Σάββατο, 8 Οκτωβρίου 2011

Οι καλοί τρόποι στο sex

Αν με ρωτούσε κάποιος πριν λίγα χρόνια ποια η σχέση των "καλών τρόπων" με το sex, θα τον κοιτούσα περίεργα και θα αναρωτιόμουν γιατί με ρωτάει άραγε κάτι τόσο αυτονόητο. Ήταν η εποχή που ήμουν μικρή, που ταξίδευα συχνά, που γνώριζα την Ευρώπη, που εκλέπτυνα τους τρόπους και τις απόψεις μου παρακολουθώντας, κάνοντας και μαθαίνοντας πολλά. Σε εκείνη την εποχή "οι καλοί τρόποι στο sex" ήταν για μένα κάτι αυτονόητο. Ήταν η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα σε ανθρώπους εκλεπτυσμένους, κοσμοπολίτες, που μπορούσαν να αντιληφθούν τα πράγματα σε ένα άλλο επίπεδο, να "μιλήσουν" μια άλλη γλώσσα φτιαγμένη με λεπτές φινιρισμένες απόψεις, σκέψεις και συμπεράσματα, που είχαν μια άλλη κουλτούρα για το sex τελικά, τόσο ιδιαίτερη και με έναν τρόπο "ανώτερη" από όποια άλλη διαφορετική, που έμοιαζε χοντροκομμένη, κατώτερη, ανάξια λόγου και σημασίας. 

Οι "καλοί τρόποι στο sex", το ενδιαφέρον δηλαδή για τον άλλον, να κάνεις/να κάνει/να γίνουν πράγματα που του αρέσουν και τον ευχαριστούν ήταν για μένα ένας κοινός τόπος τον οποίο θεωρούσα τόσο ταιριαστό με την κουλτούρα του κοσμοπολιτισμού που τότε ζούσα (δεν είχα ακόμη ξεκινήσει τη σχέση μου με τον ακτιβισμό) και ταυτόχρονα ένα μέρος μιας ιδιαίτερης προσωπικής ταυτότητας, που σε ξεχώριζε όσο ίσως καμιά άλλη από κάποιους και σε ένωνε όσο ίσως καμιά άλλη με κάποιους άλλους. Αυτή ήταν η άποψή μου τότε και επειδή δε την ξανασκέφτηκα τα επόμενα χρόνια, νόμιζα πως συνέχιζα να έχω την ίδια άποψη. Όταν πριν από λίγες μέρες η κουβέντα άγγιξε για λίγο το θέμα των "καλών τρόπων στο sex", έπιασα τον εαυτό μου με ένα σωρό αυθόρμητες ενστάσεις και μάλλον βιάστηκα να κλείσω το θέμα.

Είναι πραγματικά μονόδρομος οι "καλοί τρόποι στο sex"? Και αν οι "καλοί τρόποι" είναι μία σύμβαση κοινωνικού τύπου, τι μας κάνει να τη μεταφέρουμε και σε μια τόσο προσωπική συμπεριφορά όπως είναι το sex? ή μήπως και το sex είναι τελικά μια κοινωνική συναναστροφή λίγο πιο "στενού τύπου"? Τι αναζητάμε επιλέγοντας εκείνον/η που θα κάνουμε sex μαζί του/της? Και αν η προσωπική μας ευχαρίστηση είναι αυτό που θέλουμε να πάρουμε, είναι βέβαιο ότι και κάτι θέλουμε να δώσουμε? Και τελικά μέχρι που "πρέπει" να φτάνουν αυτοί οι "καλοί τρόποι"?

Σκεφτόμουν πάντα ότι τα "one night stand" έχουν μια ελκυστική "ανωνυμία", μια απελευθερωτική ανωνυμία. Δε χρειάζεται να πεις ποιος είσαι, να δείξεις ή να δώσεις κάτι, δε χρειάζεται να παρουσιάσεις τους "καλούς σου τρόπους στο sex" ως τα προσωπικά σου διαπιστευτήρια. Χωρίς συμφωνίες, χωρίς αμοιβαιότητες, χωρίς τη δέσμευση της οικειότητας, ή τον εγκλωβισμό του "γνωρίζω", μπορείς να είσαι όποιος/α θέλεις, χωρίς υπαγορεύσεις, χωρίς συνεπείς συμπεριφορές, χωρίς καν αυτο-αναφορές. Μια ανακουφιστική τελικά για πολλούς ανωνυμία.

