Παρασκευή, 27 Μαΐου 2011

Τι ώρα είναι? (Θα σας δω το βράδυ στο Λευκό Πύργο)

Για μένα οι συγκεντρώσεις ειρηνικής διαμαρτυρίας στις μεγάλες πλατείες των μεγάλων πόλεων είναι μια πρωτόγνωρη κατάσταση. Αλλά και στη γενιά του Πολυτεχνείου ανήκαν οι γονείς μου, όχι εγώ. Για μένα οι διαμαρτυρίες μέχρι τώρα ήταν πάντα οι ίδιες, με την ίδια αρχή, την ίδια εξέλιξη, την ίδια κατάληξη. Αυτές οι ειρηνικές λοιπόν συναντήσεις δεν έχουν καμία σχέση με άλλες συγκεντρώσεις, πορείες, ή ότι άλλο φαντάζεται και νομίζει κανείς.

Περπατάω ανάμεσα στον κόσμο που έχει συγκεντρωθεί στην πλατεία του Λευκού Πύργου και κοιτάζω με περιέργεια τις στημένες σκηνές που κάθε μέρα πολλαπλασιάζονται. Αισθάνομαι μια περίεργη ήρεμη αλληλεγγύη, μια ασφάλεια και για πρώτη φορά τόσο έντονα, μια ... ομοιότητα. Είναι πολύς και διαφορετικός αυτός ο κόσμος. Όλες οι ηλικίες. Προσπαθώ δόλια να τους ομαδοποιήσω και δεν μπορώ. Μαχητικοί φοιτητές, μητέρες με καροτσάκια, μπαμπάδες με τα παιδιά τους αγκαλιά ή στο χέρι, όλοι μαζί ήρεμοι, ψύχραιμοι, κανένα κομματικό ή άλλο διακριτικό. Κάθονται στο χορτάρι και συζητάνε χωρισμένοι σε μικρές παρέες, ή στέκονται όρθιοι, παίρνουν το μικρόφωνο και ταυτόχρονα το λόγο. Μιλάνε για το "τώρα", για το "μέτα", για αυτά που χάθηκαν και για αυτά που δεν πρέπει να χαθούν. Είναι λόγοι παρηγοριάς, δύναμης, ελπίδας. Δεν υπάρχει τίποτα το εκδικητικό, το μίζερο, το μεμψίμερο, το αποκαρδιωτικό.

Η απάντηση από το πανώ του Συντάγματος "Οι Έλληνες είναι ξύπνιοι. Τι ώρα είναι? Είναι ώρα να φύγετε" (με αποδέκτες τους πολιτικούς) στο πανώ των Ισπανών (το οποίο έγραφε "Ησυχία μη ξυπνήσουν οι Έλληνες"), έδειξε ότι υπάρχουν αντανακλαστικά. Το κάλεσμα των Ελλήνων πολιτών στους Γάλλους με το πανώ "Μην κοιμάστε, γιατί ονειρεύεστε το Μάη του '68" (αλλά ξαναζήστε τον) δείχνει ότι αυτή η κίνηση θα έχει συνέχεια και μπορεί να πάρει ακόμα μεγαλύτερες ευρωπαϊκές διαστάσεις. Σήμερα, οι "Αγανακτισμένοι Πολίτες" προσέθεσαν άλλο έναν σημαντικό αυτο-προσδιορισμό: "Αγανακτισμένοι - Αποφασισμένοι Πολίτες". 

Αναμφίβολα αυτή η ειρηνική συνάντηση, διαμαρτυρία, συνομιλία, παράγει πολιτική. Όπως εξελίσσει τους αυτο-προσδιορισμούς της, θα ξεκαθαρίσει και θα μετασχηματίσει, θα εξελίξει το χρεοκοπημένο πολιτικό τοπίο. Αν δεν ήταν τέτοιο, οι έλληνες πολιτικοί, βουλευτές, υπουργοί, θα βρίσκονταν και αυτοί στις πλατείες και θα συνομιλούσαν με τον κόσμο. Δεν είναι όμως εκεί, δεν είναι πουθενά. Εμφανίζονται μόνο στις μεταξύ τους συναντήσεις και στις κάμερες για να πάρει ο καθένας για τον εαυτό του ότι προλάβει, λες και δεν καταλαβαίνουν τι συμβαίνει. Λες και δεν καταλαβαίνουν ότι η λεία από την οποία διεκδικούν το μερίδιό τους είναι το κουφάρι μιας πολιτικής που τώρα πια είναι ανεπίστροφα "παλιά". Μπορεί και να μην καταλαβαίνουν... μπορεί και να μην αντιλαμβάνονται ότι ο κόσμος αλλάζει. Δεν υπάρχουν προβλέψεις και θα ήταν αφελής όποιος επιχειρούσε να κάνει, για το πως θα αλλάξει. Δεν είναι εποχή προβλέψεων άλλωστε, είναι εποχή δράσης. 

