θα έρθει και στην υπόλοιπη Ευρώπη αργά ή γρήγορα. (Στην Αμερική δε ξέρω πότε θα φτάσει, αλλά εύχομαι όπως πάντα σε αυτήν τη χώρα "και σύντομα ελεύθερη").

Κι ύστερα ήρθε στο μυαλό μου ξανά το στρατόπεδο "μαγισσών" στη Γκάνα, μια είδηση λίγες μέρες πριν. Μεγάλοι, παγκόσμιοι οργανισμοί μαζεύουν υπογραφές, αλλά δεν είμαι και πολύ σίγουρη τι θα επιτύχει αυτό, καθώς για τον "ακτιβισμό του καναπέ" και την αποτελεσματικότητα των υπογραφών κρατάω πάντα μια επιφύλαξη.

Τον 21ο αιώνα παραμένει πάρα πολύ δύσκολο να είσαι γυναίκα, πόσο μάλλον μια ελεύθερη γυναίκα. Η κοινωνία άλλοτε με περισσότερη άλλοτε με λιγότερη αμηχανία, σχεδόν δε ξέρει τι να σε κάνει, πως να σε "διαχειριστεί" και τελικά πως να σε αντιμετωπίσει. Κάτι που σε κάνει να αισθάνεσαι ως "επικίνδυνος εχθρός" και σε κρατάει συνέχεια σε μια ανυπόφορη και απάνθρωπη διαφορά από τους άλλους. Στις κοινωνικές συναναστροφές μια γυναίκα ελεύθερη είναι μια γυναίκα "μόνη", αντικείμενο καχυποψίας και ερωτηματικών, από την οποία όλοι περιμένουν εξηγήσεις, απολογίες, μια κάποια μεταμέλεια για την επιλογή της. Στις προσωπικές σχέσεις μια "γυναίκα μόνη" είναι... πολύ επικίνδυνο "πράγμα". Κι έτσι, με τον ίδιο και απαράλλαχτο φασιστικό τρόπο, 2000 χρόνια τώρα επιβάλλεται με όλους τους δυνατούς τρόπους (θεσμικά, εθιμικά, θρησκευτικά, κοινωνικά, ενοχικά), η ιδέα της ύπαρξη της γυναίκας σε άμεση αναφορά και εξάρτηση με τον άνδρα. Ένα μοντέλο που ενώ όλα καταδεικνύουν τον παραλογισμό του, αυτό παραμένει το κυρίαρχο, επιβεβαιώνοντας με τον πλέον κατηγορηματικό και απόλυτο τρόπο, ότι το "παιχνίδι" της ελευθερίας της γυναίκας ήταν από πάντα στημένο, σκληρό και αδυσώπητο κι έτσι συνεχίζει να είναι.

Και το καταλαβαίνεις ακόμα καλύτερα όταν φύγεις από το όποιο ασφαλές περιβάλλον σου προσφέρει το κεκτημένο του Ευρωπαϊκού πολιτισμού, όπου δεν κινδυνεύεις από δημόσιο μαστίγωμα ή λιθοβολισμό, ή οξύ στο πρόσωπο, και μπορείς να κυκλοφορήσεις χωρίς τη συνοδεία ανδρικού μέλους της οικογένειας, να σπουδάσεις και να εργαστείς. Επίσης μάλλον δε θα σε κάψουν σαν μάγισσα, αν και παρακολουθώ με αγωνία την εξέλιξη του θέματος στην Γκάνα. Το ξέρω ότι δίπλα σε όλα αυτά που συμβαίνουν, το "δεσποινίς" να φαντάζει πολύ "μικρό", το Μπαχρέιν πολύ αδιάφορο και η Γκάνα πολύ μακριά. Βέβαια, εγώ ξέρω επίσης ότι δεν είναι έτσι. Αλλά αν εσύ παρόλα αυτά πιστεύεις ότι έτσι είναι, δεν πειράζει, ξεκίνα από αυτά τα μικρά καθημερινά. Ξεκίνα από τη γυναίκα δίπλα σου!