Από την άλλη, το sex στις μόνιμες σχέσεις φαντάζει πάντα και σχεδόν πάντα είναι τόσο συγκεκριμένο, όσο και μόνιμο. Είσαι σχεδόν αναπόφευκτα αυτό που ο άλλος σου έχει πει ότι είσαι. Παραγεμίζοντας τη ζωή με ένα σωρό προσδιορισμούς, "σύζυγος", "σύντροφος", "αγαπημένος", "σχέση", "μόνιμη σχέση", "πολύχρονη σχέση" και ότι άλλο ο επινοητικός νους έχει ανάγκη, ένα "sex καλών τρόπων" φαντάζει αναπόδραστος μονόδρομος. Μέσα σε αυτά τα ασφυκτικά σχήματα και τους ακόμα πιο ασφυκτικούς και απαιτητικούς προσδιορισμούς δεν μπορείς να δικαιολογήσεις ή να εξηγήσεις ικανοποιητικά την όποια έλλειψη ενδιαφέροντος για τον άλλον. Κι έτσι γίνεται όλο και πιο δύσκολο να παραμείνεις αυτός που είσαι, από το να είσαι αυτός που ο άλλος σου είπε, ή σου έμαθε ότι είσαι. Κι αυτός ο ετεροκαθορισμός δικαιολογεί, ανέχεται, χωράει συμπεριφορές εκτός "καλών τρόπων στο sex"? Αν λοιπόν το "one night stand" μπορεί λόγω χαρακτήρα να αδιαφορεί για τους "καλούς τρόπους στο sex", το sex στις μόνιμες σχέσεις μπορεί να κάνει το ίδιο, ή υπάρχει μόνο όσο υπάρχουν και αυτοί?

Σήμερα, νομίζω ότι βρίσκομαι στην ελευθερία να είμαι όπως θέλω στο sex. Με "καλούς τρόπους", χωρίς "καλούς τρόπους", ανάλογα με το πως θα επιλέξω εγώ να είμαι. Χωρίς υποχρεώσεις και από κοινού συμφωνίες, χωρίς τυπικές υπαγορεύσεις. Σε κάποιους φαντάζομαι θα αρέσει, σε κάποιους άλλους όχι, αλλά ως γνωστό δεν μπορείς να αρέσεις σε όλους και τελικά ίσως το μόνο σημαντικό είναι να αρέσεις στον εαυτό σου. Ίσως και τόσο απλά.

Τρίτη, 4 Οκτωβρίου 2011

Ιστορίες αυταρέσκειας ή Τι ήθελε να πει ο ποιητής (που ήξερε πολλά)

Το να φαντάζεσαι τον "ιδανικό άνδρα" το θεωρούσα πάντοτε μια απίστευτη, ανεξήγητη διεργασία, καθώς δεν καταλάβαινα ποτέ ούτε πως, ούτε γιατί γινόταν. Στις συζητήσεις μεταξύ των σκληρών, αδυσώπητων και ανελέητων γυναικοπαρεών (και μην πιστέψετε ούτε για μια στιγμή ότι οι γυναικοπαρέες δεν είναι έτσι), όταν "ερχόταν η σειρά μου" δεν είχα τι να πω. Η ατέλειωτη λιακάδα ενός καθαρού μυαλού! Τίποτα, ούτε μια τόση δα περιγραφή. "Ας αφήσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους να μας εκπλήξουν", έλεγα, "μη το στενεύουμε τόσο", αλλά αυτό δεν ικανοποιούσε το κοινό αίσθημα της παρέας, που ήθελε ξεκάθαρα πράγματα, σαφής περιγραφές και ρητές δηλώσεις.

Με τον καιρό κατέληξα πως η σύνθεση του "ιδανικού άνδρα" ή της "ιδανικής γυναίκας", δεν είναι παρά μια αυτάρεσκη ενασχόληση του νου μας. Τόσο αυτάρεσκη που γίνεται χωρίς να το καταλάβεις και τόσο περιοριστική. Οι περιγραφές αυτές στην ουσία, δεν είναι τίποτα άλλο από επικαλυμμένες εκδοχές του εαυτού μας, που μας λένε περισσότερο ποιοι και τι είμαστε εμείς, παρά ο όποιος εξιδανικευμένος άλλος. Και η αλήθεια είναι ότι για αυτόν τον ιδανικό άλλο, που φαίνεται να μας απασχολεί τόσο πολύ, ώστε να τον αναζητούμε σε όλη μας τη ζωή, δε δίνουμε και πολύ σημασία. Απλά όποιον κρίνουμε ως ιδανικό για εμάς, ως εκ θαύματος, μας ταιριάζει, "μας πάει", μας μοιάζει τόσο πολύ!