Θα σας δω το βράδυ στο Λευκό Πύργο.




Τετάρτη, 4 Μαΐου 2011

Το κουίζ της εβδομάδας

Πότε τελειώνει μια σχέση? 

Αν αυτό είναι το κουίζ της εβδομάδας και απαντήσατε: "μα, όταν τελειώνει η αγάπη φυσικά", τότε έχετε σίγουρα χάσει. Αυτοί που παραμένουν μέσα σε μακροχρόνιες και ενίοτε σπουδαίες σχέσεις, θα σας πουν ότι αυτό συμβαίνει γιατί δεν έχει χαθεί η εμπιστοσύνη. Αυτή η γλυκιά άνεση, η οικειότητα, η βεβαιότητα ότι ο άλλος είναι εκεί για σένα, με σένα.

Είμαι κι εγώ από εκείνους που πιστεύουν ότι μια σχέση τελειώνει τη στιγμή που τελειώνει η εμπιστοσύνη μας στον άλλον και δεν έχει τόση σημασία πότε θα το καταλάβει ο άλλος, πότε θα "ανακοινωθεί", ή πότε θα επέλθει τελικά ο χωρισμός (ίσως και ποτέ για πολλούς και άλλους λόγους). Δεν έχει σημασία αν διατηρείτε ο έρωτας ή η αγάπη, ή όποιο άλλο συναίσθημα. Αυτά, ακόμη και αν χαθούν μέσα στις αστοχίες, στον ενθουσιασμό, ή το χρόνο μιας σχέσης, εύκολα ή δύσκολα ίσως μπορούν να ξανακερδίζονται. Αν χαθεί η εμπιστοσύνη όμως, μπορεί να κερδηθεί ξανά? Νομίζω (πάντα είναι ενδιαφέρον να διαψεύδεσαι), πως όχι. Ακόμη και η προσπάθεια θα έχει μέσα της τέτοια ενοχή, τόσο κόπο, και τέτοια εκδικητική μεταμέλεια, που δε ξέρω αν αξίζει.

Το να χάνεις την εμπιστοσύνη σου στον άλλον μέσα σε μια σχέση, άλλες φορές είναι σα να χάνεις τη γη κάτω από τα πόδια σου, άλλες φορές σα να χάνεις τον εαυτό σου, άλλες φορές σα να χάνεις τον άλλον και κάποιες φορές όλα αυτά μαζί. Και τίποτα από αυτά δεν είναι απλό ή εύκολο. Η απώλεια ποτέ δεν είναι εύκολη. Όμως, συμβαίνει και άλλες φορές μπορεί να είναι η αρχή σε μια κοπιαστική ανηφόρα, άλλες φορές η αφορμή για έναν απολαυστικό κατήφορο, πάντα όμως είναι η ευκαιρία για ένα καινούριο δρόμο. Ή τουλάχιστον για μένα, που "όλα είναι δρόμος"...


Δευτέρα, 2 Μαΐου 2011

Ο Δημήτρης (Κοντόπουλος) κι εκείνος ο "άλλος" από μακριά

Με τον Δημήτρη (Κοντόπουλο) δε είμαστε αυτό ακριβώς που λένε "φίλοι". Δεν έχουμε μοιραστεί τίποτα από αυτά που μοιράζονται οι "φίλοι", μια πίτσα, ένα βράδυ έχοντας πιει μέχρι τελικής πτώσης, μια χαρά, μια στεναχώρια, ένα τηλεφώνημα μέσα στη νύχτα, μια συζήτηση για τα γκομενικά μας, κάτι από όλα αυτά ή άλλα που μας κάνουν φίλους. 

Παρόλα αυτά, τον κρατάω πάντα σε μια ζεστή θέση στην καρδιά μου, μαζί με τη φυσική του τότε συστολή όταν πρωτοετής έσκασε μύτη στη Θεσσαλονίκη, με τις ώρες που μοιραστήκαμε στο dojo, με τα ωραία του Τ-shirts, με την επιθυμία του να φύγει στην Ιαπωνία και τα πρώτα του βήματα στα ιαπωνικά. Δεν ήμασταν "φίλοι", αλλά νομίζω πρέπει να αφήνεις τους ανθρώπους να την κερδίζουν αυτή τη θέση στην καρδιά σου, χωρίς πολλά - πολλά, χωρίς δοκιμασίες και κυρίως χωρίς χαρακτηρισμούς, γιατί η ζωή "στεγνώνει" πολύ, όταν θέλεις να ονοματίσεις και να εξηγήσεις το καθετί. Κάπως έτσι με τον Δημήτρη και τώρα που είναι στην Ιαπωνία, χαίρομαι να είναι καλά, να κάνει πράγματα που του αρέσουν, να είναι κοντά σε ανθρώπους που τον αγαπάνε και τους αγαπάει, γιατί η ζωή δεν είναι τίποτα πιο πολύπλοκο από ένα απλό "εδώ και τώρα".

