Δευτέρα, 20 Ιουνίου 2011

Το διφορούμενο "άλλο", οι ηρωικοί "άλλοι" και το χαμένο "εμείς"

Είναι γεγονός ότι διανύουμε μια περίοδο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μια απλή ενημέρωση ανά την Ελλάδα και την Ευρώπη κάνει φανερό ότι, άλλα λένε οι πολιτικοί στην Ελλάδα, άλλα στο κομματικό τους ακροατήριο, άλλα στη Βουλή, άλλα στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άλλα στους άλλους Ευρωπαίους πολιτικούς, άλλα στα ξένα ΜΜΕ όταν απευθύνονται στους Ευρωπαίους πολίτες. Μα και οι Ευρωπαίοι πολιτικοί (ένα χαρακτηριστικό της εποχής είναι ότι δεν υπάρχουν "ηγέτες" πλέον) χρησιμοποιούν αυτό το "άλλα" με εξαιρετική δεξιοτεχνία, ανάλογα με το ακροατήριο. Όλα αυτά τα "άλλα" μοιάζουν προς στιγμή να δημιουργούν μια κάποια σύγχυση. Αλλά δεν είναι τόσο πολύπλοκα νομίζω.

Η κουβέντα που γίνεται κυρίως από τα ΜΜΕ στο εξωτερικό, για την αποφυγή μιας "άτακτης πτώχευσης" και η επιμονή σε αυτόν τον όρο (το "ανεξέλεγκτη" αποδίδει σχεδόν το ίδιο, αλλά δεν είναι τόσο ακριβής), ένα πράγμα κάνει φανερό: αυτό που επεξεργάζονται τα οικονομικά κέντρα για την "Ελληνική περίπτωση" δεν είναι μία λύση για τη σωτηρία. Είναι μια φόρμουλα για ελεγχόμενη πτώχευση. Αναμφίβολα η Ελλάδα είναι ένα case study, όχι όμως για αυτό που νομίζουμε. Όχι, δηλ. για το πως μέσα από αέναες δανειοδοτήσεις θα σωθεί ένα κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την πτώχευση. Αλλά πως θα δημιουργηθεί ο μηχανισμός εκείνος, ώστε ένα τέτοιο κράτος με ελεγχόμενους τρόπους να πτωχεύει, χωρίς η πτώχευση αυτή να συμπαρασύρει και άλλα κράτη μέλη, ή τουλάχιστον στην πρώτη φάση, δημιουργώντας όσο το δυνατόν λιγότερους τριγμούς στις οικονομίες των άλλων κρατών - μελών.

Το πως τελειώνει μια εποχή και πως αρχίζει μια άλλη έχει πάντα τη δικιά του ιστορική αξία ως γεγονός, είτε γίνεται μέσα από ρήξεις, είτε μέσα από συνέχειες ή ασυνέχειες, είτε μέσα από ειρηνικά κινήματα, είτε μέσα από επαναστάσεις βίαιες ή βελούδινες. Το πότε "αρχίζει" η νέα εποχή είναι επίσης δύσκολα διακριτό. Κι ενώ το "πότε" έχει μια δυσκολία, φαίνεται να είναι μάλλον πιο εύκολο να αντιληφθεί κανείς το "πως". Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι η εποχή της αλληλεγγύης έχει τελειώσει. 

Η εποχή που η γηραιά Ευρώπη μετά από δύο αιματηρούς πολέμους προσπαθούσε να κερδίσει τη χαμένη της αξιοπρέπεια και πίστη στον "καλό" εαυτό της τέλειωσε ανεπιστρεπτί. Σήμερα οι ισχυρές οικονομίες των "ισχυρών" με αρκετά ερωτηματικά κρατών - μελών της Ένωσης, δεν τρέφουν κανένα αλληλέγγυο συναίσθημα. Ίσα ίσα, δεν έχουν χώρο και χρόνο για αυτό. Οι αγορές εκτός Ευρώπης είναι εκεί και ο διάλογος μαζί τους μοιάζει να έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ακόμη και αν περιλαμβάνει ως όρους και τη συνδιαλλαγή με τις δικές του παθογένειες. Στην ΕΕ δεν είμαστε πια "χρήσιμοι" και όσο περνάει ο καιρός θα γινόμαστε όλο και πιο "α-χρήαστοι" μέχρι να γίνουμε τελικά πολύ γρήγορα εντελώς "άχρηστοι". Κι επειδή εμάς ακολουθούν και άλλοι, το "χρήσιμο" είναι να βρεθεί μια φόρμουλα για όλους τους "άχρηστους" πλέον.

Δεν είναι μόνο η Ελλάδα που τελειώνει με μια εποχή. Η ΕΕ όπως και άλλες προηγούμενες ΕΕ φαίνεται να μπαίνει και αυτή σε μια άλλη εποχή. Συρρίκνωσης? Διάλυσης? Μετασχηματισμού σε μια ελιτίστικη οικονομική ομάδα? Η Ευρώπη για διαφορετικούς "κατά τόπους και οικονομίες" λόγους - με κινητήριο μοχλό τα αδιέξοδα της οικονομίας και πίσω από αυτά τα αδιέξοδα του συστήματος - αλλάζει. Ολοκληρώνεται μια εποχή μαζί με όλα τα διακριτά πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά "τοτέμ" της. Και ήταν μάλλον αναμενόμενο για κάτι τόσο "γηραιό" όσο η Ευρώπη.

Δε ξέρω τι είναι αυτό που θα έρθει, πως θα μπορούσα άλλωστε. Χαίρομαι όμως που είμαι εδώ τώρα που συμβαίνει. Είναι σκληρό, οδυνηρό, άδικο, πολύ παραπάνω από όσο μπορούμε να αντέξουμε και κάποιοι να καταλάβουμε. Αλλά με γοητεύει αυτή η γενναιότητα, η αποφασιστικότητα να διεκδικήσουμε το καλύτερο, όχι από αυτό που τελειώνει όπως νομίζουν μερικοί, αλλά από το καινούριο που θα έρθει.

Τελικά, είμαι μια αμετανόητα ρομαντική ψυχή. Με γοητεύουν ακόμη οι ήρωες, οι επαναστάσεις, το όραμα ενός καλύτερου κόσμου. Τουλάχιστον δεν είμαι μόνη!