Αυτές οι εγκλωβιστικές επιλογές ακόμη και όταν δεν προέρχεται από φοβικά κίνητρα, αλλά από ιστορίες με Σταχτοπούτες και Κοκκινοσκουφιστές με Prada και Escada που στο τέλος πάντα βρίσκουν τον Πρίγκιπά τους, είναι τόσο προβλέψιμες και βαρετές, που είναι να απορείς πως μπορούν να κρατήσουν μια ζωή και όχι να παριστάνεις την έκπληκτη όταν ξεφτίζουν στο χρόνο. Anyway, τα βρίσκω εξαιρετικά βαρετά! Και κυρίως αυτήν την απίστευτη εμμονή να βλέπουμε στον άλλον το καθρέφτισμα του εαυτού μας και όχι αυτόν τον άλλον, που είναι εκεί, απέναντί μας, που μιλάει και δεν τον ακούμε, που σκέφτεται και δεν τον καταλαβαίνουμε, που υπάρχει και δεν τον βλέπουμε, γιατί είμαστε πολύ απασχολημένες να διακρίνουμε κάπου μέσα στον άλλον τον εαυτό μας.

Και το ερώτημα παραμένει πάντα το ίδιο, τι είναι αυτό που κάνει μια γυναίκα όμορφη, επιθυμητή, ιδανική? Η εικόνα της έτσι όπως αντανακλάται οικεία και αναγνωρίσιμη από την ίδια, ή η εικόνα της έτσι όπως σχηματίζεται από το βλέμμα του άλλου? 

Ο ποιητής είχε δίκιο "ο πόθος των άλλων σε κάνει Ωραία, Ελένη". Κι Όμηρος ήξερε... Η Ωραία Ελένη δε χρειαζόταν καμιά περιγραφή, δε χρειαζόταν να αναζητήσει το είδωλό της στον άλλον, απλά να "δει" τον άλλον και να τον αφήσει να τη "δει" και αυτός...



Σάββατο, 1 Οκτωβρίου 2011

Ξεκίνα από τη γυναίκα δίπλα σου!

Όλα άρχισαν με την είδηση από το Μπαχρέιν όπου μια γυναίκα καταδικάστηκε σε δημόσια τιμωρία, επειδή οδηγούσε χωρίς την άδεια του συζύγου της. "Ναι, αλλά τελικά της δόθηκε χάρη", μου είπε η Ντέμη όταν το συζήτησα χθες μαζί της, αφήνοντάς με έκπληκτη, που αν και τόσο νέα και πολυάσχολη με άλλα, είχε προσέξει την είδηση και ήξερε και την εξέλιξή της. Όντως της δόθηκε χάρη, ίσως να έπαιξε και κάποιο ρόλο ότι ήταν πριγκίπισσα, σύζυγος μεγαλο-something κι έτσι δε θα μαστιγωθεί δημόσια.

Αυτήν την εποχή στη Γαλλία που άλλοτε δικαιώνει την ιστορική της πορεία με τους σύγχρονους αγώνες της και άλλοτε την ντροπιάζει (όπως με την εκδίωξη των Ρομά), πολύς λόγος γίνεται για το "δεσποινίς" που αναγράφεται στα επίσημα έγγραφα και μεγάλος αγώνας καταβάλεται για την κατάργησή του. Και δικαίως, γιατί δεν παραπέμπει στο βυζαντινό "δέσποινα", αλλά συνδέεται με την έννοια που ο όρος απέκτησε τον 19ο αιώνα και εννοούσε τον αποκλεισμό των ενήλικων ανύπανδρων γυναικών, οι οποίες καθώς δεν ήταν ανήλικες δεν υπόκεινται στην πατρική εξουσία, αλλά ούτε και παντρεμένες και άρα δεν υπόκεινται στην εξουσία του συζύγου. Έτσι λοιπόν οι επιλογές δεν ήταν πολλές... Σήμερα, ο όρος αυτός διακρίνει τις γυναίκες, προβάλλοντας την προσωπική και οικογενειακή τους κατάσταση, καθώς αυτή δηλώνεται με το "δεσποινίς", πράγμα που δε συμβαίνει με την προσφώνηση "κύριος", η οποία περιλαμβάνει ανύπανδρους και πανδρεμένους άνδρες χωρίς διάκριση. Ας εξαλειφθεί λοιπόν το "δεσποινίς" και ας μείνει για όλες το "κυρία", καθώς μια ανύπανδρη γυναίκα έχει η ίδια την "κυριότητα" του εαυτού της. Ελπίζω ότι θα πετύχει στη Γαλλία, και η απάλειψη αυτού του χαρακτηρισμού θα έρθει και στην υπόλοιπη Ευρώπη αργά ή γρήγορα. (Στην Αμερική δε ξέρω πότε θα φτάσει, αλλά εύχομαι όπως πάντα σε αυτήν τη χώρα "και σύντομα ελεύθερη").