Το ότι τον "ανάγκασα" να διαβάσει το blog μου με δόλιους και εκβιαστικούς τρόπους, μου το συγχωρώ. Το ότι εκείνος υπέκυψε, του το συγχωρώ επίσης! Και καθώς βλέπω στα στατιστικά την "είσοδο" από Ιαπωνία καταλαβαίνω, αλλά βλέποντας τις άλλες "εισόδους", αναρωτιέμαι. Και καλά από τις χώρες της Ευρώπης. Από την Αμερική όμως? Ποιος είναι? Γιατί διαβάζει ένα ελληνικό blog? Γιατί το δικό μου? Μόνο το δικό μου ή και άλλα? 

Τα τόσα χρόνια στο ραδιόφωνο σε κάνουν να μην αναρωτιέσαι ποιος είναι αυτός που σε ακούει. Κάποιοι πιστεύουν ότι ισχύει το αντίστροφο, αν δε σε απασχολεί ποιος είναι αυτός που σε ακούει, τότε πραγματικά μπορείς να κάνεις καλό ραδιόφωνο. Είναι άλλη η λειτουργία χωρίς εικόνα. Και είναι αλήθεια ότι η πλειονότητα των ακροατών δε θέλει να σε γνωρίσει προσωπικά, δε θέλει να σε δει, δε θέλει να έχει την εικόνα σου. Είναι επειδή φτιάχνει τη δικιά του? Είναι επειδή δε θέλει να τη χαλάσει? Είναι επειδή δε τη χρειάζεται?

Το blog είναι για μένα καινούρια κατάσταση. Δε ξέρω τι ενεργοποίησε αυτήν την περιέργεια. Θα ήθελα όμως να γνωρίζω. Ε, εσύ που με διαβάζεις από εκεί μακριά, ποιος είσαι?


Και οι δε, δεν υπήρξαν ποτέ ενάρετοι

Δε ξέρω τι είναι χειρότερο αυτήν την εποχή, να είσαι άνεργος και να έχεις επίγνωση της κατάστασής σου, ή να είσαι εργαζόμενος και να μην έχεις? 

Γιατί αν, ας πούμε είσαι έλληνας υπουργός, πράγμα που σημαίνει "σκληρά εργαζόμενος", αυτό εμπεριέχει τον κίνδυνο, εσύ να νομίζεις ότι είσαι υπουργός και όλοι οι άλλοι να γνωρίζουν ότι είσαι υπάλληλος του "μηχανισμού". Γιατί τι άλλο μπορεί να είσαι όταν κάθε 3 μήνες έρχονται, ελέγχουν και κρίνουν τη δουλειά σου, την αποδοτικότητά σου, την αποτελεσματικότητά σου και σου αναθέτουν την επόμενη. Πάνω σε αυτό το πρότυπο ελέγχου, αποδοτικότητας, αποτελεσματικότητας, δεν θέλουμε να δουλεύει και ο δημόσιος τομέας? Δε λέω, έχει μια διαφορά, άλλο υπάλληλος του "μηχανισμού", άλλο του Δημοσίου. Άλλες αποδοχές, άλλα κίνητρα, άλλα bonus. Αλλά και οι καημένοι οι δημόσιοι υπάλληλοι την πάτησαν σαν τον τσομπάνη και τον λύκο. Από το να γκρινιάζουν συνεχώς χρόνια ολόκληρα για την πολλή δουλειά, τα λίγα λεφτά, το "κακό" σύστημα που δεν αναγνωρίζει την αξία τους, και άλλα τέτοια γραφικά και κωμικά, σήμερα δεν τους πιστεύει κανείς!

Νομίζω αυτήν την εποχή οι "καημένοι" είναι πραγματικά οι έλληνες υπουργοί. Δεν είναι ότι τους λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να βρω καλύτερο χαρακτηρισμό. Εμείς, ότι είχαμε μας το πήραν, το δώσαμε, δεν έχει σημασία δεν είναι αυτό το θέμα πλέον, το θέμα είναι ότι δεν υπάρχει φράγκο πια! Κι ευτυχώς κάπως το αντιλήφθηκαν και ματαίωσαν την αύξηση του ΦΠΑ στο 23%! Υποχώρησαν και σε αυτό σπασμωδικά όπως σε όλα. Σπασμωδικές υπαναχωρήσεις, επανεξετάσεις, η κοινωνική ένταση σε κορύφωση, οι κινητοποιήσεις σε έξαρση και μέσα σε αυτόν το χαμό το σάλπισμα της υποχώρησης.

Στην ιστορία των πολέμων ανάλογα με το είδος του πολέμου και την εποχή ο αρχηγός ή τραβούσε μπροστά κι μοιραζόταν τη μοίρα των στρατιωτών του, ή καθόταν στα μετόπισθεν ως εξαιρετικά "πολύτιμο κεφάλαιο", που δεν έπρεπε να λείψει από τον μάταιο τούτο κόσμο. Θέλει μεγάλη γενναιότητα να τραβήξεις μπροστά και να μοιραστείς τη μοίρα του "απλού" στρατιώτη, του "απλού" λαού, γενικά να κατανοήσεις αυτό το "απλό", που πέρα από τις υπερφίαλες και αλαζονικές προσωπικές μας εκτιμήσεις, όλοι αποτελούμε μέρος του. Αλλά, ως γνωστόν "θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία". Και αυτήν την εποχή λείπει και το ένα και το άλλο. Γιατί οι μεν, δεν έχουν τόλμη και οι δε, δεν υπήρξαν ποτέ ενάρετοι.


Η βρώμικη θάλασσα, το ελεύθερο μυαλό και η αύξηση των αυτοκτονικών τάσεων

Περπατάω δίπλα στην παραλία μια ηλιόλουστη μέρα. Ο Θερμαϊκός είναι καλυμμένος με κάτι πορτοκαλί και με διάσπαρτα φύκια κι έχει μια έντονη μυρωδιά. Από φύκια νομίζω, μια περίεργη «θαλασσίλα», που εμένα όμως μου αρέσει. Σκέφτομαι ότι συμβαίνει επειδή μάλλον είμαι εθισμένη στις «πόλεις – λιμάνια» και δεν μπορώ να ζήσω σε μια πόλη που δεν είναι. Η αλήθεια είναι ότι το προσπάθησα για 10 μήνες, ήταν οι χειρότεροι μήνες της ζωής μου, αρρώστησα και τελικά την έκανα. Ακόμη και τώρα, ανάμεσα στο μεγάλο κήπο γερμανικής έμπνευσης με το αναιμικό χορτάρι και τις πήλινες γλάστρες, προτιμώ αυτή τη βρώμικη θάλασσα με τη μυρωδιά από φρέσκο φύκι που αφήνει το βλέμμα σου να ακουμπά στον ορίζοντα και στο μυαλό σου να νομίζει ότι είναι ελεύθερο.

Βέβαια, οι Έλληνες σήμερα δεν αρρωσταίνουν επειδή ζούνε μακριά από τη θάλασσα. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, σε δείγμα 5.000 περίπου ενηλίκων από 18 έως 74 ετών, η συχνότητα σοβαρής ψυχοπαθολογικής συμπτωματολογίας στα άτομα με πολλές οικονομικές δυσκολίες εκτινάσσεται στο 22%, ενώ οι άνεργοι είχαν διπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν και αυτοί σοβαρή ψυχοπαθολογία. 

Αξιολογήθηκαν επίσης οι αυτοκτονικές τάσεις και οι απόπειρες αυτοκτονίας. Οι άνεργοι είναι 2,5 φορές πιο πιθανό να αισθάνονται ότι η ζωή τους δεν έχει κανένα νόημα και στο ίδιο ποσοστό, να αρχίσουν να μελετούν το ενδεχόμενο της αυτοκτονίας, ιδέα που θεωρείται προάγγελος της πιθανής «αυτοχειρίας». 

Το 11% των ανδρών και το 17% των γυναικών εμφάνισαν συμπτωματολογία τουλάχιστον ήπιας κλινικής βαρύτητας, ενώ περίπου οι μισοί από αυτούς είχαν βαρύτερη συμπτωματολογία που πιθανόν να απαιτούσε και εξέταση από ιατρό. Η παρουσία κατάθλιψης κυμάνθηκε περίπου στο 3% για όλους τους συμμετέχοντες, η διαταραχή γενικευμένου άγχους αφορούσε το 4,2% κι ένα 3% περίπου, έπασχε από κλινικά σημαντικές φοβίες.

Σήμερα διευθυντής δημόσιου νοσοκομείου της Θεσσαλονίκης δήλωσε ότι το ποσοστό διακοπής της κύησης εκτινάχθηκε στο 20%.

Δε ξέρω αν όλα είναι "μέσα στο μυαλό μας". Μπορεί όντως να είναι όλα εκεί, μπορεί και να μην τα χωράει όλα. Πάντως είναι το μόνο που έχουμε. Αυτό, και ο ένας τον άλλον...


* Τον σχεδιασμό της έρευνας πραγματοποίησαν ο Πέτρος Σκαπινάκης επίκουρος καθηγητής Ψυχιατρικής και ο Βενετσάνος Μαυρέας καθηγητής Ψυχιατρικής, με συμμετοχή και του ιατρού του Ψυχιατρικού τμήματος Στέφανου Μπέλλου.