Κι ύστερα ήρθε στο μυαλό μου ξανά το στρατόπεδο "μαγισσών" στη Γκάνα, μια είδηση λίγες μέρες πριν. Μεγάλοι, παγκόσμιοι οργανισμοί μαζεύουν υπογραφές, αλλά δεν είμαι και πολύ σίγουρη τι θα επιτύχει αυτό, καθώς για τον "ακτιβισμό του καναπέ" και την αποτελεσματικότητα των υπογραφών κρατάω πάντα μια επιφύλαξη.

Τον 21ο αιώνα παραμένει πάρα πολύ δύσκολο να είσαι γυναίκα, πόσο μάλλον μια ελεύθερη γυναίκα. Η κοινωνία άλλοτε με περισσότερη άλλοτε με λιγότερη αμηχανία, σχεδόν δε ξέρει τι να σε κάνει, πως να σε "διαχειριστεί" και τελικά πως να σε αντιμετωπίσει. Κάτι που σε κάνει να αισθάνεσαι ως "επικίνδυνος εχθρός" και σε κρατάει συνέχεια σε μια ανυπόφορη και απάνθρωπη διαφορά από τους άλλους. Στις κοινωνικές συναναστροφές μια γυναίκα ελεύθερη είναι μια γυναίκα "μόνη", αντικείμενο καχυποψίας και ερωτηματικών, από την οποία όλοι περιμένουν εξηγήσεις, απολογίες, μια κάποια μεταμέλεια για την επιλογή της. Στις προσωπικές σχέσεις μια "γυναίκα μόνη" είναι... πολύ επικίνδυνο "πράγμα". Κι έτσι, με τον ίδιο και απαράλλαχτο φασιστικό τρόπο, 2000 χρόνια τώρα επιβάλλεται με όλους τους δυνατούς τρόπους (θεσμικά, εθιμικά, θρησκευτικά, κοινωνικά, ενοχικά), η ιδέα της ύπαρξη της γυναίκας σε άμεση αναφορά και εξάρτηση με τον άνδρα. Ένα μοντέλο που ενώ όλα καταδεικνύουν τον παραλογισμό του, αυτό παραμένει το κυρίαρχο, επιβεβαιώνοντας με τον πλέον κατηγορηματικό και απόλυτο τρόπο, ότι το "παιχνίδι" της ελευθερίας της γυναίκας ήταν από πάντα στημένο, σκληρό και αδυσώπητο κι έτσι συνεχίζει να είναι.

Και το καταλαβαίνεις ακόμα καλύτερα όταν φύγεις από το όποιο ασφαλές περιβάλλον σου προσφέρει το κεκτημένο του Ευρωπαϊκού πολιτισμού, όπου δεν κινδυνεύεις από δημόσιο μαστίγωμα ή λιθοβολισμό, ή οξύ στο πρόσωπο, και μπορείς να κυκλοφορήσεις χωρίς τη συνοδεία ανδρικού μέλους της οικογένειας, να σπουδάσεις και να εργαστείς. Επίσης μάλλον δε θα σε κάψουν σαν μάγισσα, αν και παρακολουθώ με αγωνία την εξέλιξη του θέματος στην Γκάνα. Το ξέρω ότι δίπλα σε όλα αυτά που συμβαίνουν, το "δεσποινίς" να φαντάζει πολύ "μικρό", το Μπαχρέιν πολύ αδιάφορο και η Γκάνα πολύ μακριά. Βέβαια, εγώ ξέρω επίσης ότι δεν είναι έτσι. Αλλά αν εσύ παρόλα αυτά πιστεύεις ότι έτσι είναι, δεν πειράζει, ξεκίνα από αυτά τα μικρά καθημερινά. Ξεκίνα από τη γυναίκα δίπλα σου!